Thuisaccu’s die elkaar tegenwerken: wat je moet weten voordat je uitbreidt

Eén getal, meerdere lezers

Een plug-in thuisaccu werkt in de basis eenvoudig. Hij kijkt naar je slimme meter, meestal via een P1-dongle of een stroomtang in de meterkast. Levert je huis stroom terug aan het net, dan laadt de accu. Haal je stroom van het net, dan ontlaadt hij. Het doel is dat de meter op nul blijft staan. Dat werkt perfect zolang er één accu is. Het probleem ontstaat zodra er een tweede bij komt die naar hetzelfde getal kijkt.

Stel: accu A begint met 2 kilowatt te laden. Accu B ziet op de meter ineens 2 kilowatt extra netafname. Voor accu B is dat niet te onderscheiden van een oven die aanslaat. Dus doet accu B waarvoor hij gekocht is: hij gaat ontladen om die vraag op te vangen. Accu B voedt nu accu A, via de bedrading van je huis. De meter geeft één getal. Er zijn meerdere apparaten die dat getal lezen. En geen van hen weet dat de anderen bestaan.

EcoFlow beschrijft de oorzaak zo: waar accu’s van andere merken aanwezig zijn, kan het systeem niet betrouwbaar vaststellen of een schommeling op de meter door zo’n accu wordt veroorzaakt of door een verandering in het huishoudelijk verbruik — omdat de protocollen van die fabrikanten niet openbaar zijn.

Twee vormen, geen uitweg

In mijn meetgegevens kwam het verschijnsel in twee vormen voor, en het is nuttig om die uit elkaar te houden.

De episodische vorm. Al mijn accu’s stonden in hun slimme of AI-stand. Ze zien dus allemaal dezelfde dynamische stroomprijzen. Toch kwamen ze tot verschillende conclusies. Het ene algoritme kiest de vier goedkoopste uren van de dag, het andere hanteert een prijsdrempel, het derde weegt de zonneprognose voor morgen mee. Bij dezelfde prijscurve leveren die regels verschillende antwoorden op. Het resultaat zag ik elke avond vanaf een uur of negen: één accu laadt met vol vermogen op de nachtprijs, terwijl de andere vier het huis voeden. Drie uur lang. Je betaalt dan twee keer voor dezelfde kilowattuur. Eén keer bij de inkoop, één keer aan omzettingsverlies.

De continue vorm. Het ligt voor de hand om te denken: zet ze dan allemaal op gewoon zelfverbruik, dan hebben ze hetzelfde doel. Maar hetzelfde doel is juist het probleem. Twee regelaars die allebei dezelfde meter naar nul sturen, lopen elkaar achterna. Accu A regelt naar nul, accu B ziet een fractie later een klein overschot en gaat laden, accu A ziet daardoor netafname en levert bij. Er is geen eindtoestand. Wat de slingering begrenst is geen logica maar toeval: een dode zone in de software, een vermogenslimiet, een accu die vol raakt.

HomeWizard beschreef dat mechanisme in hun reactie misschien wel het helderst: corrigeert het ene systeem, dan ziet het andere dat potentieel als nieuwe afwijking en corrigeert opnieuw, en verschillen in reactiesnelheid en algoritme versterken dat.

Dat betekent iets onprettigs voor wie merken combineert: er is geen stand waarin het vanzelf goed gaat. Slim zetten geeft botsende schema’s, zelfverbruik geeft een regelkring die gaat slingeren. Je kunt alleen kiezen welke vorm het krijgt.

Zes fabrikanten bevestigen het

Ik heb tien merken die in Nederland plug-in thuisaccu’s verkopen om een reactie gevraagd: Anker Solix, Bluetti, EcoFlow, Growatt, HomeWizard, Indevolt, Jackery, Marstek, Sessy en Zendure. Acht hebben geantwoord. Zes van hen bevestigen het mechanisme, en geen enkele fabrikant ontkent het.

Indevolt stond toe het letterlijk te citeren: “Wanneer batterijen van verschillende merken op dezelfde meter aangesloten zijn en erop reageren, treedt waarschijnlijk vermogensoscillatie op. Centrale aansturing via Home Assistant wordt aanbevolen. Wij raden af batterijmerken te combineren.”

