Verslag: Op bezoek bij Arendal – Luidsprekers ontworpen met Noorse liefde

Het nieuwe Experience Center

FWD is slechts een van een aantal magazines en websites die naar Arendal zijn uitgenodigd, telkens op andere dagen. Jan wil op deze manier tonen dat zijn bedrijf niet zomaar speakers inkoopt ergens en er een label op kleeft. De productie gebeurt wel in China (“het is gewoon onbetaalbaar in Noorwegen”), maar de onderzoek en ontwikkeling vindt in het hoofdkantoor plaats. Een sleutelrol wordt daarbij gespeeld door Thomas Gunvaldsen, de product en technical manager. Hij is al van het eerste uur betrokken bij Arendal Sound, hij was werknemer bij het distributiebedrijf die Jan vroeger had voor hij besloot zelf luidsprekers te bouwen.

De kantoren van Arendal zijn verrassend groot. Verrassend, want het bedrijf werkt met veel thuiswerkers in verschillende landen en in Noorwegen zijn er maar drie personen die regelmatig het kantoor gebruiken. Ook het magazijn is elders; de Arendal-speakers worden zelfs verstuurd vanuit Nederland. De vele vierkante meters die overblijven, worden gebruikt voor een fonkelnieuw Experience Center, mét een mooie luisterruimte en een grote kamer die ingericht om alle speakerlijnen en grote subwoofers van het merk – nog zo’n specialiteit van Arendal – te tonen. In de luisterruimte brachten we een fijn uurtje door met het luisteren naar de toen nog niet voorgestelde 1610 Tower 8, met potige Hegel-versterking. Ook van Noorwegen. “Het zijn mensen met wie we goed kunnen opschieten en de versterkers klinken ook zeer goed met onze speakers”, zegt Thomas.

Een Experience Center is eigenlijk wel een aparte investering voor een merk dat over het internet verkoopt. “We gaan het gebruiken voor ons team, maar ook in de toekomst voor events met bijvoorbeeld onze ambassadeurs”, legt Jan uit. Ook dat is echt iets van Arendal: wereldwijd zijn er klanten die zo gelukkig zijn met hun speakers, dat ze bereid zijn om als ‘merkambassadeurs’ op te treden. Het is geen echte baan, meer een uiting van hun trots op hun Arendal-systeem.

Met dank aan Klippel

Arendal wou vooral aantonen dat ze luidsprekers heel doordacht en met kennis ontworpen.  Om de 1528 Series en daarna de 1610-speakers te ontwikkelen, investeerde Arendal onder andere  in een Klippel-meetsysteem om spinorama-metingen te maken. Het is een heel geavanceerde opstelling met een stevig prijskaartje die nog niet zoveel bedrijven in huis hebben gehaald. Zo’n Near Field Scanner System bestaat uit een robotarm met meetmicrofoon die in honderden en zelfs duizenden posities van heel dichtbij een meting maakt van een luidspreker. Die metingen worden samengevoegd om een heel gedetailleerd beeld van de uitstraling te krijgen. Door de korte afstand waarop de metingen gebeuren, wordt de invloed van de ruimte uitgeschakeld. Je kunt het dus in elke redelijke grote kamer gebruiken. Een peperdure anechoïsche kamer is niet langer vereist. Maar een NFS kost echt wel veel geld, vaak worden bedragen van meer dan 100.000 euro geciteerd. Best veel voor een kleinere luidsprekerfabrikant, toch?

“We dachten er al vele jaren over en uiteindelijk hebben we gewoon besloten om de knoop door te hakken. Het heeft ook echt voor de 1610 het ontwikkelproces enorm versneld. En het gaat niet enkel om de snelheid, ook de nauwkeurigheid neemt toe. Als je dan vaak revisies van cross-overs en driveropstellingen doet, is dat echt een pluspunt. Ook bij het ontwikkelen van de tweeter-lens [een rooster voor de tweeter die het afstraalgedrag regelt, nvdr] bespaarde NFS veel tijd”, legt Thomas uit. Dat beaamt ook Jan: “Als CEO ben je geneigd om te focussen op de kostprijs van zo’n systeem, maar het bespaart ook veel. Je ontwikkelt sneller, je maakt minder dure prototypes. Je verliest minder tijd – en time is money.”

