Reportage: Bowers & Wilkins – De weg naar de ultieme 800 Serie

21 november 2026 + 10 minuten 0 Reacties
Report_Bowers & Wilkins_3

Wat hebben WO II, James Bond, een onverwachte erfenis van een fan, de studio van de Beatles, snelle bolides van McLaren en de diamanten van De Beers allemaal met elkaar te maken? Verrassend genoeg komen ze niet allemaal samen in een nieuwe 007-prent, wÈl in de luidsprekers van Bowers & Wilkins, zo bleek tijdens een bezoek aan de fabriek en het R&D-centrum van de Britse luidsprekerbouwer.

Achter elk bedrijf dat decennia tot de top behoort, gaat er wel een mooi verhaal schuil. In de hifi-wereld draait het dan vaak om een of enkele oprichters die vanuit een passie sleutelen aan toestellen en dan uiteindelijk zelf de stap maken naar eigen producten. En ja, bij Bowers & Wilkins zou je het eigenlijk ook zo kunnen samenvatten. Maar de Britse luidsprekerbouwer, die dit jaar z’n zestigste jubileum viert, doet het toch met heel wat meer schwung en spektakel dan de meeste rivalen. Dat zal niemand verbazen die het merk een beetje kent. Bowers & Wilkins is een van de grootste ‘pure’ luidsprekerbouwers, en zeker een van de weinige hifi-merken die een bredere naamsbekendheid heeft. De recentere samenwerking met David Beckham rond hoofdtelefoons en het partnership met het McLaren F1 Team helpen daar zeker bij. “Dat is ook absoluut de bedoeling”, knikt marketingdirecteur Andy Kerr. In tegenstelling tot heel wat boetiekmerken die mikken op een select publiek dat én vermogend is én geïnteresseerd is in audio, wil Bowers & Wilkins zich niet wegstoppen. “We hebben altijd geprobeerd speakers vanuit een andere hoek te benaderen. Niet vanuit design of vanuit een nieuwe technologie – niets mis mee met die aanpakken, hoor – wel vanuit het perspectief van mensen die naar muziek luisteren. Performance werd daarbij de leidraad, het zo correct mogelijk weergeven van muziek.”

We kregen dit allemaal te horen tijdens een tweedaags bezoek aan Bowers & Wilkins, met als aanleiding de lancering van de 800 D5-familie. Eerst aan hun fabriek in Worthing, een toeristische kuststad in Zuid-Engeland, waar de naam Bowers & Wilkins op de zijkant van de fabriekshal over de daken heen te lezen valt. Met daarna een uitstap 30 kilometer verder landinwaarts naar het Southwater Research & Engineering-centrum, waar alle ingenieurs van het merk samenhokken en sleutelen aan nieuwe speakers. Maar evengoed aan hoofdtelefoons en aan audio-oplossingen voor automerken. McLaren en Aston Martin zijn daarbij de grote blikvangers, maar “onze belangrijkste partner is wellicht BMW, waar je bij de meeste modellen voor een Bowers & Wilkins-geluidssysteem kunt opteren. Ook bij Volvo is die optie er vaak. Het is trouwens niet zo dat we zomaar ons label op een auto kleven. Elk in-car audiosysteem is door onze eigen ingenieurs goedgekeurd.” Bowers & Wilkins zal vast goed verdienen aan die partnerships, maar de uitleg van Kerr maakt duidelijk dat er ook gehoopt wordt dat mensen die in zo’n bolide stappen later aan het merk denken als ze thuis naar muziek willen luisteren.

