Review: Primare Allt-i-Ett – Een doos vol verrassingen

Een designobject met grote volumeknop

Design zit nu eenmaal in het DNA van Primare. En al heel lang, google maar eens de Series 200 uit de jaren negentig. Ook de huidige producten (zoals de eerdergenoemde PRE35) hanteren elementen als een zwevend voorpaneel en grote ronde knoppen om zich te onderscheiden van doorsnee hifi-componenten.

Het mag dus niet verbazen dat de Allt-i-Ett verre van een anonieme balk is, maar poogt een heus designobject te zijn. Dat is slim, want zeker die positie net onder een tv-scherm is nu eenmaal heel opvallend. Je kijkt er heel de tijd naar.

Als het uit staat, heeft de Allt-i-Ett een bedrieglijk onopvallende air. Gewoon ergens in de kamer op een meubel geparkeerd, lijkt het weinig meer dan een grote doos. Pas van dichtbij merk je dat de voorkant van textiel is, terwijl 2/3^de van de bovenkant uit een donker hout bestaat. Je kunt het rooster verwijderen, waardoor twee tweeters aan de randen met daartussen twee midrange-drivers en twee woofers het licht zien. Om de basprestaties verder te verbeteren, zijn er twee woofers onderaan en achteraan twee extra voorzien. Dit alles wordt aangedreven door 300 W aan versterking.

Bovenaan in het midden vind je een strook die heel wat controls bundelt, waaronder een immense draaiknop waarmee je het volume kunt regelen. Het is subtiel gedaan: de knop is genesteld in een brede uitsparing, waardoor je hem moeiteloos kunt vastnemen. Het is bovendien omringd door een lichtgevende cirkel zodat je de knop zelfs in een verduisterde kamer direct vindt. Niet het enige licht dat uit de Altt-i-Ett komt trouwens, want het voorpaneel verspreidt onderaan een lichtgloed. Dimmen of de verlichting uitschakelen kan via de remote of de app, wel praktisch als je tv kijkt in een verduisterde woonkamer.

Eén scherm is niet genoeg

Net boven de volumedraaier vind je het eerste van twee schermen. Deze is aanraakgevoelig en gebruik je om een ingang te selecteren. Of een preset. Een aantal touchknoppen rond de volumeknop heb je ook, waaronder eentje dat op het scherm een reeks instellingen tevoorschijn tovert. En dan er is het tweede schermpje, dat dankzij een motor recht kan komen te staan. Dat regel je via op en neer knoppen op de remote. Je kunt de display eigenlijk elke positie van plat tot bijna rechtop laten aannemen, waardoor je bij het streamen van muziek zicht hebt op de albumhoes en informatie over de gespeelde track. Regel je het volume even bij via de slanke remote, dan verschijnt op deze display ook heel even een cirkel met het volumeniveau. Bij fysieke bronnen zie je trouwens deze volume-indicator doorlopend, want dan is er uiteraard geen meta-informatie. Ook dit scherm kan weer uit als je dat wenst.

Zo beschreven lijkt de Allt-i-Ett misschien wel heel complex en technisch te ogen. Maar toen we vanuit de sofa naar het apparaat keken, geparkeerd op een laag AV-meubel bij een 65-inch LG-tv aan de muur, was dat helemaal niet hoe het overkwam. Het is wel een relatief hoog systeem, dus bij televisie op een voet zou het niet goed passen.

Veel streaming binnen en buiten de app

De Allt-i-Ett bedienen gaat nagenoeg volledig via de twee schermen op het toestel. Bij een staat-bij-de-tv-scenario ga je dat wellicht minder vaak doen, maar als muzieksysteem-op-een-kast is grijpen naar die grote volumeknop heel natuurlijk. Blijf je liever op de bank zitten, dan heb je twee opties: de meegeleverde remote en de Prisma Audio-app. De afstandsbediening is een klassieker bij Primare, met een heldere lay-out en de optie om de knoppen te verlichten. Handig als je ‘s avonds laat in een stemmig verlichte woonkamer kijkt of luistert.