We hebben inmiddels al heel wat luidsprekerbouwers bezocht, dus hoe een traditionele testopstelling er uitziet is ons wel bekend. Het Klippel NFS van zijn kant, lijkt inderdaad wel heel wat eenvoudiger dan telkens in een dode kamer kruipen en voorzichtig microfoons te plaatsen (of miljoenen te investeren in een mobiele opstelling, zoals de gigantische Jupiter-kamer bij Dynaudio). Tijdens ons bezoek toonde Thomas hoe metingen verlopen met een 1610 Slim 8-speaker. Een hele procedure met 1.000 aparte metingen doorlopen duurt een nachtje, maar een korte introductie maakt duidelijk dat het wel makkelijk werken is.

Rond het NFS-systeem bevindt zich het terrein van Thomas. Rommelig? Neen, gewoon de werkomgeving van een ingenieur die doorlopend sleutelt aan cross-over designs en drivers onderzoekt. En dat neemt Arendal heel serieus. “We hebben voor de 1528 Series gekeken naar bestaande drivers, onder meer van Purifi en anderen. Voor bestaande drivers kiezen zou veel tijd besparen. Maar uiteindelijk vonden we onze eigen designs de betere keuze voor onze speakers”, legt Thomas uit. Simulaties helpen bij die zoektocht naar eigen designs, net als een 3D-printer die de ingenieur gebruikt om snel prototypes te maken. Beide zaken hebben, ook bij andere fabrikanten, gezorgd voor een revolutie op vlak van R&D. Thomas haalde bijvoorbeeld een reeks waveguides boven die hij zelf creëerde. Naargelang de vorm van dit onderdeel dat rond de tweeter komt te zitten, kan de uitstraling en verdeling van hoge frequenties heel anders verlopen. Hetzelfde met de tweeterlens, waarbij Thomas lang zocht naar het patroon van gaatjes.

Ook over het conusmateriaal bijvoorbeeld, is lang nagedacht. Uiteindelijk werd besloten voor de woofers te werken met koolstofvezel en het dure grafeen [een revolutionair, tweedimensionaal materiaal bestaande uit een enkele laag koolstofatomen in een honingraatstructuur, nvdr], een combinatie van materialen die voor de 1610-speakers echter te duur was. Ook voor de tweeterlens is heel lang gezocht naar de juiste gaatjespatroon om de uitstraling en het hoog te controleren. Die sterke in-house knowhow opende de deur naar een ambitieus project: “Toen we begonnen na te denken over de 1528 Series, hadden we meteen het gevoel dat we in het high-end segment echt iets konden realiseren.”

Voor de productie van de luidsprekers werkt Arendal met een fabriek in China. Die werkt naar de specificaties van de Noren. Thomas brengt elk jaar er ook veel tijd door om samen te werken met de ingenieurs ter plekke. De strak getekende speakers zelf stralen heel sterk een premiumgevoel uit, over de bouwkwaliteit van de producten die wij getest hebben viel nooit te klagen. Als je zo’n Arendal uitpakt, krijg je ook een heel luxe ervaring. Alles is mooi ingepakt in een dikke satijnachtige beschermhoes, de handleiding is riant gedrukt en met een paar witte handschoenen kun je de speakers optillen zonder afdrukken te laten.

Een toegankelijkere versie van de 1528

Een ander reden om Arendal te bezoeken was natuurlijk om die nieuwe 1610 Series te ontdekken. Het volgt op de presentatie van de 1528-speaker, een lijn waarmee Arendal het heel wat hoger ging zoeken dan voorheen het geval was. Vooraf aan ons bezoek hebben we de 1528 Bookshelf 8 getest, een indrukwekkende high-end speaker die veel biedt voor de prijs. De speaker bleek behoorlijk massief en zwaar, en onder meer de tweeter gebruikt dure materialen. Waarom dan nu een goedkopere 1610 Series uitbrengen? “We kregen goede feedback over het ontwerp en eigenlijk alle aspecten van de 1528, wat ons toeliet om een trickle down-versie te maken. Dat is de 1610: het heeft veel overeenkomsten, dezelfde bouwkwaliteit, maar iets minder dure elementen, zoals de zwevende baffle van de 1528”, aldus Jan. Thomas vertelde eerder ook dat de lithium-magnesium tweeter en grafeen te kostbaar waren voor de reeks, die vanaf 1.300 euro per kost te koop is.

