Review: Thorens TD 404 DD – Thorens biedt beste van beide werelden

Wie was de eerste?

Hoewel de TD 404 DD dus een volledig nieuw apparaat is, is er wel een link met het verleden. ‘DD’ op het einde is immers een verwijzing naar ‘direct-drive’, een uitvinding die ook echt in het DNA van Thorens zit. Deze superieure techniek, waarbij een motor rechtstreeks de draaischijf aandraait en niet onrechtstreeks via een riem, wordt vaak geassocieerd met Technics. Zo staat het ook op Wikipedia, waar de SP-10 uit 1969 als eerste platenspeler met deze technologie wordt opgevoerd. Thorens deponeerde echter al in 1928 een patent voor de techniek en bracht in 1953 de E53N PA-draaitafel uit. Met de TD 124 DD heeft Thorens trouwens wel een prachtig high-end direct-drive model in huis dat een hommage is aan een legendarisch Thorens-model. Dat vlaggenschip kost nog een stuk meer dan de TD 404 DD van 4.499 euro, met name als je opteert voor de Exclusive Edition met draaiplateau uit koper die voor net geen 12.000 euro in de winkels ligt. De TD 404 DD krijgt wel de High Precision-motor van dat topmodel mee. Standaard levert Thorens een schakelende muuradapter mee als voeding voor de TD 404 DD. Optioneel kun je opteren voor een lineaire voeding, de TPN 124, die voor 499 euro te koop zal zijn. Het is een flink ding, mede door de aanwezigheid van een grotere ringkerntransformator, die oorspronkelijk voor de TP 124 ontwikkeld werd.

Een streepje Scandinavisch design

Vergeleken met die TD 124 DD én heel wat andere high-end platenspelers is de TD 404 DD een veel strakkere verschijning. De voetafdruk is ook niet zo enorm groot, waardoor je hem ook makkelijk op een meubel een plaats geeft. Op designvlak komt deze Thorens sterk binnen, de eerste indruk is onmiddellijk: “Wow”. De slanke basis is er in drie afwerkingen: hoogglanszwart, een riante walnoot met glanslak en een matte eik. Fijn dat die laatste optie erbij komt. Over de kwaliteit van de glanslakken die Thorens op zijn draaitafels toepast geen slecht woord, maar persoonlijk hou ik toch meer van een satijn- of mattere afwerking. Dat voelt ongetwijfeld subjectief net wat moderner aan. Het chassis is in zijn geheel heel rigide gemaakt, wat belangrijk is om te voorkomen dat er storend rumble-geluid ontstaat. De MDF-basis is zelf heel massief, bovendien is er bovenaan een aluminiumplaat gemonteerd waarin het massieve plateau van 3,8 kg verzonken draait. Technisch een slimme zet, maar ook optisch. De geborstelde afwerking van die 6 mm dikke bovenplaat oogt prachtig, en doet denken aan het industriële design van Deense ontwerpers uit de jaren zestig en zeventig. De vijf druktoetsen passen er perfect bij. Twee ervan bepalen de snelheid, met de logische opschriften 33 en 45. Heb je nog ergens 78-toeren shellacs, dan moet je beide knoppen indrukken. Let ook op het kleine venster aan de onderrand; als je hierdoor kijkt, kun je via een stroboscoop controleren dat de draaischijf exact aan de juiste snelheid roteert.

Thorens weet ook bij het plateau op briljante wijze het functionele met het esthetische te verenigen. Naast de demping aangebracht onderaan de draaischijf, zijn er bovenaan rubberen figuren aangebracht in een attractief geometrisch patroon. Deze delen zorgen voor bijkomende demping én maken de TD 404 DD ook een van de mooiste platenspelers ooit als hij niét wordt gebruikt. Noem het een extra motivatie om een plaat na afloop meteen weer in de hoes te stoppen.

Met de lift of niet?

