Wat is de optimale kijkafstand voor een Full HD-tv?

09 januari 2019 7 Minuten 20 Reacties
Samsung tv

Een van de vragen die we het vaakst horen is: hoe groot mag of moet mijn nieuwe televisie zijn? Het antwoord hangt af van verschillende factoren, waaronder de kijkafstand. Schermformaat en kijkafstand zijn onderling gerelateerd. Hoe zit dat precies in elkaar?

Geen regels, eerder richtlijnen

Laten we het maar meteen zeggen: er is geen eenduidig correcte kijkafstand, en omgekeerd is er voor jouw woonkamer waar je op een bepaalde afstand van het scherm zit ook geen eenduidig correct schermformaat. De juiste opstelling hangt af van een aantal factoren. Wat je kijkt en welke beleving je zoekt, de kwaliteit van je beeldmateriaal, maar ook wat je nog esthetisch verantwoord vindt, het speelt allemaal een rol. Zijn er dan geen standaarden? Neen, niet echt. Hou er dus rekening mee, dit zijn allemaal richtlijnen.

Kijkafstand en schermformaat: de theorie

De belangrijkste objectieve factor in je beslissing is de verhouding tussen schermformaat en kijkafstand. Die relatie drukken we meestal uit in de vorm van een hoek, namelijk de horizontale kijkhoek. Dat is de hoek die gevormd wordt door de lijnen vanuit de kijkpositie naar de linkerzijde en de rechterzijde van het scherm. Hoe verder je zit, hoe groter het scherm moet zijn om nog dezelfde kijkhoek te creëren, en omgekeerd.

Voor de kijkhoek in bioscopen bestaan er richtlijnen. De SMPTE (Society for Motion Picture and Television Engineers) adviseert een minimale kijkhoek van 30°. THX geeft een aanbevolen minimum van 36°, al aanvaarden ze 26° als absoluut minimum. Vermits dat minima zijn, is dat de kijkhoek achteraan in de zaal. Vooraan kan de kijkhoek oplopen tot 60°!

Alhoewel er geen specifieke SMPTE richtlijnen zijn voor de woonkamer, kunnen we 30° wel als uitgangpunt nemen. THX adviseert zelfs 40°.

Kijkafstand en scherptezicht

Vaak wordt ook het Snellen scherptezicht aangehaald als basis voor een richtlijn. Wie bij de oogarts 20/20 scoort kan details onderscheiden van 1 arcminuut (een 60e van een graad). Voor een Full HD scherm (1.920 x 1.080 pixels) betekent dat dat het scherm een horizontale kijkhoek van 31,2° mag vullen. Maar is dat een minimum of een maximum? Enerzijds kan je stellen dat wie dichter zit, en dus een grotere kijkhoek ervaart, het risico loopt om individueel pixeldetail te zien. Dat wil je natuurlijk vermijden. Anderzijds kan je stellen dat wie verder zit, niet meer alle detail kan zien en dus eigenlijk te ver zit. Alhoewel, er is ruim voldoende wetenschappelijk onderzoek om te stellen dat het Snellen scherptezicht eerder een ondergrens is. We zien dus meer detail dan deze richtlijn aangeeft en kunnen dan ook verder zitten en nog steeds alles zien. De SMPTE houdt bijvoorbeeld een scherptezicht van 0,5 arcminuut aan als richtlijn. Dat betekent dat we op een Full HD scherm dat een kijkhoek van nauwelijks 15,9° vult, nog steeds alle detail zien.

Kijkafstand en schermformaat: de praktijk

Tot zover de theorie. Omdat het niet erg handig is om in de woonkamer met een gradenboog aan de slag te gaan, gaan we op zoek naar iets praktischere uitdrukking. Met wat driehoeksmeetkunde, en in de veronderstelling dat je een 16:9 scherm gebruikt, kunnen we die aanbevolen kijkhoeken uitdrukken als een verhouding tussen de kijkafstand en schermdiagonaal (allebei gemeten in cm). De schermdiagonaal vind je in alle specificaties terug. En mocht die enkel in inch beschikbaar zijn, dan vermenigvuldig je dat getal gewoon met 2,54 om de schermdiagonaal in cm te berekenen (een 40 inch tv heeft een schermdiagonaal van 40 x 2,54 = 101,6 cm).