In de sober ogende Primare Audio-app kun je bijna alle aspecten van de Allt-i-Ett bedienen. Zo kun je de fysieke ingangen schakelen, bijvoorbeeld om de phono-ingang te kiezen. Een andere slimmigheid is dat je op een bepaalde ingang autosense kunt inschakelen. De Allt-i-Ett zal dan automatisch inschakelen of overschakelen naar die ingang als je – pakweg – een schijf afspeelt op een aangesloten cd-speler.

Wat de app ook doet, is je toegang geven tot streamingopties. In de eerste plaats het afspelen van je eigen muziekbestanden vanaf USB of een NAS, via UPnP. Recente updates aan de app hebben veel functionaliteit toegevoegd, waaronder ingebakken internetradio en een aantal streamingdiensten. Qobuz en Tidal zijn nu rechtstreeks geïntegreerd – maar Qobuz Connect en Tidal Connect laten eveneens toe om de Primare rechtstreeks in hun apps te bedienen. Hetzelfde kan ook met Spotify. Er zijn nog streamingmogelijkheden buiten de app: AirPlay, Bluetooth (incluis aptX HD), Chromecast en – binnenkort – Roon.

Je kunt wel wat instellen op de Allt-i-Ett. Dat gaat via het liggend scherm op het toestel, maar de meeste zaken zijn aan te passen via de app. Dat gaat van audio-gerelateerde zaken (zoals een equalizer of controls om een sub te integreren) tot ingangen uitschakelen als ze niet gebruikt worden. Instellingen en soms ook muziek worden vrij spartaans gepresenteerd, zeker op een groter tabletscherm of bij een foldable, maar alles toont wel op heldere wijze. Als je iets als Qobuz Connect of Roon gebruikt, dan speelt het gebrek aan grote albumhoezen of meta-informatie in de Primare-app natuurlijk geen rol.

Past zich helemaal aan

De Primare Audio-app geeft daarnaast toegang tot meer geavanceerde instellingen. De belangrijkste is RoomEQ, een kamerkalibratiefunctie die zorgt dat de Allt-i-Ett optimaal klinkt in jouw kamer. Dat is geen overbodigheid, want de vorm en aankleding van een ruimte beïnvloedt de klank aanzienlijk. Het is een extreem voorbeeld, maar bedenk bijvoorbeeld hoe een badkamer met veel tegels heel fel in de oren kan klinken. Een woonkamer gaat zelden even erg het geluid aantasten als zo’n betegelde omgeving, maar zeker qua bassen kan er in een doorsnee woonkamer een negatieve interactie zijn. Een bastoon die spraak overstemt tijdens het bekijken van een film, bijvoorbeeld. De invloed van de kamer kan ook een stereobeeld verkleinen of ruimtelijkheid aantasten. Kortom, RoomEQ gebruiken lijkt zeker de moeite waard – en dat was ook hoe ik het ervaarde tijdens het testen.

RoomEQ instellen is niet zo moeilijk. Eerst voer je een meting uit – dat doe je met de microfoon van je Apple-toestel of (als je een Android-apparaat bezit of een beter resultaat wenst) met een optionele draadloze Zen-microfoon. Tijdens de meting zal de Allt-i-Ett pink noise verspreiden terwijl je met een microfoon rondloopt in de kamer. Dat hoeft niet heel precies te gebeuren, je zorgt gewoon dat de microfoon naar het toestel gericht blijft en dat je op minstens 1,5 meter afstand moet blijven staan. Na maximaal 60 seconden berekent de Allt-i-Ett de akoestische eigenschappen van de kamer en stelt het een aangepaste doelcurve voor. Deze past de weergave aan zodat het in balans is.