Alles begon in WO II

De ontstaansgeschiedenis van Bowers & Wilkins leest als een film. Het begint met de voorliefde voor radio waardoor de jonge John Bowers tijdens de Tweede Wereldoorlog terechtkomt bij het Royal Signal Corps en daarna bij de Secret Intelligence Service (het latere MI6). Hij wordt deel van een team, gevestigd in het Whaddon Hall-kasteel, dat topgeheime informatie doorstuurde naar agenten in het veld en het verzet. John leert er z’n collega Roy Wilkins goed kennen, en na de oorlog besluiten ze samen een hifi-winkel in Worthing te starten. Na verloop van tijd ontstaat er een taakverdeling: Roy staat in de winkel, John modificeert speakers in het atelier er achter. In die tijd werden luidsprekers door fabrikanten in onderdelen aangeleverd; de winkelier assembleerde het product. De stap naar het aanpassen van speakers was dus snel gezet, vooral omdat Bowers vond dat de bestaande speakers muziek niet natuurgetrouw weergaven. Steeds meer mensen vonden hun weg naar het atelier, wat uiteindelijk leidt tot een gebeurtenis in 1966 die onwaarschijnlijk klinkt. Een dame die speakers van Bowers kocht, was daar zo gelukkig mee dat ze John Bowers in haar testament 10.000 pond (ongeveer 280.000 euro in hedendaagse termen) nalaat – op voorwaarde dat hij ermee een bedrijf begint om zijn luidsprekers op een grotere schaal te verdelen. Een godsgeschenk voor de ingenieur, die prompt de kans grijpt om een eigen fabriek te starten. Roy Wilkins is echter verknocht aan z’n winkel en wil zich daarop blijven richten. De naam ‘Wilkins’ hangt inmiddels onlosmakelijk vast aan ‘Bowers’, en dus wordt in alle vriendschap besloten dat John Bowers zijn fabriek zal starten en speakers zal bouwen onder de Bowers & Wilkins-naam. De twee mannen blijven een goede relatie houden, wat ook blijkt als een zoon van Roy als directeur de verkoop van Bowers & Wilkins-speakers in het V.K. voor z’n rekening neemt.

Overigens heette het bedrijf eerst Bowers & Wilkins Electronics; pas tien jaar later werd dat laatste deel vervangen door ‘Loudspeakers’. Op de eerste speakers stond ook ‘B&W’, tegenwoordig verkiest het bedrijf toch de voluit geschreven naam. Aanvankelijk bouwde het jonge Bowers & Wilkins luidsprekers met drivers van derden, maar snel kwam het idee dat eigen designs betere resultaten zouden opleveren. In die periode ontstond ook al de voorkeur voor meetapparatuur als gereedschap bij het ontwerpen van speakers, wat toen ongewoon was in de industrie. Hoewel er dus daarvoor al B&W-speakers verschenen, was het pas met de DM70 dat je kunt spreken van een volledig ‘eigen’ product. Met eigen drivers en volgens eigen principes ontworpen. Tijdens de rondleiding kwamen we deze luidspreker in de gang tegen. Het is een opmerkelijke verschijning waarin je elementen ziet die later de iconische 800 Serie uniek zouden maken. Zo’n DM70 heeft veel karakter: denk aan een speaker die breder dan hoog is, spierwit en die op een zwarte voet leeft; het straalt enorm sterk de jaren zeventig uit. Op akoestisch vlak valt de gebogen voorkant met een centraal opgestelde woofer op, met een apart elektrostatisch paneel voor de hogere frequenties. Dat idee om de tweeter/midrange uit de kast te tillen zou uiteindelijk leiden tot de ontwikkeling van het ‘turbinehoofd’ en de tweeter-on-top die echt kenmerkend zijn voor Bowers & Wilkins en de 800 Serie.