In de onderstaande tabel vind je de kijkhoek, de overeenkomstige verhouding tussen kijkafstand en schermdiagonaal, en een opmerking met de herkomst van die maat.

Kijkhoek (°)Kijkafstand / schermdiagonaalOpmerkingen
15,93,12Full HD detail zichtbaar bij 0,5 arcmin scherptezicht
202,47~2,5x diagonaal
21,12,34HD 720 detail zichtbaar bij 1,0 arcmin scherptezicht
301,63SMPTE aanbeveling
31,21,56Full HD detail zichtbaar bij 1,0 arcmin scherptezicht
32,51,50~1,5x diagonaal
401,20THX aanbeveling

Vuistregels voor de kijkafstand en schermformaat

Op basis van bovenstaande tabel kunnen we nu praktische regels afleiden.

Wanneer zit je te dicht? Uit de theorie weten we dat we bij een kijkafstand van ongeveer 1,5x de schermdiagonaal alle Full HD pixeldetail kunnen zien als we rekenen met een scherptezicht van 1 arcminuut. Zit je dichter dan kan je vrijwel zeker pixeldetail onderscheiden. De THX-richtlijn (1,2x schermdiagonaal) lijkt voor een Full HD-scherm dan ook te agressief.

Als richtlijn voor de dichtste afstand geven we daarom 1,5x de schermdiagonaal.

Wanneer zit je te ver van de televisie? Bij een scherptezicht van 0,5 arcminuut (zoals gebruikt door de SMPTE) kan je Full HD detail niet meer onderscheiden als je op 3,12x de schermdiagonaal zit. Dat vinden we vrij ver, je kijkhoek is dan nog nauwelijks 16°. Van een spannende, meeslepende beleving is dan geen sprake meer. Kijk je naar de meer conservatieve 1 arcminuut scherptezicht, dan blijkt dat je op 2,34x de schermdiagonaal alle HD (1.280 x 720) detail kunt zien. Zit je dichter dan moet je net naar Full HD overschakelen om zichtbaar pixeldetail te vermijden. Dat lijkt dan ook een goede grens.

Als richtlijn voor een zinvolle verste kijkafstand geven we daarom 2,5x de schermdiagonaal. Zo heb je toch nog een kijkhoek van ongeveer 20°.

Voor Full HD komen we dus op de volgende aanbevelingen uit:

Minimale kijkafstand (in cm)1,5x schermdiagonaal (in cm)
Maximale kijkafstand (in cm)2,5x schermdiagonaal (in cm)

Of omgekeerd:

Minimale schermdiagonaal (in cm)kijkafstand (in cm) / 2,5
Maximale schermdiagonaal (in cm)kijkafstand (in cm) / 1,5

Andere factoren

We zeiden het al, ook andere factoren spelen mee in de beslissing welk schermformaat of welke kijkafstand ideaal is.

Zo heeft de kijkhoek een erg grote impact op onze kijkervaring. Naarmate het beeld een groter deel van je gezichtsveld vult, voel je je meer ondergedompeld in het gebeuren. Ben je een film- en/of sportfanaat en wil je het meest meeslepende beeld, dan schuif je best op in de richting van de dichtste kijkafstand (of een groter scherm). Voor ontspannen kijken, bijvoorbeeld nieuws, soaps en praatprogramma’s kan je verder naar achter schuiven (of een kleiner scherm).

Je mag uiteraard verder zitten dan ons aanbevolen maximum, maar dan haal je geen optimaal nut uit je Full HD televisie. We raden wel af om verder te zitten dan 3,5x de schermdiagonaal. Op die afstand kan je zelfs naar SD-beeldmateriaal kijken zonder verschil te zien met HD.