Nu rest nog de vraag: welke microfoon gebruik je? Dat kan gewoon met de microfoon in je iPhone of iPad. Maar beter is de Zen-microfoon gebruiken, wat ook werkt met Android-toestellen. Als je liever handmatig de klank aanpast in plaats van op een kalibratiefunctie te vertrouwen, is er ook een 11-banden equalizer in de app te vinden.

Platenspeler en meer welkom

De ontwerpers van de Allt-i-Ett hebben zich goed gerealiseerd dat een muzieksysteem op dit niveau echt alles moet bieden. Dat zie je niet enkel weerspiegelt in de vele ingebakken streamingopties, maar aan het gedeelte connectiviteit. Dat overstijgt sowieso wat een soundbar zou bieden – maar verrassend genoeg ook heel wat klassieke hifi-versterkers. Naast een HDMI-eARC-aansluiting die je gebruikt om de Allt-i-Ett voor tv-geluid in te zetten, is er een phono-ingang (bruikbaar met moving magnet-elementen die je op de meeste draaitafels vindt), twee optische inputs, een coaxiale ingang en een USB-poort. Je kunt dus aardig wat bronnen aansluiten, al zullen vermoedelijk de meeste Allt-i-Etts maximaal met een draaitafel en televisietoestel verbonden worden.

Naar goede Primare-gewoonte zijn er twee ethernetpoorten, naast de ingebouwde WiFi. Best handig, want zo kun je een netwerkkabel naar de Allt-i-Ett brengen en dan via de tweede poort internet naar bijvoorbeeld de televisie doorsturen. De sub-uitgang laat dan weer het aansluiten van een externe subwoofer toe. Positief is de aanwezigheid van de trigger-aansluitingen, waarmee je bijvoorbeeld een cd-speler of phono-preamp kunt inschakelen als je de Primare aanzet. Dat bespaart je het goochelen met afstandsbedieningen of het op zoek gaan naar moeilijk te bereiken aan/uit-knoppen.

Presets maken radioluisteren makkelijk

Dat de Allt-i-Ett een FM/DAB-radio bevat, maakt het een buitenbeentje onder alles-in-één-apparaten. Je hebt natuurlijk eveneens de optie om via de Prisma-app internetradio af te spelen, maar als je dat wenst kun je helemaal offline lokale stations beluisteren. Dan moet je wel de antenne monteren achteraan, iets dat je links mag laten liggen als je niet van plan bent de radiotuner te gebruiken.

Zes presets op de platliggende display maakt het oproepen van een radiostation gewoon een kwestie van even op een knop drukken. Die presets kun je ook koppelen aan een internetradiostation of Spotify.

Een volledige performance

De Allt-i-Ett die we nog voor de formele winkelintroductie ontvingen was helemaal klaar, behalve qua software. Bij de aanvang van het testen in oktober werd er aan die zijde nog driftig gesleuteld. Het BACCH-gedeelte bijvoorbeeld, werkte initieel niet omdat het algoritme nog verfijnd moest worden voor de Allt-i-Ett. Klankmatig stond ons toestel wél helemaal op punt, verzekerde Primare ons. Het kritische luisterwerk gebeurde met RoomEQ ingeschakeld, het leverde in onze woonkamer een wezenlijke verbetering qua helderheid, strakheid van bassen en diepte van de soundstage op. Zonder kwam de Allt-i-Ett een tikje donker en vlakker over.

Over de controle van het laag gesproken, de ‘My Old Ways’ openingstrack op het nieuwe Tame Impala werd door de Primare strak en met de nodige massa neergezet. Ook met de vocals niets mis, de stem van Kevin Parker verscheen helder en los van de onderliggende dreunende beat. Zelfs bij ‘Dracula’ met z’n discoritme werden bastonen correct neergezet, met verrassend veel definitie voor een apparaat zoals dit. Dat hielp eveneens om het geluid bij het tv-kijken meer impact te geven. Een subwoofer toevoegen hoeft niet per se, tenzij je echt graag je klassieke pauken of elektronische ritmes (of actiescènes in SF-films) wil voelen naast horen.