Abbey Road

De 800 Serie ontstond pas in 1979, volgend op ongeveer vier jaar research door Bowers en zijn ingenieurs. Ze gebruikten voor die tijd heel moderne researchtools, met als resultaat een speaker die echt de aandacht trok van de muziekindustrie. Het was meteen het startschot van een samenwerking met de Abbey Road Studios, bekend van The Beatles en Pink Floyd, maar waar de eigenlijke lijst van wereldsterren die er opnames maakten nog vele malen langer is. “We praten graag over de samenwerking met Abbey Road, maar eigenlijk zijn de 800 Series-speakers in nog veel meer studio’s te vinden”, merkt Andy Kerr op. “Omdat de 801’s gebruikt werden bij het masteren van de soundtracks van Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark en een aantal Star Wars-films, trokken ze de aandacht van George Lucas en belandden ze ook in de Skywalker Ranch. Maar daarnaast vind je ze in talloze andere muziekstudio’s, waaronder Polyhymnia in Baarn, het in soundtracks gespecialiseerde Igloo Music in Burbank, LA, en Studios La Buissonne in Zuid-Frankrijk.” De relatie met Abbey Road blijft voortduren, ook nu de D5-generatie van die 800 Series op het toneel verschijnt. Vorig jaar werd om het 45-jarige jubileum te vieren nog een exclusieve Bowers & Wilkins X 801 Abbey Road Limited Edition uitgebracht, en recent werd de samenwerking vernieuwd. De D5-speakers zullen dan ook snel hun weg vinden naar de iconische muziekstudio.

007

Nog een samenwerking waar de Britten trots op zijn, is die met de James Bond-films, wat leidde tot een exclusieve Px8 Bond-hoofdtelefoon. Dat Bowers & Wilkins tegenwoordig ook het audiosysteem levert voor heel wat Aston Martin-modellen, maakt de cirkel rond. Al sinds Goldfinger uit 1964 duikt 007 regelmatig op in een auto van het boetiekmerk, vooral de zilveren DB5 uit die vroege Bond-film die in de laatste, No Time To Die, weer opdook. Een spectaculair Bowers & Wilkins-systeem met 15 speakers zit onder andere in de huidige DB12, inclusief in de zeer gelimiteerde Aston Martin DB12 Goldfinger Edition die in 2024 verscheen.

Alle kleurtjes kunnen

Een rondleiding in de Bowers-fabriek krijgen, is enorm de moeite. Naar hifi-normen is het een grote faciliteit met veel medewerkers, met een professionele insteek. We zien een zeer gestroomlijnd productieproces waar duidelijk heel sterk in geïnvesteerd is, onder meer in meerdere persen, CNC-machines én spuitcabines. Op deze schaal kunnen weinigen in de audiowereld het. Toch is Worthing niet de locatie waar alle speakers van het Britse merk worden gebouwd. De betaalbare 600 Serie en de 700 Serie-middenklassers worden gebouwd in Zhuhai, in de provincie Guangdong. “Het is echt onze eigen fabriek die we zelf besturen, niet een onderaannemer die ook voor anderen werkt”, benadrukt Kerr. Als je ziet hoe fraai de 700 Serie-speakers afgewerkt zijn, lijkt het erop dat Bowers & Wilkins de kwaliteit daar heel goed bewaakt. In Worthing houden de werknemers zich bezig met het bouwen van de 800 Serie en de legendarische Nautilus. Dat laatste gebeurt in een ambachtelijke workshop waar deze iconische ronde speakers met grote sjablonen uit glasvezel worden gevormd.

Enkele gespecialiseerde vaklui staan hiervoor in, ook voor het aanbrengen van een kleur naar keuze. Wel bijzonder om te zien hoe de Nautilus is gemaakt uit enkele delen die naadloos aan elkaar worden gelijmd. Knap om te zien, al geeft iedereen bij Bowers & Wilkins toe dat het technologisch niet hun beste speaker is. Dat is duidelijk de 800 Serie. Toch blijft de verkoop van de Nautilus op peil, meer zelfs: er worden nu meer paren verkocht dan in voorgaande jaren. Het blijft een statement-speaker die sommige mensen gewoon moeten hebben. In hun favoriete kleur, uiteraard. “Alles is mogelijk”, hoorden we daarover. Over smaken kun je natuurlijk oneindig lang discussiëren, maar zo te horen komen er soms wel heel aparte bestellingen langs. Roze of goud… het zijn aparte keuzes voor een speaker die enorm aanwezig is in een ruimte. Een indrukwekkend staaltje verfwerk staat in de hal van de fabriek: een Nautilus getooid in het patroon van de Union Jack.