Sessy schrijft dat systemen die zelfstandig op dezelfde P1-data sturen met hetzelfde regeldoel en zonder onderlinge communicatie het risico lopen elkaar tegen te werken, en adviseert zonder centrale aansturing merken niet te combineren. HomeWizard vraagt bij de installatie zelfs actief of er al stekkeraccu’s of stekkerzonnepanelen van een ander merk in huis zijn, en raadt het combineren ervan af om zowel een optimaal rendement als een veilige werking te waarborgen. Anker noemt zijn systemen “100 procent compatibel” met opslag van andere merken, maar detecteert die niet en raadt het combineren niet direct aan.

EcoFlow ging het verst. Daar is energieoverdracht tussen accu’s onderling zelfs een functie: in de standaardstand krijgt de STREAM-accu met de laagste laadtoestand voorrang, en energie kan via de huisbedrading van de ene naar de andere accu. EcoFlow noemt daarbij ook het rendement van die overdracht: ongeveer 80 procent. Een vijfde van de energie verdwijnt dus onderweg.

Ook binnen één merk

Het is verleidelijk om te concluderen dat je het probleem vermijdt door bij één merk te blijven. Dat klopt, maar alleen als die apparaten ook echt met elkaar praten. En dat is niet vanzelfsprekend.

Marstek schreef ons dat je met een stroomtang van een ander merk maar één accu per fase mag gebruiken, “anders kunnen apparaten elkaar laden en ontladen.” Dat gaat over hun eigen accu’s onderling. Met Marsteks eigen meter kunnen er negen op één tang, maar ook dan geldt volgens Marstek dat het laden onafhankelijk werkt en geen rekening houdt met de status van andere apparaten.

Bij Anker draaien meerdere Solarbank Max AC-units tot de aangekondigde parallelfunctie — die volgens Anker op 30 september komt — als losse systemen, elk met een eigen meter. Oudere Solarbank 2-units hebben per stuk een eigen meter nodig. Bij Bluetti werken meerdere Balco-accu’s alleen samen als je ze in de app in één zogeheten Space onderbrengt; doe je dat niet, dan zijn het losse systemen. Sessy waarschuwt dat hun eigen accu’s elkaar kunnen beïnvloeden als je ze afzonderlijk in verschillende standen zet.

De vraag die je dus moet stellen is niet “welk merk koop ik”, maar: praten deze accu’s met elkaar, of kijken ze alleen allemaal naar dezelfde meter? Die vraag staat op geen enkele productpagina.

Wat het kost

Hier moet ik eerlijk zijn, want het is minder dramatisch dan het klinkt.

Mijn opstelling is extreem en niet representatief: vijf accu’s van drie merken, samen ongeveer 30 kilowattuur, alle vijf in AI-stand, met een warmtepomp, zonnepanelen en een driefasige laadpaal. Ik heb de meetgegevens op drie resoluties uitgelezen — per zes uur over een jaar, per uur over een week, per vijf minuten over een etmaal — en een ondergrens berekend waarvoor gelijktijdigheid wiskundig vaststaat, plus een realistische schatting. Het rondpompen kost in deze opstelling grofweg honderd euro per jaar, met een verdedigbare marge van vijftig tot honderdvijftig euro.

Dat is geld, maar geen ramp. Het punt is niet het bedrag. Het punt is dat het er zit, dat het elke dag doorloopt, en dat geen enkele fabrikant het meet of laat zien.

Voor een gewone consument ligt het veel lager. Het bedrag hangt niet af van het aantal accu’s, maar van het aantal onafhankelijke regelaars. Eén accu: nul. Twee accu’s van hetzelfde merk die in één systeem samenwerken: vrijwel nul. Twee accu’s van verschillende merken, of twee generaties van één merk die niet samen in één systeem passen: dan praat je eerder over twintig tot veertig euro per jaar.

Het echte getal zit in het rendement. Elke accu verliest energie bij het laden en ontladen. Drie van mijn accu’s, van twee verschillende merken, heb ik over periodes van twee weken tot zeven maanden gevolgd. Ze kwamen allemaal uit tussen 81 en 82 procent. Indevolt en Bluetti noemen zelf 81 à 81,5 procent, Sessy 82 tot 85, HomeWizard een praktijkbandbreedte van 70 tot 85 procent. Sessy wijst erop dat de hogere rendementen die in deze markt circuleren — tot 94,5 procent — alleen in een gecontroleerde opstelling worden gehaald en in de praktijk flink afwijken.

Bij 81 procent kost elke kilowattuur die een accu aan je huis teruggeeft ongeveer een kwart kilowattuur extra. Bij een stroomprijs van dertig cent is dat ruim 7 cent per geleverde kilowattuur. Rondpompen is simpelweg dat verlies, twee keer betaald voor energie die nergens heen hoefde.

