Review: Haandrikman Sygnus X-2 – Der Neue Klasse

Terug naar de basis

Een lichtnetoplossing van eigen bodem die bovendien uitnodigt tot experimenteren en finetunen, kom je niet vaak tegen. Haandrikman heeft zelfs twee van dit soort producten in zijn assortiment, waarbij er onderling wel specifieke verschillen zijn. Toch lijken in eerste instantie de overeenkomsten groter dan de verschillen. Zo zijn beide modellen immers uitgerust met galvanische scheiding, leveren een gebalanceerde netspanning, beschikken over instelbare filters en bieden een specifieke systeemaarde. Toch wordt ook al snel duidelijk dat de X-2 op meerdere fronten aanzienlijk verder gaat. Zo zijn de mogelijkheden op het gebied van filtering uitgebreider, is er een isolator voor ethernetverbindingen toegevoegd en beschikt het apparaat over een actieve aardeconditioner. Voor wat dat laatste precies inhoudt, kom ik later uitgebreid op terug. Maar duidelijk is wel dat hier een belangrijk onderscheid zit. In de kern komt het erop neer dat de X-1 zich profileert als een zeer doordachte passieve oplossing, terwijl de X-2 een meer actievere rol binnen het systeem vervult. Want waar de X-1 zich richt op het verminderen van netvervuiling, aardlussen en zowel common- als differential-mode ruis, voegt de X-2 daar een extra laag aan toe. Denk daarbij aan actieve beïnvloeding van de aarde zelf, het filteren van netwerk gerelateerde vervuiling en een verdere controle over hoe de verschillende componenten elkaar onderling beïnvloeden.

Techniek en bouw

Net als bij de X-1, ervaar ik ook het nieuwe topmodel X-2 in eerste instantie als een functioneel en doelgericht apparaat. Zo is de kast strak en hoekig en voorzien van een egale matzwarte laag poedercoating. Hoewel de afmetingen (43 cm breed, 12,7 cm hoog en 40 cm diep) en het gewicht identiek aan die van de X-1 zijn, valt wel de gewijzigde indeling aan de voorzijde op. Waar laatstgenoemde nog gebruikmaakt van drie verticaal geplaatste groene LED-indicatoren met aanduidingen voor ‘Power’, ‘Earth Leakage’ en ‘System Earth’, zijn deze bij de X-2 horizontaal gepositioneerd. De aanduidingen zijn hier ‘Power’, ‘AEC’ (Active Earth Conditioner) en ‘System Earth’. Daarnaast zijn er, naast de LED’s, ook fysieke bedieningsknoppen toegevoegd. Daarmee kun je direct invloed uitoefenen op de werking van het apparaat. Een leuke toevoeging is dat ook de kleur van de LED’s instelbaar is. Hierdoor is het mogelijk om ze visueel aan te laten sluiten bij de rest van de set. Daarbij denk ik dan aan bijvoorbeeld het kenmerkende blauw van McIntosh of het groen van de klassieke Naim-componenten. Wanneer je de X-2 opent, wordt direct duidelijk waar het zwaartepunt ligt. Want net als bij zijn kleinere broer wordt het binnenwerk gedomineerd door een forse 1000 VA isolatietransformator. Gezien het feit dat Haandrikman ook actief is binnen de medische sector, is het niet verrassend dat de gebruikte componenten voldoen aan hoge eisen op het gebied van betrouwbaarheid en consistentie. Toch blijft de essentie hetzelfde: het realiseren van een effectieve galvanische scheiding tussen het lichtnet en de aangesloten apparatuur. De behuizing zelf is tenslotte opgebouwd uit 3 mm dik staal, wat niet alleen bijdraagt aan de mechanische stevigheid, maar ook functioneert als een effectieve afscherming tegen elektromagnetische invloeden.