Zelf probeer ik niet te dogmatisch te zijn bij het luisteren naar vinyl, daarbij geholpen door het feit dat vinyl voor mezelf een late herontdekking was. Toch was het eerst een beetje strijden tegen een vooroordeel bij de TD 404 DD. Zo’n liftfunctie, is dat écht wel high-end? Binnen de vinylgemeenschap bestaat er behoorlijk wat discussie over ‘automatische’ functies als deze, omdat al die bijkomende mechaniek veel potentieel biedt voor ongewenste resonantie en bijgeluiden. Een deel van de audio-industrie heeft de afgelopen jaren goedkope automatische platenspelers uitgebracht die dat standpunt geloofwaardig maken. Al moet er wel echt benadrukt worden dat de TD 404 DD geen volautomaat is, er is enkel een liftfunctie. Maar als we die eindeloze discussie even parkeren, is er de praktijk. Als je dan enkele weken lang platen zit te beluisteren, kom je tot de conclusie dat zo’n liftfunctie wel handig is. Zeker als je naast kritische sessies ook vinyl wil draaien bij semi-aandachtige luistermomenten, bijvoorbeeld tijdens het lezen van een boek of terwijl je een praatje maakt met je partner. Dat op het einde de naald rustig van de plaat wordt getild, dat voorkomt toch weer een (beetje) sleet omdat je net dan een fles wijn uit de kelder ging halen. Of – iedereen wordt oud/heeft jonge kinderen die weinig slapen/veel werk – als je zonder te willen in de zetel in slaap valt. Thorens maakte hier de juiste keuze om de TD 404 DD geen volledige automaat te maken. De toonarm beweegt dus enkel mechanisch neer en op, wat met een mechanisme gebeurt dat tijdens het afspelen losgekoppeld is en dus geen invloed heeft op de weergave. Er is geen ingewikkeld en potentieel resonerend raderwerk om de arm terug naar de startpositie te bewegen. Is de plaat afgelopen, dan beweegt de arm gewoon naar boven en stopt het draaien.
De armlift is echt integraal deel van het design. Je kunt dus niet zomaar zelf de stylus neerlaten in de groef, je moet de toonarm juist positioneren en dan op de Lift-knop drukken. Het element daalt dan gestaag neer. De beweging is heel geleidelijk en lijkt me helemaal veilig voor je vinyl. Het lijkt zelfs secuurder dan hoe sommige mensen het aanpakken – al zal een vinylista die een platenspeler op dit niveau koopt hopelijk wel weten hoe z’n vinylcollectie te behandelen.

Upgraden en experimenteren kan zeker

Standaard wordt de TD 404 DD geleverd zonder element. Dat is gangbaar op dit niveau, waar een kritische vinylliefhebber meestal toch een eigen keuze wenst te maken. Wil je toch een kant-en-klare opstelling, dan zal een dealer vast wel advies kunnen geven en desgewenst een cartridge monteren. De specificaties van de TP 160 laten het monteren van heel wat moderne elementen toe. De TP 160-toonarm eindigt overigens in een SME-connector. Als je dus graag weleens van element wil wisselen, gaat dat hier betrekkelijk makkelijk. In principe is het gewoon een kwestie van losschroeven en een nieuwe headshell bevestigen, maar uiteraard moet je dan wel controleren of de specificaties van het nieuwe element dezelfde zijn. In het andere geval kun je vrij eenvoudig de VTA aanpassen bij deze toonarm. Aangezien Thorens zelf ook cartridges aanbiedt (gebouwd naar hun specificaties in Japan), heeft het Duitse merk natuurlijk wel een element in gedachten. Het huisadvies is de TAS 1600, een moving coil-element dat qua compliance goed past bij de stijve TP 160. Het testtoestel dat ik rechtstreeks van Thorens ontving, kwam met dit element vooraf gemonteerd. Dit is geen standaardoptie; als je de TD 404 DD met de TAS 1600 wil, zal je dealer dit wel voor je in orde maken.

