Review: DALI EPIKORE 7 – Absoluut topmodel voor gewone woonkamers

Weelderige uitstraling

De EPIKOREs worden gebouwd in Denemarken, net als de drivers die in de speakers huizen. Dat is niet verrassend, want het bedrijf fabriceerde in het verleden de hogere luidsprekerfamilies altijd al in zijn fabriek in Nørager. In de voorbije jaren heeft DALI evenwel verder zwaar geïnvesteerd in de eigen productie, onder andere in een gerobotiseerde spuitcabine waar luidsprekerkasten een hoogwaardige lakafwerking krijgen. Tijdens een rondleiding in de fabriek bij de introductie van de EPIKORE-lijn, zagen we dit systeem in actie. Echt wel indrukwekkend hoe dat gebeurde, met een geautomatiseerde procedure om te zorgen dat lakken en vernis heel egaal gebeurde. Er valt veel te zeggen voor ambachtelijk handwerk, iets dat ook bij DALI voorkomt. Maar in dit geval levert een automatische aanpak een veel beter resultaat op.

Bij EPIKORE liggen er meerdere lagen vernis op een laklaag, achteraf geboend om een heel somptueuze hoogglans te krijgen. Eerst waren er zo drie opties: High Gloss Black, High Gloss Walnut en High Gloss Maroon. Recent kwam er een vierde bij, een hoogglanswit. Als je eerder houdt van matte of satijnafwerkingen, zit je bij deze topmodellen dus niet helemaal aan het juiste adres. Over de uitstraling van de speakers valt nochtans absoluut niet te klagen. De EPIKORE 7 ziet er meteen uit als een iets meer luxespeaker, je ziet echt wel meteen het verschil met goedkopere weergevers. De zwarte uitvoering die op bezoek kwam, pronkte met een laklaag met een zeker dieptegevoel, zoals je ook krijgt bij een mooi geboende piano. De keerzijde is wel dat die hoogglansafwerkingen regelmatig een behandeling met een stofdoek vereisen.

Sierlijke verschijning

De gebogen lijnen ogen interieurvriendelijk, maar zijn er ook voor een akoestische reden. Een luidsprekerkast met geen parallelle wanden heeft minder last van interne staande golven. Zoals je mag verwachten van een speaker uit deze topklasse, is er aan het akoestisch design enorm veel aandacht besteed.

Een zachte uitstraling krijgt de EPIKORE 7 door zijn gebogen kast, al lijkt de buiging naar de achterzijde minder uitgesproken dan bij de voorgaande Epicons. Het blijft dan ook een forsere speaker, ondanks dat je hier spreekt over de kleinste vloerstaander in de lijn. De hoogte van 1,12 m is nu ook niet extreem, het gewicht van meer dan 40 kg per stuk maakt het wel een potig ding om te verplaatsen.

Wat deze DALI nog meer in het oog doet springen, is dat de achterzijde groter is dan de voorkant. De bovenkant loopt dus ‘omhoog’, wat het een gestroomlijndere look geeft. Het ziet er zeker niet uit als een zoveelste rechthoekige vloerstaander, zonder dan weer het in een heel excentrieke hoek te gaan zoeken.

Langs een kant is de EPIKORE 7 ondanks de status van kleinste vloerstaander toch nog wel een grote speaker. Maar het verschijnt slank – voor een speaker uit deze klasse, dan – met ‘outriggers’ die vanuit de hoekpunten uitsteken en de speaker stabiel laten staan. Op de uiteinden monteer je spikes met een handig systeem om de hoogte verstellen. En oef, als je een zachte houtvloer bezit, magnetische schijfjes zijn er ook om schade aan het parket te voorkomen.

Een verdere evolutie

Op technisch vlak vind je bij de EPIKORE 7 een aantal zaken die eerder voor de KORE en EPIKORE 11 werden ontwikkeld. Nieuwe zaken dus, die tegelijkertijd verbeteringen zijn die verder bouwen op beproefde DALI-technieken uit het verleden. Het merk grijpt nu eenmaal niet om de haverklap naar nieuwe materialen of technologieën, zoals sommige anderen wel graag doen. Je ziet echter bij luidsprekerbouwers die sterk inzetten op R&D vaak de neiging om materialen en technieken die ze goed kennen eerder nog meer te verfijnen dan zomaar het over een andere boeg te gooien.

