Bij camera’s accepteerden we dat jaren geleden al, en daar viel wat voor te zeggen. Maar inmiddels is het patroon overgeslagen naar verwarming, verlichting en zelfs audio. Tijd om te kijken wat er precies gebeurt, en waar de grens ligt tussen redelijk en melken.
Camera’s waren de eerste, en hadden nog een argument
De slimme camera introduceerde het model: koop het apparaat, betaal maandelijks voor opslag van je beelden. Daar zat een eerlijke logica in. Video opslaan in de cloud kost een fabrikant echt geld, elke maand opnieuw, zolang jij die camera gebruikt. Servers, bandbreedte en opslag zijn geen eenmalige kosten.
Dat verklaart ook waarom fabrikanten die het anders doen daar expliciet mee adverteren. Een camera met een microSD-slot voor lokale opslag is tegenwoordig een verkoopargument op zichzelf, precies omdat de rest je naar een abonnement duwt.
Nu de verwarming, en daar wringt het meer
tado° laat goed zien hoe ver het inmiddels is doorgetrokken. Geolocatie, open-raamdetectie, adaptief verwarmen en voorverwarmen voor aankomst zitten bij dat merk in AI Assist: €3,99 per maand of €29,99 per jaar. De nieuwe schimmelindex per kamer en de slimmere open-raamdetectie die deze maand zijn aangekondigd, vallen onder hetzelfde abonnement.
Reken dat eens door. Een bedrade starterkit kost €179,99. Gebruik je hem vijf jaar met abonnement, dan ben je ruim €330 kwijt. Het abonnement is dan bijna net zo duur geworden als het apparaat zelf.
En anders dan bij cloudopslag van video draaien veel van deze functies grotendeels op techniek die je al in huis hebt hangen. Je thermostaat meet zelf de temperatuur, je telefoon weet zelf waar hij is. Dat maakt het een lastiger verhaal om uit te leggen dan “wij bewaren jouw beelden op onze servers”.
Verlichting: geen abonnement, wel een drempel
Philips Hue kiest een andere route naar hetzelfde doel. Daar betaal je niet maandelijks, maar zijn de beste nieuwe functies voorbehouden aan de duurdere hub. Custom AI Behaviors, waarmee je automatiseringen in gewone taal beschrijft, werkt alleen op de Bridge Pro. De langverwachte back-upfunctie kun je op beide bridges maken, maar in eerste instantie alleen op de Pro terugzetten.
Dat is vriendelijker voor je portemonnee op de lange termijn, want je betaalt één keer. Maar het effect is hetzelfde: de software die je wilt, zit niet in het apparaat dat je hebt.
Ook de huiskamer-audio doet mee
Denk niet dat dit tot het smarthome beperkt blijft. Bij hifi zie je hetzelfde mechanisme in een nettere jas. Dirac Live, de kamercorrectie die het verschil kan maken tussen een goed en een matig klinkend systeem, wordt bij diverse versterkers en streamers aangeboden als betaalde upgrade. De hardware kan het, de licentie moet je kopen.
Ook hier geldt: het is te verdedigen, want de software is gelicentieerd van een derde partij. Maar als koper koop je wel een apparaat waarvan je de beste eigenschap pas later ontgrendelt.
Waar ligt de grens?
Een simpele vuistregel helpt bij het beoordelen van zo’n abonnement: kost het de fabrikant doorlopend geld om die functie te leveren?
Cloudopslag van video, slimme analyse op een server, een dienst die live energieprijzen ophaalt: dat kost echt maandelijks iets. Daar is een abonnement logisch. Maar een functie die volledig op het apparaat in jouw meterkast draait en alleen softwarematig is afgeschermd, is een andere categorie. Dan betaal je niet voor een dienst, maar voor een slot dat de fabrikant er zelf op heeft gezet.
Het probleem met dat tweede model is bovendien dat je het niet ziet aankomen. Functies die vandaag gratis zijn, kunnen bij een volgende generatie naar het abonnement verhuizen. Je koopt hardware die tien jaar meegaat, met software waarvan de voorwaarden elk jaar kunnen veranderen.
De tegenbeweging bestaat ook
Gelukkig gaat het niet één kant op. Matter en Thread maken het makkelijker om apparaten van verschillende merken te laten samenwerken, waardoor je minder vastzit aan het ecosysteem van één fabrikant. Camera’s met lokale opslag winnen terrein. En wie het echt zelf in de hand wil houden, komt vroeg of laat uit bij Home Assistant, waar alles lokaal draait.
Al is ook dat geen garantie, want zelfs Home Assistant Cloud werd dit jaar iets duurder voor Europese gebruikers. Gratis bestaat zelden, maar er is verschil tussen een vereniging die haar kosten dekt en een fabrikant die een functie achter een betaalmuur schuift.
Wat je zelf kunt doen
- Zoek voor de aankoop uit welke functies gratis zijn. Productpagina’s zetten abonnementsfuncties vrolijk tussen de gewone specificaties. De voorwaarden staan er meestal kleiner bij.
- Reken in jaren, niet in aankoopbedragen. Tel vijf jaar abonnement bij de prijs op en vergelijk dan pas met een concurrent zonder maandbedrag.
- Kijk of er een lokaal alternatief is. Een microSD-kaart in plaats van cloudopslag, een lokale hub in plaats van een clouddienst. Vaak scheelt dat niet alleen geld, maar ook kopzorgen als een fabrikant ooit zijn servers uitzet.
- Vraag je af wat er gebeurt als je stopt met betalen. Werkt het apparaat dan nog als gewone thermostaat of camera, of wordt het onbruikbaar? Dat antwoord zegt alles.
Slimme apparaten zijn de afgelopen jaren echt beter geworden, en een deel van die vooruitgang zit nu eenmaal in software die onderhouden moet worden. Daar mag best voor betaald worden. Maar als koper is het goed om te weten of je een dienst afneemt of simpelweg de sleutel huurt van een slot dat niemand had hoeven plaatsen.
Reacties (0)