De kwaliteit van je beeldmateriaal speelt ook een rol, al heb je daar uiteraard niet altijd controle over. Live tv uitzendingen van minder populaire zenders zijn soms wat slechter van kwaliteit, en dat valt uiteraard harder op wanneer je dichter zit of op een groter scherm kijkt. Dvd is in essentie maar SD-beeldkwaliteit, en zal er nooit zo goed uitzien als een Blu-ray.

Hou bij de aankoop ook rekening met andere factoren, zoals het uitzicht in de woonkamer, en bedenk dat televisies in een toonzaal altijd klein lijken. Dat is omdat de toonzaal veel groter is dan je woonkamer.

Hou er tot slot ook rekening mee dat je de kijkafstand zelf aangenaam moet vinden, ongeacht wat onze aanbevelingen zeggen.

Meer informatie

Meer informatie, verkoopadviezen en tips over home cinema systemen, lcd-tv’s, oled-tv’s, receivers, luidsprekers, digitale televisie en streaming technieken vind je in onze uitgebreide tips en advies sectie.


Laat een reactie achter

Wil je een notificatie ontvangen wanneer er (op jouw reactie) gereageerd wordt? Maak dan een account aan.

Inloggen

Reacties (13)

Floris

Floris
14 augustus 2011 om 09:34

“Wil je de optimale afstand voor het kijken naar HD content dan kun je de beelddiagonaal vermenigvuldigen met 2 tot 2,5.”

Hebben we het dan over beelddiagonaal in cm of in inches?

Inloggen


14 augustus 2011 om 13:08

Weet je zeker dat je die vraag wilt stellen? 🙂

Inloggen
Stef

Stef
17 december 2011 om 14:54

Inderdaad, dat is de meest domme vraag die ik in tijden heb zien voorbijkomen. als he het in inch is de amerikaanse maateenheid voor cm. Als je het scherm in inch wilt opnemen moet je ook de afstand in inch berekenen en niet inch – cm, maar ik ga er vanuit dat je gewoon even bijdehand wilde zijn.

Inloggen
RL

RL
31 maart 2012 om 20:21

domme vragen zijn er niet, domme antwoorden wel. En dit is er zo een.
Floris is gewoon niet helemaal op de hoogte. Op een normale manier uitleggen zonder allerlei kwalificaties is prettig voor Floris maar ook voor alle anderen, zodat die ook iets aan het antwoord hebben. Dat is toch het doel van de reacties?

Inloggen
Casa

Casa
24 mei 2012 om 11:12

Wat een onzin. Dit is wel degelijk een domme vraag. Het antwoord is dan ook: “Ja, we hebben het over cm of inches. Of kilometers, of micrometers, of ellen, of mijlen, of duimen, vadems, voeten, zeemijlen, armlengtes, het maakt geen zak uit!”

Inloggen
Nick

Nick
09 augustus 2012 om 14:01

Domme vragen bestaan niet … dacht ik …

Inloggen
Jan Alexis

Jan Alexis
23 augustus 2012 om 17:26

Floris vraagt niet of zijn vraag goed of slecht is, maar wil gewoon een antwoord. Heb een hekel aan de arrogante kwasten die je vraag beantwoorden met: ” goeie vraag” (politici) of “domme vraag” (van Gaal). Dat bepaal je zelf.
Floris, het antwoord is: 2 of 2.5 is geen maat, maar een coefficient, dwz een gegeven constante factor voor een veranderlijke grootheid. Die veranderlijke grootheid is in dit geval de lengtemaat: centimeters, meters, inches, etc. Dus degene die in centimeters denkt vermenigvuldigt de diagonaal van zijn scherm met 2 of 2.5 het aantal centimeters. De Londenaar die in inches denkt vermenigvuldigt de diagonaal eveneens met 2 of 2.5, maar dan het aantal inches.
Maar misschien is dit antwoord dom, want te ingewikkeld? Maar niet iedereen is met een wiskundelepel in de mond geboren.