De twee 7-inch midrange/bas-woofers van de 3½-weg EPIKORE 7 gebruiken bijvoorbeeld nog altijd de donkerrode papier- en houtvezelconus waar het Deense merk zo verzot op is. De pistonbeweging is danig echter verbeterd met wat DALI de Clarity Cone noemt, wat neerkomt op het aanbrengen van groeven of reliëf op de conus in een patroon. Een heel specifiek patroon dat gekozen werd op basis van simulaties en veel onderzoek. Het zorgt ervoor dat de conus minder ongewenste bewegingen maakt en dus geluid natuurgetrouwer weergeeft.

Zoals veel luidsprekers vind je achterop de EPIKORE 7 een basreflex-opening. Conventioneel oogt het zeker niet. De meeste basreflexen werken met intern een buis in een bepaalde vorm om resonantie en chuffing te vermijden, aan de buitenkant ogen ze gewoon als een gat in de behuizing. Hier heeft DALI twee van die baspijpen voorzien die in de kast onder een hoek gericht staan (een naar boven, een naar beneden). Dat zie je ook aan de achterzijde van de speaker, waar twee schuine openingen te zien zijn. Deze continuous flare-baspoorten helpen bij het opwekken van diepere bassen die ook nog eens beter gedefinieerd zijn.

SMC-2

Ook weer van de partij is SMC, een kunstmatig materiaal dat DALI voor het eerst toepaste in het motorsysteem van de drivers bij de Epicon-lijn. Het is iets heel aparts, een composiet dat metaalkorrels omhult ziet in een kunststof. Hierdoor krijg je een materiaal dat zich makkelijk laat vormen tot onderdelen van de motor van een speaker. En vooral: het is magnetisch, maar tegelijkertijd heel beperkt geleidend. Motorsystemen met SMC-onderdelen hebben daardoor minder last van hitteveroorzakende wervelstromen en hysterese (een vertraging bij het veranderen van polariteit). Twee zaken die een driver minder optimaal laten bewegen; ze vermijden is dus een héél goede zaak. Ook het impedantieverloop van de speaker vlakt door het gebruik van SMC af, wat de speaker makkelijker aanstuurbaar maakt.

SMC is dus een heel boeiend materiaal, DALI gebruikt het inmiddels in heel wat speakers en zelfs in de IO-12-hoofdtelefoon. Vanwege de kosten van SMC wordt het materiaal echter niet bij elke speakerlijn even uitgebreid toegepast. De EPIKORE 7 is een high-end model, hier duikt de nieuwe SMC-2-generatie wel in heel wat onderdelen op. Naast in het motorsysteem van de midrange-woofers is het ook gebruikt in de inductiespoelkernen in de cross-over.

Twee tweeters zijn beter dan één

Op z’n duurdere modellen voorziet DALI al vele jaren twee tweeters. Het is niet zomaar een geval van ‘twee is beter dan één’. De Deense ontwerpers opteren voor een combinatie van een dome-tweeter met een rechthoekige planar-magnetic-tweeter. Op de EPIKORE 7 vind je de nieuwste generatie hiervan, de EVO-K hybrid tweeter. Het is nagenoeg dezelfde als op de KORE.

Bij de EVO-K werken de twee tweeters complementair. De 35-mm dome-tweeter neemt het rond 2,5 kHz over van de midrange-woofer, waarna rond 12,5 kHz het estafettestokje wordt doorgegeven aan de 10 x 55 mm planar-tweeter. Het idee hierachter is dat beide tweetertypes hun pluspunten hebben en die maximaal op het juiste punt worden ingezet. Een planar magnetic-driver bijvoorbeeld, is door z’n lage gewicht heel snel vergeleken met een dome-tweeter. Dat maakt het bij uitstek geschikt voor het weergeven van heel fijn detail en transiënten.