Professioneler kan haast niet

Gegeven dat de 800 Serie D5 begint bij 12.000 euro per paar voor de 805 D5-standmounts en eindigt bij 50.000 euro per paar voor de 801 D5, zou je niet verwachten dat de productie grootschalig is. Dat is het echter wel, wat aangeeft hoe sterk de interesse is in deze toplijn van Bowers & Wilkins. Het is natuurlijk relatief weinig vergeleken met productiecijfers van smartphones en televisies, maar vergeleken met andere productielijnen die we bezocht hebben, is het van een verbluffende schaal. Dat heeft ook wel te maken met de complexere opbouw van de 800 D5-speakers. De modellen met een turbinehoofd (803 D5, 802 D5 en 801 D5) bestaan uit drie grote delen: een flinke reverse wrap-behuizing waarin de woofers leven, een ‘kop’ uit aluminium voor de Continuum Cone-midrange en dan nog de iconische tweeter-on-top.

Die driedelige constructie vormt de basis van de prestaties geleverd door deze drie speakermodellen. Alleen al voor het plooien van de reverse wrap-behuizing staan er meerdere persmachines. Het zijn enorme dingen waarin een medewerker een sandwich van meerdere lagen fineer, met tussen elke laag een laag droge lijm, op de pers legt. Onder enorme druk en bij een hoge temperatuur wordt die sandwich in een gebogen vorm geperst, wat een heel rigide structuur oplevert. De randen zijn op dat moment nog niet mooi egaal, dat wordt later afgewerkt als ook de uitsparingen vooraan voor de woofers worden gemaakt. Het is echt vakwerk.

Pas op met de diamant

In de houten behuizing – die achterop nog open is – past de Matrix Assembly, een aluminium en MDF-skelet. Dit wordt aangevuld met het Space Frame aan de achterzijde: twee kloeke aluminium rails die langs de rug lopen. Daarop wordt een aluminium rug gemonteerd. Dat geheel houdt de hoefijzervorm van de Reverse Wrap-behuizing rigide, ook als de volumeknop helemaal zou worden opengedraaid en de woofers alles geven. Aan de binnenkant wordt op deze rug trouwens de cross-over bevestigd. De tweaks die hier zijn aangebracht werden door een ingenieur tijdens ons bezoek als “zeer significant” benoemd. Bij de D5-generatie zijn zowel de Matrix Assembly als het Space Frame sterk verbeterd, waardoor trillingen van de woofer niet op de kast worden overgedragen. We hebben het nu vooral over die drie turbinehoofd-modellen, maar ook de 804 D5 krijgt een deel van die verbeteringen mee.

Opvallend – en ook wel positief – dat er ook hard is gesleuteld aan dit ‘reguliere’ model met z’n klassiekere kast, die wellicht de meest verkochte van de 800 Serie is. Bij de D4-upgrade vijf jaar geleden werd ook dit model al eens sterk onder handen genomen. Een duur onderdeel van alle 800 D5-modellen is de diamondtweeter. Het is iets heel bijzonders: de conus bestaat effectief uit synthetisch diamant, geproduceerd door een afdeling van De Beers – ’s werelds grootste diamantmaatschappij. Dat gebeurt niet in Worthing. De flinterdunne conussen zijn bijzonder kostbaar én kwetsbaar, en arriveren in de fabriek in speciale doosjes waarin het onderdeel dankzij een strakgespannen plastic folie ‘zweeft’. In verschillende stappen wordt deze conus gelijmd en verwerkt in de eigenlijke tweeter. Het is extreem fijn werk, dat een vaste hand en een neus voor precisie vereist. “Dit team bestaat bijna altijd enkel uit vrouwen, zij zijn veel nauwkeuriger”, horen we van de gids. “Af en toe is er wel een man die het aankan”, grapt een van de dames achter de machines. Het is gewoon verbluffend om te zien hoe hier en elders in de fabriek heel minutieus wordt gewerkt. De uiteindelijke speaker mag best groot zijn, de vele onderdelen in de 800 D5 Serie-drivers en -tweeter moeten uiterst precies worden geassembleerd.