Inloggen
Jasper

Jasper
24 september 2012 om 14:16

Heel goede vraag. Want op diverse sites bevelen ze wel aan om die diagonaal van de tv te vermenigvuldigen met 2 of 3 of zo.
Maar soms halen ze de boel door elkaar en zie je een tabelletje met de diameter van de tv in inches, maar de kijkafstand in meters.
En om de verwarring compleet te maken zetten ze je dan bij bijvoorbeeld een 32″ tv op 1,20m voor het scherm.
Ik ben toch niet gek?
Wat er vergeten wordt bij te zeggen is dat die afstand de MINIMALE is. Dan zie je het nog goed. Dichterbij moet je niet gaan zitten.
Maar deden we dat al niet?
De vraag is natuurlijk wat het prettigste is. En daarop heb ik nog geen antwoord van de ‘deskundigen’ (want dat pretenderen ze toch te zijn?).

Inloggen


24 september 2012 om 14:43

En wie bedoel je met deskundigen? Niemand heeft dat hier beweerd volgens mij.
Maar, ik wil je wel antwoord geven. Er wordt namelijk te moeilijk gedacht.
Het is inderdaad zo dat als je het aantal inch maal3 doet je ook de afstand in inches berekent. Deze kun je dan weer omzetten naar centimeters.
Dat het de minimale afstand is ben ik het niet mee eens. Ook kun je wat dichterbij zitten en het goed zien. Ga je verder weg dan wordt bijv. het verschil tussen 720p en Full HD niet meer duidelijk. Dat wordt bedoeld met de optimale afstand.

Inloggen
Rien

Rien
28 februari 2013 om 14:56

Jongens, loop elkaar niet zo af te zeiken. Wat voor de één duidelijk is, kan voor ander een groot mysterie zijn. Beantwoord de vraag respectvol of hou anders je mond.

Inloggen
hikkie

hikkie
20 november 2014 om 11:41

nog een stomme vraag. Men spreekt veelal van afstand HD of UHD maar wat is de beste afstand, ongeacht kwaliteit, maar toch een soort van opgaan in het scherm te hebben en dit voor 55 inch en 65 inch?
Mijn zetel staat op 3m80. is een 55 inch genoeg en wat met curved ?

Inloggen
Jasper

Jasper
03 januari 2015 om 11:39

De ideale kijkafstand…. Bij analoog ouderwets beeldbuis kijken moest je een bepaalde afstand hanteren. Grappig was dat mensen deze regel bij HD flatscreen tvs ook gingen hanteren. Mensen hebben een bepaald idee en houden daar blijkbaar aan vast. Ik vind persoonlijk dat je bij een 46 inch tv met 4K content best op 30cm van je tv kunt kijken. Maar of dit handig is?
Wat ik wil zeggen is dat de beeld resolutie zo hoog is dat je helemaal niet de 2 tot 2,5 keer formule hoeft te hanteren.

Inloggen


03 januari 2015 om 11:54

Dat is natuurlijk ook een mening 🙂 Dit is over het algemeen wel de regel, anders zouden we het ook niet vermelden. Het ligt aan de resolutie en grootte, en dan hebben we het over de optimale beeldkwaliteit.

Inloggen
Evi

Evi
28 juli 2016 om 12:30

Wat is het advies over de kijkhoek bij LED tv’s?
Jullie hebben het over de lcd maar de meeste mensen gaan toch voor een led.
Hoeveel graden kijkhoek is te behalen bij de meeste led-tv’s?

Inloggen


28 juli 2016 om 12:32

Een lcd tv is hetzelfde als een led tv. Alleen de backlight is anders. Qua kijkhoek maakt dit geen verschil.

Inloggen
Unaniem

Unaniem
07 januari 2018 om 08:44

Bij analoge tube monitoren/tv’s is het verplicht om een bepaalde afstand te behouden. Dat is niet vanwege beeld kwaliteit, maar vanwege stralingsgevaar. Naar mate de jaren verstreken, vorderde het verbeteren van zo min mogelijk straling uitstraling bij die monitors/tv’s. Wat weer goed was, toen de computer uit kwam en door zette, en een tube monitor nodig was, om de computer te kunnen gebruiken.

https://gathering.tweakers.net/forum/list_messages/1000322

En als men online zoekt, zal men zelf nog meer informatie vinden. Probeer ook eens Wiki, WikiPedia, etc.