Globaal gezien kwam de muziek kwam goed los van de Allt-i-Ett, waardoor er helemaal geen indruk was dat alles uit één punt kwam. Dat is natuurlijk het probleem bij iets als een Sonos Five en gelijkaardige speakers: ze klinken in de basis als monospeakers. Dat is hier niet het geval, want logisch is gegeven de complexere speakeropbouw. De popnummers van Tame Impala hebben natuurlijk een mastering die meer hoort bij een mainstreamproductie, dus heel luchtig zijn ze niet altijd. Toch haalt de Altt-i-Ett er alles uit, waardoor je een genuanceerdere weergave voorgeschoteld krijgt.

Tijd voor BACCH

En dan dook de BACCH-functie op, zodat we met een finale versie van de Allt-i-Ett konden verder testen. Een positieve zaak, want hoewel dit algoritme subtiel te werk gaat introduceert het wel een ruimtelijkheid die je vooral tijdens kritischer luisteren meteen oppikt. Zelfs bij ‘The Astounding Eyes of Rita’, een sowieso al ruimtelijk klinkend jazzalbum met een meesterlijke bijdrage van oudspeler Anouar Brahem – voor alle duidelijk: ‘oud’ als in het Noord-Afrikaanse snaarinstrument, niet als aanduiding van leeftijd. Op dit album vind je nummers die heel Oosters klinken, maar ook jazzstructuren bezitten, een fascinerende combinatie. Op de gelijknamige 8-minuten durende track, kon ik onder meer de fijne metaalachtige structuren van de oudsnaren echt proeven. De BACCH-functie hielp daarbij, door de muziek los van de voorkant van de Allt-i-Ett te presenteren zodat het veel grootser verscheen. De muzikanten stonden veel meer in de kamer dan voorheen. Het mooie daarbij is dat qua tonaliteit er geen kunstmatigheid bijkwam, zoals je vaak wél ervaart als je bijvoorbeeld een Dolby Surround-upmixer toepast. BACCH levert nu ook niet een gelijkaardige surroundsimulatie, dat is de bedoeling niet. De saxofoon die bij ‘The Astounding Eyes of Rita’ wat meer in de verte speelt bijvoorbeeld, die klonk nog altijd heel vloeiend en vol in het midden.

Het effect van de functie is sterk afhankelijk van de track. Bij de eerste drie bewegingen van Mozarts Horn Concerto No.2 in E-Flat Major, in de knappe versie van het LSO aangeleverd via Qobuz Connect, leverde BACCH inschakelen een marginaal betere integratie van de hoorns in het groter geheel. Dit is natuurlijk van huis uit een uitstekende opname waar je net wil genieten van dat warme karakter van de koperblazers, dus op zich was de iets centrale rol voor de hoorns zonder BACCH ook helemaal prima.

Bij de Duitstalige pop van Sofia Portanet noteerde ik een aanzienlijke verbetering met BACCH. Haar ‘Menschen Und Mächte’ lonkt echt naar de eighties en new wave, met een gitaar die door een handvol effecten type phaser en delay wordt gejaagd. Mét BACCH was er opnieuw de ervaring dat de muziek veel opener klonk, en vooral die gitaarlijn beter gedefinieerd en voller overkwam.  De meerwaarde van de functie was daarmee wel bewezen, wat de Allt-i-Ett een streepje voor geeft op de weinige gelijkaardige rivalen.

En bij de tv? Aflevering 8 van het tweede Severance-seizoen speelt zich grotendeels af in een verlaten winters landschap, gefilmd in het Canadese Newfoundland. Met BACCH ingeschakeld werden kleine sfeereffecten beter gedefinieerd, wat bijna een surroundachtige ervaring gaf bij sommige zaken. Een auto die door een halfvervallen stad reed, daarvan werd de beweging realistisch overgebracht, en de melancholische muziek werd bijna overweldigend gepresenteerd. Ook dialooghelderheid was heel goed, met name na het uitvoeren van de RoomEQ-meting. Een echte dialooglift-optie is er niet, dit is nu eenmaal geen echte soundbar. Maar met de equalizer in de app kun je desgewenst wel stemmen prominenter maken.