Gewijzigde indeling

Wanneer we naar de achterzijde van de X-2 gaan, zien we dat het geheel minstens zo rijk is uitgerust als zijn meer betaalbare kleine broer. Wel is de indeling op onderdelen aangepast. De acht stopcontacten zijn daarbij gebleven en ook de vier aardingsaansluitingen zijn gelukkig weer van de partij. Dit blijft een bijzonder zinvolle toevoeging, omdat het de mogelijkheid biedt om gebruik te maken van een externe aardingsafvoer en daarmee extra controle over het systeem te krijgen. Nieuw zijn echter de twee ethernetaansluitingen die onderdeel uitmaken van de geïntegreerde netwerkisolator. Deze voorziening zorgt ervoor dat de ethernetverbinding galvanisch wordt ontkoppeld van de rest van het audiosysteem. Concreet betekent dit dat er geen direct elektrisch contact meer bestaat tussen netwerkcomponenten zoals routers en switches en de aangesloten audioapparatuur. De meerwaarde hiervan is groter dan je op het eerste gezicht misschien zou denken. In moderne audiosystemen speelt netwerkapparatuur immers een steeds grotere rol. Met name omdat deze componenten helaas ook vaak hoogfrequente ruis met zich meebrengen. Denk daarbij aan vervuiling afkomstig van voedingen, schakelingen of andere aangesloten apparaten. Via de netwerkkabel kan deze ruis vervolgens ongemerkt het audiosysteem binnendringen. Door de galvanische scheiding van de LAN-isolator wordt deze route effectief afgesloten en wordt tevens voorkomen dat aardverbindingen via het netwerk een rol gaan spelen. Intern is de X-2 opnieuw opgebouwd met zwaar gedimensioneerde koperbedrading, waarbij veel aandacht is besteed aan de kwaliteit van de verbindingen en de contactovergangen. Ook de beveiliging is, zoals we inmiddels van Haandrikman gewend zijn, degelijk en doordacht uitgevoerd. Allemaal zaken die het vertrouwen in deze producten snel doen toenemen.

Praktische omgang en aansluiten

Door het forse gewicht van de Sygnus X-2 vraagt het plaatsen van het apparaat wel om enige voorzichtigheid. Op het moment van schrijven is het model nog voorzien van dezelfde bolvormige, harde voeten als de X-1. Op zich prima voeten, ware het niet dat ze op een zachtere ondergrond blijvende indrukken kunnen achterlaten! Ronald heeft inmiddels al een aangepaste variant bedacht die aan de onderzijde vlak is. Waarmee het probleem kan worden getackeld. Wat verder bij het praktijkgebruik opvalt, is dat de X-2 zich onder alle omstandigheden volledig stil gedraagt. Zo is er bij het inschakelen gelukkig geen sprake van brom, zijn er geen hoorbare relais en ook geen ventilatoren. Evenmin is er sprake van een opstarttijd of een actief regeneratieproces. De achterliggende gedachte is dat een zware passieve isolatietransformator minder ingrijpt op de klankmatige eigenschappen van het signaal, terwijl storingen wel effectief worden geëlimineerd. Wat dit topmodel daarnaast onderscheidt van zijn minder geavanceerde broer, is dat het geen statische oplossing is. Integendeel: de X-2 moet juist worden gezien als een flexibel en instelbaar gereedschap. De gebruiker krijgt de mogelijkheid om uitgebreid te experimenteren met de verschillende instellingen, waardoor het apparaat zich laat afstemmen op zowel het systeem als persoonlijke voorkeuren. Dat maakt het niet alleen functioneel, maar ook interessant om mee te werken.

Aardingsopties en Active Earth Conditioner

Naast de uitgebreide filtermogelijkheden biedt de X-2 een opvallend geavanceerd systeem voor aarding en ruisbeheersing. Net als bij de X-1 kan daarbij gebruik worden gemaakt van de speciaal ontwikkelde Haandrikman Nexum G aardekabels. Deze kabels zijn ontworpen met het oog op optimale geleiding van zowel laagfrequente stromen als hoogfrequente signalen en beschikken bovendien over een actieve afscherming die elektromagnetische straling tot ver in het GHz-bereik effectief tegenhoudt. Het gebruik van dergelijke kabels kan de ruisvloer binnen een audiosysteem merkbaar verlagen, wat zich vertaalt in een schonere weergave met meer rust en verfijning en een duidelijkere plaatsing van instrumenten binnen het stereobeeld. Maar het echte onderscheid tussen beiden zit in de Active Earth Conditioner. Dit systeem meet continu de spanning en de aanwezige ruis op de aarde en genereert vervolgens een actief corrigerend signaal. Het doel hiervan is om het aardpotentiaal te stabiliseren. Waar traditionele aarding in feite passief werkt en vervuiling afvoert, gaat de AEC een stap verder door actief in te grijpen. Zowel laagfrequente als hoogfrequente ruis wordt hierdoor niet alleen afgevoerd, maar daadwerkelijk onderdrukt. Dit geldt ook voor ruis die door de aangesloten apparatuur zelf wordt gegenereerd en via de aarde het systeem beïnvloedt. Het resultaat is een stabieler referentiepunt, een lagere achtergrondruis en een betere controle over de interactie tussen de verschillende componenten in de set.