Als een mes door boter

De 9-inch TP 160-toonarm is trouwens stiekem een van de sterkste punten aan deze draaitafel. Het is Thorens’ nieuwste arm, ontwikkeld door bekende ontwerper Helmut Thiele en eerst aangeboden als upgradeoptie voor de TD 1600/1601. In die configuratie heb ik hem ook twee jaar geleden getest. Inmiddels wordt het bij meerdere producten toegepast, waaronder de TD 404 DD. Gemaakt uit aluminium, gaat het hier om een stijve arm met een massaverdeling die afhankelijk van de gebruikte headshell in de medium tot (licht)zware klasse valt. Dat opent de deur naar het gebruik van vrijwel elk modern element, zolang de cartridge met een passende headshell wordt gecombineerd zodat de massa van toonarm-element-headshell optimaal is om resonanties te vermijden. Dit heeft allemaal te maken met ‘compliance’, wat best een complex onderwerp is. Belangrijk om hier te onthouden is dat je bij deze Thorens wel de meeste populaire elementen probleemloos kunt monteren. Wat bijzonder is aan de J-vormige TP 160 is dat Thorens een gesofistikeerd meslager toepast om de verticale beweging van de toonarm zo naadloos te maken. Het nadeel van een meslager – de kans op axiale speling – werd door Thiele op pientere wijze voorkomen door een slim magneetsysteem. Dit houdt de toonarm altijd perfect gecentreerd. Het is echt een klein maar sterk staaltje engineering. Voor een frictieloze horizontale beweging van de toonarm tijdens het afspelen, wordt er vertrouwd op hoogwaardige kogellagers. Het resultaat is een arm die mechanisch zeer gecontroleerd beweegt, met consistente tracking-eigenschappen, ook bij cartridges die wat kritischer zijn in hun mechanische afstemming.

Verrassend boeiende muziek

Heel wat (geïntegreerde) versterkers hebben tegenwoordig wel een phono-ingang, vaak met daarachter op z’n minst een degelijk versterkingsluik om de zwakke signalen die komen van een element op te waarderen. Je ziet tegenwoordig zelfs af en toe ondersteuning voor MC, naast het universelere moving magnet (MM). Een TAS 1600-element en deze draaitafel verdienen echter een toegewijde phonovoorversterker, vind ik. Aangezien de nogal puike MC1600 van Thorens na een eerdere review weer vertrokken is, neem ik mijn eigen Musical Fidelity M8x Vinyl erbij. Deze is op zijn beurt verbonden met (eerst) een Moon 371 en een paar DALI EPIKORE 3-speakers, later met een HiFi Rose RA280 en een paar Radiant Clarity 6.2’s. Er speelt zeker wat nostalgie mee in het feit dat ik Zooropa nog altijd regelmatig beluister. Het is wat mij betreft een van de beste U2-albums, veel excentrieker dan hun andere releases én een hoogtepunt van de samenwerking van de Ieren met producer Brian Eno. Er bestaat een geslaagde nieuwere persing van ter ere van de dertigste verjaardag van het album, wel in het geel. Met de MOON/DALI-combinatie kreeg ik via de TD 404 DD de tracks met meer elektronische invloeden dan gewoonlijk bij de Ierse groep heel fijn aangeleverd. Een eerste observatie bij Babyface is dat de weergave echt de voordelen van een betere direct-drive plukt. Het is een nummer dat beter tot zijn recht komt met een donkere achtergrond, zodat die blikkerige gitaar van The Edge in de verte en de percussiesamples beter gedefinieerd gepresenteerd worden. De basriff [EdB2.1] van Adam Clayton had een heerlijk vol karakter; ritmisch liet de TD404 DD geen steken vallen. Ook met de gesproken-nasale zanglijn op Numb maakte de Thorens-platenspeler indruk, vooral wanneer de “Feeling Alive”-zanglijn en melodie in de achtergrond heerlijk contrasteerden met die doffe vocals. Eno maakte er een productie met veel lagen van, wat helemaal geopenbaard werd via deze platenspeler. Die ervaring was er niet enkel bij de zwaar geproduceerde U2-plaat, ook bij de rauwere Hail To The Thief (Live Recordings 2003-2009) leverde de TD 404 DD met TAS 1600 echte muziek waarin kleine details niet verdwenen in de vervormde gitaren of de galm van de locatie. Kleine tikjes op een gesloten hi-hat bij Sit down. Stand up., of de backing vocals die Thom Yorke’s hoog gekweel spiegelen, voor een live-opname was het een rijke ervaring dankzij de uitstekende tracking door de Thorens-combinatie. De overgang naar het “Raindrops”-refrein vond ik in het bijzonder sterk; de baslijn kwam exact gedefinieerd naar voren, het snelheidsgevoel was uitmuntend, en dat bleef ook zo terwijl de kakofonie groter werd. Zo beschreven lijkt dit nummer beluisteren niet aangenaam, maar uit de creatieve chaos ontstaat zo wel verrassend boeiende muziek. Het is eigenlijk ongelooflijk hoe dit album de registratie lijkt van één groot concert, terwijl er meer dan zes jaar zit tussen de oudste en jongste opname. Én die afkomstig zijn uit vier totaal verschillende steden, inclusief Amsterdam. Geen idee waar Where I End and You Begin op de digitale band werd gezet, maar ik genoot wel enorm van hoe de Thorens-speler erin slaagde om alle elementen van deze track discreet te positioneren op een realistische soundstage. Dit op de Clarity-speakers, die betrekkelijk droog en neutraal zijn, en dus goed lieten horen hoeveel detail er uit het vinyl geëxtraheerd werd.