Vergelijken maakt het duidelijk

De meeste luidsprekerbouwers concentreren alles op één locatie. Bowers & Wilkins doet dat bewust niet. Van oudsher zaten de ingenieurs van het bedrijf apart in – gegeven hoeveel mensen er werkten – wat klinkt als een wel heel knus huis in het dorpje Steyning, net boven Worthing. In 2009 volgde er een verhuizing naar een ruimer, moderner gebouw dat diende als noodgeval-datacenter. Op dag twee trokken we naar deze Southwater Research Establishment (SRE), op een half uur rijden. R&D – onderzoek & ontwikkeling – staat hier centraal, wat meteen voor een veel serenere sfeer zorgde. Hier geen lawaaierige machines of de drukte van een productielijn, wel veel overleg en serieuze mensen die achter computers zitten. Heel veel kregen we er niet te zien, want het meeste was off-limits voor de pers. Al kregen we wel twee briefings over nieuwe producten die volgend jaar verschijnen. Daarover kunnen we niets vertellen, maar er zit heel groot nieuws bij. Wel konden we de luisterruimte in die de ingenieurs zelf gebruiken om prototypes te beluisteren en te ontdekken wat de impact was van een bepaalde aanpassing.

Voor de pers uit de Benelux (en collega’s uit Spanje, Duitsland en Scandinavië) werd er iets zeer boeiends georganiseerd: alle 800 D5-modellen werden afgezet tegen de overeenkomstige 800 D4-speaker, enkel de 802 viel weg wegens tijdsgebrek. Zo’n vergelijking maken gaat vaak niet, omdat het wel wat inspanning vereist. Buiten de speakers die vakkundig werden verwisseld door een van de ingenieurs, bleven de andere elementen in het systeem constant, inclusief de vaste twee nummers van Phoebe Bridgers en Agnes Obel die altijd werden afgespeeld. De tracks werden vanaf cd op een heel bijzonder apparaat afgespeeld: de Denon DP-S1, een machtig cd-transport uit de jaren negentig. De losse Denon DA-convertor die er vroeger bij hoorde ontbrak; in de plaats daarvan was er een fraaie DAC van MSB voorzien. Als het over versterking gaat, mochten we luisteren naar de set die de Bowers & Wilkins-ingenieurs zelf gebruiken: een machtige set van Gryphon Audio, met de Commander als voorversterker en twee Apex-mono-eindtrappen.

Kostprijs: als consument ben je zo 250.000 euro kwijt, enkel voor de versterkers. Wat het stap per stap vergelijken snel duidelijk maakte, is dat de D5-generatie ondanks ogenschijnlijk kleinere aanpassingen toch ferm beter klinkt. Waar zit het verschil? Een iets zachter totaalgeluid, een meer spatiale ervaring en een helderheid waar meer rust in zat. Dat was heel goed te horen, met name bij de 805 D5 én ook bij de 801 D5 – zowel het instap- als het topmodel gaan er sterk op vooruit. Blijft de vraag: wat kan er nog verbeterd worden? Want Bowers & Wilkins is heel consequent en brengt om de vijf jaar een nieuwe generatie uit. Met de prille D5-modellen die nu wereldwijd naar shows en dealers vertrekken, is het niet verrassend dat de mensen bij Bowers & Wilkins niet echt over de D6 willen praten. Behalve: “de ontwikkeling is al begonnen!”. Tegelijkertijd kun je opmaken dat de volgende generatie ontwikkelen wellicht een grotere klus wordt, misschien wel één die leidt naar een totaal nieuw design. Dat is, voor alle duidelijkheid, pure speculatie van onze kant. Wat wel concreet is, is dat de D5-generatie misschien het summum is van dit design.

www.bowers-wilkins.com

Reacties (0)