Gebruik en gebruikte componenten

Net zoals X-1 heeft ook de X-2 hier gedurende langere tijd onderdeel uitgemaakt van mijn steeds wisselende systemen. Geen overbodige luxe, want pas na verloop van tijd – wanneer zowel het apparaat als de bekabeling zich hebben gezet – wordt pas het volledige potentieel duidelijk. De X-2 was bij binnenkomst volledig nieuw en bleek dan ook duidelijk te profiteren van een gedegen inspeelperiode. In de eerste fase kan de weergave nog wat onrustig en minder samenhangend overkomen, maar dat verandert naarmate de tijd vordert. Het is dus zeker iets om bij een eerste kennismaking of demonstratie rekening mee te houden. Wat de gebruikte randapparatuur betreft is de Zanden 6000F dit keer aangevuld met verschillende Trilogy-componenten. Hieronder de 921 en 925 hybride geïntegreerde versterkers en de combinatie van de 903 buizenvoorversterker met de 993 transistor eindversterker. Als bronnen werden onder andere een Wadax Studio streamer/sacd-loopwerk/DAC en een Grimm MU1 streamer met Mola Mola Tambaqui DAC ingezet. Voor de bekabeling werd gebruikgemaakt van verschillende merken, waaronder Brainpower, Siltech, Nirvana Audio, Kemp Elektroniks en Essential Audio Tools.

Overpeinzingen

Met de klank van de X-1 nog vers in het geheugen is het interessant om te onderzoeken hoe groot het verschil met de duurdere X-2 daadwerkelijk is. Waar ik bij de X-1 destijds stap voor stap te werk ging – eerst zonder filter en vervolgens apparaat voor apparaat toevoegend – heb ik het deze keer bewust anders aangepakt. De reden daarvoor is dat inmiddels duidelijk is geworden dat het bij deze totaaloplossing essentieel is om alle componenten gelijktijdig aan te sluiten. De kern van het concept van de Sygnus-modellen is immers het creëren van één gemeenschappelijk referentiepunt voor massa en aarde binnen het gehele audiosysteem. Al bij één onderdeel dat niet op de Sygnus wordt aangesloten maar op een normale wandcontactdoos, wordt dit principe al ondermijnd. In een standaard hifi-opstelling hebben verschillende componenten immers hun eigen voedingen, waardoor elk apparaat in meer of mindere mate lekstromen naar aarde kan veroorzaken. Als deze via verschillende paden lopen, ontstaan er meerdere referentiepunten met kleine spanningsverschillen als gevolg. Die onderlinge verschillen kunnen zich vervolgens vertalen in ruis, korreligheid of een zekere onrust in de weergave. Door alles via één centraal punt te laten lopen, wordt dit probleem in de basis aangepakt.