Mooi gebalanceerd

Capacity to Love brengt de waanzinnig getalenteerde trompet van Ibrahim Maalouf samen met een reeks gastmuzikanten, van De La Soul tot Erick the Architect. De R&B-invloeden zijn er sterk, zeker op een track als El Mundo waar de TD404 DD bewees dat hij zowel de snelheid van een funky beat kan overbrengen als dat heerlijke twang-geluid van de basgitaar. Bij een nummer als dit wil je dat het ritmisch goed klinkt, maar ook dat er voldoende resolutie aanwezig is zodat je de volle rijkdom van de mix meekrijgt. Ook tussendoor een complimentje voor het TAS1600-element: Maalouf durft weleens door te blazen op de trompet en heel hoge noten aan te raken, zijn instrument is zelfs aangepast om dit te doen. De MC-cartridge van Thorens liet me daar echt van genieten, zonder het punt te overschrijden dat er een scherp randje irriteert. Nog een extra bevestiging, alsof dat nodig is, dat het element door Thorens precies is aangebracht. One is een adembenemende collectie solopianowerken van Jef Neve die de audiofiele kwaliteiten van deze draaitafel helemaal in de kijker zette. Een bijzonder mooie is Solitude op de B-kant, die ik met de HiFi Rose en Radiant-speakers beluisterde. Geweldig om te horen hoe de Thorens hier elke nuance van Neves pianospel naar boven haalde, ook – met de TAS 1600 – met voldoende body zodat je die dramatische lage noten meekrijgt. Misschien als ik de MC9 van Pro-Ject van mijn X2 B zou monteren, dat de balans zou overslaan naar meer hoogdetail in de schijnwerpers. Maar de nood om die wissel uit te voeren ontbreekt, want dit element levert de TD 404 DD een mooi gebalanceerde klank die echt aanspreekt.

Conclusie

De TD404 DD is een briljant concept. Het is zonder twijfel een draaitafel op hoog niveau, die je dan met de bijkomende voeding desgewenst nog kunt upgraden. Maar waar deze Thorens het anders aanpakt, is door het aanbieden van comfortfuncties zonder die audiofiele kant in het gedrang te brengen. Met een feilloze precisie houdt deze direct-drive Thorens zijn tempo vast, wat geweldig is om de opwinding van een groots orkestraal stuk of een meeslepende groove over te brengen. Hij doet al deze dingen zonder de complexiteit die je soms bij high-end platenspelers ervaart, wat hem geschikt maakt voor mensen die vooral op hun muziek willen focussen.