Zoals gezegd was de 1528 echt nieuw terrein voor Arendal. Een directe verkoper die speakers van deze kwaliteit en prijs aanbiedt, dat is behoorlijk uniek. “Ja, 1528 was de eerste stap naar de duurdere markt en we zijn erg gelukkig dat we in die sfeer geaccepteerd worden. Het premiumniveau is waar we ons nu op gaan richten.”

De 1528 was nog op een ander vlak een grote sprong, legt Jan uit. “Toen we indertijd de 1723 uitbrachten, legden we de nadruk op ‘THX’. Helaas, we legden niet goed uit dat de speakers even geschikt waren voor muziek als voor surround, waardoor iedereen naar dat THX-etiket keek en dacht dat het home theatre-speakers waren. Maar we willen ook als hifi-producent serieus genomen worden. Dus hebben we een grote investering gedaan met de 1528 om de hifi-markt goed te bedienen. En ik ben trots dat we daar in geslaagd zijn. Vroeger was 20 procent van onze verkoop gericht op hifi, nu is het 50-50 tussen surround en stereo.”

Arendal en Jan zelf benadrukken vaak dat ze hun speakers goedkoper aanbieden dan als ze de producten via een traditioneel kanaal zouden verdelen. “We moeten ingaan tegen het emotionele aankoopgedrag dat zegt dat duurder beter is. Wij zeggen dan wel dat ze hetzelfde krijgen voor een fractie van de prijs, maar niet iedereen gelooft dat. Soms hebben we ons wel afgevraagd of we niet beter twee of drie keer meer zouden vragen. Dan zouden we minder speakers verkopen, maar wel meer per stuk verdienen. Maar we draaien altijd snel bij.” Volgens Jan is het ook een plus dat er jongere mensen zijn die geen connectie hebben met het hifi-verleden. En dus met minder vooroordelen luisteren naar producten. Ze staan meer open voor een nieuwer merk als Arendal.

Goed advies is alles

“We geloven erg in prijsstabiliteit”, benadrukt Jan als we praten over Arendal in de bredere context van de hifi-industrie. In sommige uithoeken van dat wereldje zijn prijzen heel variabel. “Dat we vasthouden aan prijspunten is soms een nadeel, maar we vinden het niet eerlijk dat één klant een bepaald bedrag zou betalen en de volgende persoon opeens twintig procent minder. Dingen moeten hun waarde op lange termijn behouden. Voor ons is het vooral belangrijk dat we een stabiele business hebben en ons kunnen concentreren op customer service.”

En zo komen we bij het stokpaardje van Jan: de klantenservice. Het begint al met een website die je soms bijna afraadt om een bepaalde speaker te kopen. Gooi je zo’n 1528 Tower in de winkelmand, dan verschijnt er een pop-up om je te vragen of je wel door hebt dat de speaker echt groot is. Kandidaat-kopers worden aangemaand om met de klantendienst te praten, zodat ze goed advies krijgen over het juiste formaat speaker die bij de kamer van de klant past. “Het is al vaak gebeurt dat we klanten naar een kleinere en goedkopere speaker stuurden.”

De weg vooruit

Jan is duidelijk gelukkig met hoe het gaat met Arendal. Het is een bijzonder bedrijf in hoe het zaken aanpakt en waar het de klemtonen legt. Ook het feit dat de meeste werknemers bezig zijn met service en verspreid zijn over heel de wereld is bijzonder. “Ze komen wel minstens een keer per jaar allemaal naar Arendal, zodat we ook samen met het team gezellig dingen kunnen doen.” Verwacht dus niet dat het bedrijf morgen opeens anders zaken gaat doen. “Neen, we blijven een premium luidsprekerbouwer die direct aan de consument verkoopt. Er zullen uiteraard speakers worden vernieuwd en ook de subwoofers worden aangepakt. Op technisch vlak blijven we focussen op dispersion control en time-alignment – afstraalgedrag en zorgen dat alle drivers qua tijdsgedrag op elkaar afgestemd zijn.

We plannen ook wat custom install-modellen. Daar hebben we al veel vragen rond gehad. Dat hielden we eerst af, maar we hebben nu de technologie en het past ook bij onze producten. Bijvoorbeeld voor de Atmos-kanalen in een thuisbioscoop houdt inbouw wel steek.”