Luisteren 1 – kennismaking

Wat al snel opvalt is dat de X-2 duidelijk een evolutie van de X-1 is. Het is hetzelfde type weergave, maar dan nog een flink aantal stappen beter. Vooral de Active Earth Conditioner-functie blijkt hier een echte meerwaarde te zijn. Net als bij zijn kleine broer zorgt ook de X-2 in basis voor meer rust, overzicht, verfijning en een strakker en meer gedefinieerd laag. Dat zorgt wederom voor bijzondere muzikale inzichten. Vooral bij opnames die zelf ook al over een zekere rust en spanning bezitten, is het zelfs mogelijk om tot een geheel nieuw belevingsniveau te komen. De vele mooie albums van het Zweeds/Noors folkcollectief Groupa zijn hier een mooi voorbeeld van. Groupa dat bestaat uit Mats Edén op viool, Jonas Simonson op fluit en Terje Isungset met zijn bijzondere percussie-instrumenten, wordt gezien als een ‘supergroep’ binnen de Nordic Folk. Daarbij zijn hun composities heerlijk onvoorspelbaar en zetten de luisteraar continu op het verkeerde been. Dat komt niet alleen door hun vrije improvisaties, maar ook door ongebruikelijke instrumentatie en veel aandacht voor stilte, adem, resonantie. Zodra er ook maar iets artificieels in de signaalweg komt, is de soms bijna hypnotiserende illusie van deze muziek snel voorbij. Wat de X2 heel mooi doet is de stilte in deze composities nog beter tot zijn recht laten komen. De muziek bouwt op vanaf een zwart canvas, waardoor je volop de gelegenheid krijgt om het voor jezelf verder uit te diepen. Verder is het erg leuk en leerzaam om met de verschillende instellingen van de X-2 te spelen. Van meer of minder kracht en kleur, meer of minder omlijning (puntig of juist meer rond) en een meer of minder nadrukkelijke transparantie en openheid.

Luisteren 2 – Active Earth Conditioner

De Active Earth Conditioner vormt zonder twijfel het onderscheidende element van de X-2 en is daarmee de belangrijkste reden om voor dit model te kiezen. Het effect ervan laat zich lastig in een paar worden vatten, maar is wel duidelijk hoorbaar. Om weer wat metaforen van stal te halen doet het mij denken aan het moment waarop je voor het eerst de directe acceleratie van een elektrische auto ervaart. Je weet niet wat je moet verwachten en het volgende moment word je bijna geluidloos afgeschoten. Zo soepel, vlot en moeiteloos dat het je sprakeloos achter kan laten. Een ander voorbeeld is de intensiteit aan smaken die je in een verfijnde culinaire setting soms zo mooi kunt ervaren. Het zijn dit soort ervaringen waarbij de beleving ineens een extra dimensie krijgt. Ook de X-2 doet op zijn eigen manier iets gelijkwaardigs. Zo wordt het laag meer geconcentreerd dynamisch en kernachtig. Komen details los van de ruisvloer en krijgen instrumenten meer ruimte om uit te klinken. Er ontstaat hierdoor een beter te volgen interactie tussen de verschillende elementen binnen de muziek. Schakel je AEC uit, dan blijft er nog steeds een goed presterende lichtnetreiniger over. Maar juist dat extra niveau van verfijning, openheid en het langere uitklinken, verdwijnen grotendeels. Daarmee wordt meteen duidelijk waar de kracht van dit model ligt.

Conclusie

Hoewel beide Haandrikman Sygnus modellen op het eerste gezicht sterk op elkaar lijken, blijken ze klankmatig meer te verschillen dan je op het eerste gezicht zou denken. Met name omdat voor de Sygnus X-2 alle remmen zijn losgegooid en de verschillende inzichten zijn verwerkt die na de ontwikkeling van de X-1 zijn ontstaan. Dat begint al met de filterinstellingen die op de X-2 subtieler kunnen worden gekozen. Ook de ingebouwde LAN-isolator blijkt middels zijn opschonende werk een mooie aanwinst. Maar het is uiteindelijk de ingebouwde Active Earth Conditioner die het apparaat naar ‘Der Neue Klasse’ dirigeert. Want zodra je AEC inschakelt, valt alles op zijn plaats. Is de weergave meer concreet en gedefinieerd, is er meer muzikale spanning, heeft het gebeuren een hogere intensiteit en is er een duidelijk grotere betrokkenheid. Oké, je kunt er niet zoals met het eerdergenoemde Duitse automerk uit München mee gaan rijden, maar je komt er wel door in je eigen muzikale ontdekkingsreis terecht. Een ervaring die lastig in geld is uit te drukken en waar ook dit Haandrikman product weer op knappe wijze in uitblinkt.

Fotografie: Haandrikman 

Prijzen

Haandrikman Sygnus X-2 € 7.995,-
Haandrikman Nexum P-200SE € 599,- (stroomkabel 2 meter)
Haandrikman Nexum G-200SB € 395,- (aardekabel 2 meter)
Haandrikman Audio Systems, email: info@haandrikman.eu, www.haandrikman.eu