En dan het sluipverbruik. Elke accu verbruikt ook stroom als hij niets doet, en daar zitten grote verschillen tussen. HomeWizard noemt 1 watt of minder per accu, Sessy 3 tot 6 watt, Bluetti 5 watt en Indevolt 6 watt. Anker geeft voor de Solarbank Max AC 30 watt op bij normaal netgekoppeld bedrijf, 23 watt in een energiezuinige stand en 16,9 watt in slaapstand — en die slaapstand wordt alleen bereikt als de netpoort tien minuten stabiel op nul staat, wat bij gewoon zelfverbruik zelden gebeurt. Voor de Solarbank 3 Pro noemt Anker ongeveer 10 watt in de energiezuinige stand en 19 watt nullastverlies.

Tussen 1 en 30 watt zit een factor dertig. In geld: een accu die continu 30 watt trekt kost ongeveer 79 euro per jaar aan sluipverbruik, tegen zo’n 2,50 euro bij 1 watt. Wie drie van die eerste stapelt, is jaarlijks ruim 230 euro kwijt voordat er ook maar één kilowattuur nuttig is opgeslagen.

Voor wie wil stapelen is sluipverbruik dus een koopcriterium van de eerste orde, en het staat vrijwel nergens vermeld. Het is ook niet in één getal te vangen: bij Anker hangt het af van de bedrijfsstand, en dat maakt vergelijken lastig zolang er geen vaste meetmethode is.

En dan de auto

Er is nog een partij die op dezelfde meter reageert: de laadpaal. En daar speelt precies hetzelfde. Zodra je auto gaat laden, zien je accu’s netafname en gaan ze ontladen. Je auto wordt dan feitelijk geladen uit je thuisaccu, via twee extra omzettingen: ongeveer 81 procent in de accu, maal ongeveer 90 procent in de boordlader van de auto. Een kwart van die energie verdwijnt, terwijl je de auto ook rechtstreeks met zon of van het net had kunnen laden.

Ik laad mijn auto met een myenergi Zappi, een van de weinige laders met een functie die precies dit moet voorkomen: je kunt een stroomtang om een accu leggen en de lader vertellen dat hij de accu niet mag leegtrekken. Maar myenergi liet FWD weten dat die functie alleen werkt met hun eigen thuisaccu, de Libbi. Accu’s van andere merken zijn niet onder controle te krijgen, omdat die via eigen, afgeschermde software communiceren.

Op myenergi’s eigen Nederlandse website staat bij de Libbi een zin die het hele probleem samenvat: de meeste energie-installaties zijn een “Frankenstein-mix” van verschillende merken die niet altijd goed samenwerken. Dat klopt. Alleen is de oplossing die de markt daarvoor biedt geen samenwerking, maar een gesloten ecosysteem: koop alles bij ons.

Raakt dit jou?

Waarschijnlijk niet, en dat is goed nieuws. De meeste mensen met een plug-in thuisaccu hebben er één. Dan speelt dit niet. Maar er zijn drie redenen om het toch te weten.

Je komt er makkelijker in dan je denkt. De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027. De verkoop van thuisaccu’s loopt daardoor hard op, en de accu’s worden groter en krachtiger: in twee jaar gingen ze van 800 watt naar 2.500 tot 3.500 watt per stuk. Wie later wil uitbreiden, kiest niet zelden een ander merk, omdat dat op dat moment goedkoper is, meer capaciteit biedt of omdat het oorspronkelijke model niet meer leverbaar is. En al heb je zelf één accu: als je huisgenoot er een stekkeraccu met stekkerzonnepaneel bij zet, heb je er twee.

De markt verkoopt modulariteit. Plug-in thuisaccu’s worden gepresenteerd als iets wat je stap voor stap uitbreidt. In de praktijk kun je dat alleen binnen hetzelfde merk en vaak alleen binnen dezelfde productgeneratie. Dat staat nergens, en je merkt het pas als je al gekocht hebt.

Het is de voorbode van deel 2. Dezelfde blindheid — apparaten die elk één getal zien en niets van elkaar weten — heeft een tweede gevolg dat niet over rendement gaat, maar over je meterkast zelf. Daarover gaat het volgende artikel.

Wat je eraan kunt doen

Het eerlijke antwoord is dat er voor de gemiddelde consument, zonder Home Assistant of Homey, geen sluitende oplossing is. Wel een paar dingen die helpen.