En ieder gebruik heeft zijn eigen waardes.
Bij film/video/movie kijken, is het helemaal anders, dan als men een computer gebruikt om te internetten of een spel te spelen.

Bij het spelen van een spel zoals First Person Shooter, is het verleidelijk om toch korter bij de monitor te gaan. Feitelijk niet goed, maar het gebeurd wel eens. Men verliest dan het gehele overzicht, wat toch belangrijk kan zijn.
Bijvoorbeeld bij TapTiles wat meegeleverd wordt met Windows 10, is dat anders.

Ik heb een LCD tv-monitor van 27″ (68,58 cm) HD Ready en ik gebruik deze meer om te computeren dan tv te kijken. Resolutie 1360 x 768 en 60 MHz refresh rate.
De afstand die ik hanteerde alvorens ik dit artikel gelezen had, kwam wel aardig overeen.
Ik zit ongeveer 175 t/m 200 cm van de tv-monitor, het is prettiger zo en alles is dan wat rustiger en overzichtelijker.
Wat bij TapTiles absoluut niet het geval is, dan zou ik 250 t/m 300 cm van de tv-monitor moeten zitten. Dit om een goed overzicht te behouden, over al die blokken met snelheid.

Dan kan nog de helderheid een groot verschil maken. Stel men is bezig een tekst bestand uit te werken, of wat dan ook waar veel helderheid bij is.
Wat minder helderheid of gebroken wit, zal een groot verschil maken, het is rustiger en is minder vermoeiend aan de ogen.

Ik heb factors met 27 Inch vermenigvuldigd. Het is aardig goed, verder zal men zelf even moeten uitzoeken wat men zelf wilt.

BEST WISHES 2018 & VEEL KIJK PLEZIER! 🙂

De spellingscontrole is niet helemaal zoals die moet zijn, als ik t/m zie, dan is de t rood onderstreept. Dat bij een nieuw Nederlandse spelling, oeps.

Inloggen
Unaniem

Unaniem
07 januari 2018 om 09:05

Resolutie 1360 x 768 en 60 Hz refresh rate, in plaats van Resolutie 1360 x 768 en 60 MHz refresh rate.

Het enigste wat ik jammer vind is, dat tv-monitors een computer aansluiting hebben en die dan maar maximaal 50/60 Hz zijn.
Terwijl de tv-monitor wel 100/200 of meer Hz aan kunnen, een beetje raar.
Maar ja, het is wel goed genoeg bij een game console.

Inloggen
Jasper

Jasper
07 januari 2018 om 09:59

Vlgs mij gaat het in het artikel om het kijken van content op een TV.

Inloggen
Freddy

Freddy
28 februari 2018 om 02:25

Als er nu eens één iemand de eerste vraag van Floris had beantwoord met (1 inch = 2,54 cm) hetgeen hij misschien niet wist, dan zou hij duidelijk hebben geweten dat de ideale afstand voor een HD toestel b.v.b (43″x2.54)= 109.22 cm. Deze afstand maal 2 tot 2,5 is. Er bestaan inderdaad geen domme vragen omdat je niet kunt verlangen dat iedereen van al deze technische termen op de hoogte is. Ik dacht dat een forum als dit er voor bestond om de mensen te helpen de dingen te begrijpen.
Ik ben 65 jaar en ben blij dat ik dank zij deze forums nog dagelijks iets kan bij leren.

Inloggen
Kees

Kees
06 mei 2018 om 11:45

Er bestaan inderdaad geen stomme vragen. En als er iets verwarrend is, dan is het wel het technische jargon. Zeker wanneer het over ICT en electronica gaat. Je hoeft je echt níet te schamen wanneer je daarin verdwaalt. En ik zou het aantal arrogante snobs niet graag te eten geven die net doen alsof ze nooit stomme vragen stellen en die net zo vaak vastlopen in deze complexe materie. Deze door niets gerechtvaardigde betweterij is veel erger dan welke ‘stomme vraag’ dan ook.

Inloggen