Puur kijkend naar de Allt-i-Ett als oplossing voor tv-geluid, presteert het toestel natuurlijk anders dan een typische high-end soundbar. Het is geen leverancier van knallende bassen noch doet het een poging om surround te recreëren. Wél levert het een full-range geluid dat van laag tot hoog klopt, wat onder meer bij series die muziek intensief gebruiken om aan moodsetting heel goed werkt. De Allt-i-Ett zet bovendien een brede soundstage neer, waardoor actie ruimer dan het scherm verschijnt. Dynamische prestaties zijn prima, al kan een actieliefhebber toch wel hunkeren naar een subwoofer (wat je trouwens kunt aansluiten via de sub-uitgang). Niet enkel bij ‘Severance’ leverde dat een meeslepende kijkervaring op, maar ook bij actievoer als ‘Tron: Ares’ waar de vette industrial soundtrack van Nine Inch Nails machtig uit de Primare rolde. Zelfs de bombastische orkestrale klanken die de finale van ‘MI: Final Reckoning’ ondersteunen hadden een massa die vaak mist bij een klassieke soundbar, terwijl de snelle bewegingen tijdens de achtervolging per bi-plane wel werden overgebracht. De laagextensie van de Allt-i-Ett is indrukwekkend, misschien dat ik wel voor een langere kijksessie hiervoor een subwoofer zou aansluiten. Het is geen absolute must, maar ook niet heel moeilijk om toe te voegen.

Schijfjes draaien

Een phono-ingang voorzien was een slimme zet van Primare. Op het lange AV-meubel in de woonkamer voelde het heel logisch om naast de Altt-i-Ett een Pro-Ject The Classic te parkeren. Met z’n retro-uitstraling, walnootafwerking en zwevend subchassis een perfect partner voor de Primare, vond ik zelf. Daar hoort een klassiek album bij, en dat is die ‘Greatest Hits’ schijf van Leonard Cohen absoluut. ‘The Partisan’, een persoonlijke favoriet, rolde detailrijk uit de Allt-i-Ett, met een prima stereoscheiding. Een mooi resultaat, en ook ‘Gold Junkies’ op Melanie De Biasio’s ‘Lilies’ verscheen met een strakke, volle beat waarop de vocalen van de Carolo – een inwoner van Charleroi, leuk weetje voor de volgende pub quiz – hoog in de lucht zweefde. Dit is een mooi voorbeeld van een track waarmee je op de Allt-i-Ett mét BACCH nog meer ondergedompeld wordt, net als bij ‘Let Me Love You’. De sobere ‘Lilies’ die volgt op het opzwepende ‘Gold Junkies’ is een heel toonverschil, wel geweldig sfeervol. Een positieve ervaring toch wel, en fijn om te merken dat die phono-ingang en de bijhorende versterker voldoende aandacht kreeg zodat dit apparaat vinyl op een degelijke manier kan presenteren.

Conclusie

De Allt-i-Ett heeft zoveel functionaliteit aan boord, dat je gerust mag spreken van een ultiem alles-in-één-systeem. We kunnen niet echt een functie bedenken dat ontbreekt, alles zit er op. De combinatie van alle streamingfuncties, de uitgebreide connectiviteit (incluis HDMI-eARC en phono-ingang) én het knappe design maken voor een heel aantrekkelijk systeem. Minstens even belangrijk is dat het ook op sonisch vlak een uitschieter is. Zodra je RoomEQ instelt en BACCH inschakelt, levert deze Primare een luisterervaring zoals geen enkele soundbar of vergelijkbaar systeem kan leveren. Bij muziek is het een hoogvlieger, maar ook met tv-geluid scoort het.