• Blijf bij één merk, en check of de modellen echt samenwerken. Vraag vóór aankoop expliciet of de accu die je wil bijkopen in hetzelfde systeem komt als wat je al hebt. Bij sommige merken is het antwoord nee, ook binnen dezelfde merknaam.
• Zet niet alle accu’s op zelfverbruik als je merken hebt gestapeld. Dat klinkt tegenstrijdig, maar juist dan gaan ze tegen elkaar in regelen. Beter is om er één op zelfverbruik te zetten en de rest op een vast schema. Dan is er één regelaar die naar nul stuurt.
• Gebruik de tijdvensters in de app. Indevolt gaf dit advies zelf: gebruik zonder Home Assistant de schemafunctie om accu’s gespreid te laten werken. Wie een laadpaal heeft, kan het ontladen van de accu’s blokkeren in de uren waarin de auto laadt. Grof en handmatig, maar het voorkomt dat je accu je auto voedt.
• Let bij stapelen op sluipverbruik. Een factor dertig tussen merken betekent dat tien accu’s van het ene merk minder kosten dan één van het andere, puur in stand-by. Vraag er expliciet naar, en vraag bij welke bedrijfsstand het getal hoort.

Home Assistant of Homey bieden meer mogelijkheden, en meerdere fabrikanten verwijzen er zelf naar. Maar dat vraagt kennis, onderhoud en afhankelijkheid van software van derden die de meeste kopers niet hebben of willen. Een fabrikant die als oplossing voor zijn eigen product naar domotica verwijst, zegt daarmee ook dat het product het zelf niet oplost.

Wat fabrikanten zouden kunnen doen

Een universele standaard waarmee alle merken met elkaar praten, lijkt er niet te komen. Geen enkele fabrikant heeft er belang bij om het makkelijker te maken dat je je volgende accu elders koopt. Maar er is een bescheidener eis die wel haalbaar is, en die vergt geen overleg tussen merken: gedraag je netjes als je niet de enige bent. Detecteer dat er een andere accu op dezelfde meter reageert, meld dat aan de gebruiker, en regel niet tegen een andere bron in. Dat is technisch eenvoudiger dan het klinkt. Als een accu twee kilowatt gaat laden en de meter beweegt vervolgens minder dan verwacht, dan reageert er iets anders. Die informatie heeft elk systeem al binnen. Er wordt alleen niets mee gedaan.

Daarnaast zou een meetnorm voor rendement een snelle winst zijn: één vastgelegde methode waarmee het getal op de doos vergelijkbaar wordt, inclusief sluipverbruik. Nu noemt de ene fabrikant een praktijkbandbreedte, de andere de maximale efficiëntie van alleen de omvormer, en de derde niets.

Conclusie

Rondpompen is geen productfout en het kost je geen fortuin. Het is wat er gebeurt wanneer meerdere apparaten die elk slim zijn, niets van elkaar weten. Elk van mijn vijf accu’s deed precies wat hij moest doen. Samen verspilden ze energie, op manieren die nergens zichtbaar waren.

Wat het probleem wezenlijk maakt, is niet het bedrag, maar de onzichtbaarheid en de belofte eromheen. Deze categorie wordt verkocht als flexibel en uitbreidbaar, terwijl dat in de praktijk alleen geldt binnen één merk — en soms zelfs daarbinnen niet.

In deel 2 gaan we een stap verder. Want dezelfde apparaten die niet weten dat er een tweede accu in huis staat, weten vaak ook niet op welke fase ze zijn aangesloten.

Binnenkort: deel 2 — de fase die niemand ziet

Op 13 september stond in mijn app netjes ingevuld dat het systeem maximaal 25 ampère mocht gebruiken, gelijk aan mijn hoofdaansluiting. Op datzelfde moment liep er 34 ampère over één fase. Het beheersysteem laadde onverstoord door met 4 kilowatt, terwijl de warmtepomp op diezelfde fase aansloeg.

Vrijwel alle plug-in thuisaccu’s zijn eenfasige apparaten. Bij een driefasenaansluiting rekenen ze met het totaal van de drie fasen, want zo rekent de slimme meter ook af. Alleen werkt je hoofdzekering niet op dat totaal. Die werkt per fase.

In deel 2: wat dat betekent voor je meterkast, waarom een instelling die 25 ampère aangeeft toch 34 ampère laat lopen, wat de tien fabrikanten daarover zeggen, wat de norm er eigenlijk over voorschrijft — en waarom sommige merken het inmiddels wél goed doen.

FWD werkt dit kwartaal commercieel samen met Zendure, een van de merken in dit artikel. Die samenwerking heeft geen invloed gehad op de inhoud.