Machtig orkestratie

Het mag misschien niet een hoogstaande compositie zijn, toch keert Chevaliers de Sangreal van het Live in Prague-album van Hans Zimmer altijd ergens terug tijdens het testen en luisteren. De trage opbouw en grootschalige orkestratie maken het vaak de moeite waard om door een paar speakers te jagen. Via de EPIKORE 7’s aangestuurd door de Primare PRE35 en A35.8 in stereo-bridging modus werd dit werk op een epischere schaal dan ooit tevoren gebracht. Ongeacht hoeveel instrumenten en stemmen erbij kwamen, de weergave bleef in schaal groeien, wat een indrukwekkende prestatie is. Met de ogen toe was het geluidsbeeld vele malen groter dan de speakers. Wat natuurlijk heel cool is maar ook helpt bij het vergeten dat je naar een muzieksysteem en niet Zimmers orkest zit te luisteren – het is trouwens een aanrader om deze opname via Blu-ray te consumeren, dan heb je er meteen beeld bij. De marimba bij de latere track You’re So Cool klonk net heel direct en levensecht, de slagen op de houten blokken klonken zeer authentiek. Zimmer houdt wel echt van diepe lage tonen om drama toe te voegen, wat bij beiden werken probleemloos door de twee DALI’s verwerkt wordt. Zonder dat er detail verdwijnt in de verte, trouwens. Ze duiken wel heel diep en blijven ook echt aanwezig tot heel lage frequenties, iets om rekening mee te houden in bepaalde kamers. In mijn testruimte vond ik het waardevol om de torens iets verder weg van de muur te plaatsen om de bassen meer definitie te geven. In sommige omstandigheden kan het wel eens interessant zijn om met Dirac-kamerkalibratie aan de slag te gaan, zoals je pakweg op de NAD M33 of M66 vindt. Dit is natuurlijk een opmerking die je wel meer kunt maken bij betere speakers die écht heel lage frequenties kunnen produceren.

Dit najaar verscheen een boeiende EP bij Deutsche Grammophone, met pianiste Alice Sara Ott die haar interpretatie geeft van een viertal filmscores van wijlen neoklassieke componist Jóhann Jóhannsson. Het zijn maar korte stukjes, in minder dan zeven minuten ben je ervan af. Maar het zijn wel zeven mooie minuten. Echt genieten, want via de EPIKORE 7’s klonk elke pianonoot genuanceerd, zelfs de stille aanslagen bij Beauty hebben enorm veel karakter. Mooi ook hoe bij The Theory of Everything zowel de hoge noten kristalhelder, maar niet scherp, verschijnen, terwijl rondom de basnoten net heel warm weerklinken. Het evenwicht zat hier perfect, waardoor die piano bijzonder levensecht in de kamer verscheen. Geweldig is ook hoe Max Richters bekende On The Nature Of Daylight in de uitvoering op ‘The Blue Notebooks (20 Year Edition)’ ongelooflijk grootschalig klonk via deze twee torens. Ergens rond de tweede minuut kwam er ook een heel diepe baslijn op imposante wijze bij. Op sommige speakers lijkt die diepste noot bijna binair te verschijnen: aan of uit. Dat is heel afleidend. De EPIKORE 7’s zijn veel kundiger dan dat, en er is een prachtige geleidelijke verschijnen en sustain dat de melancholische impact van de melodie enorm versterkte.

Niet uitgedaagd door complexiteit

Op ‘Push The Sky Away’ met de Bad Seeds is de toon donker maar niet zo gitzwart als op de recentere albums van Nick Cave. Sowieso is hij een zanger die met zijn diepere stem met z’n formeler kantje je heel direct kan aanspreken. Op Jubilee Street is de band tussen zanger en luisteraar heel sterk. Vanaf de eerste noten geven de EPIKORE 7’s de indruk alsof Cave op een meter of twee afstand voor ons stond. Mooi aan dit nummer is dat het transformeert naar iets dat bijna een meezinger wordt, een overgang die heel geleidelijk verloopt. Ook die afsluiter verwerkten de DALI’s geweldig, het was alsof de muren van die kleine studio zoals in een Wes Anderson-film wegschuiven en er opeens een hele band en koor erbij kwamen. Het is nog niet zo vaak voorgekomen dat een paar speakers zo effectief deze knappe productie zo geslaagd overbrachten.

Ibrahim Maalouf is niet enkel een getalenteerde trompettist die moeiteloos zalen vult door te genre-hoppen, hij maakt prachtige composities waarbij herhaling een sleutelrol speelt. Meerdere trompetten, een koor en moderne percussie zijn elementen die Maalouf graag bovenhaalt om opwindende nummers te creëren die een brug tussen het Westen en het Midden-Oosten leggen. Ook ‘Levantine Symphony No.1’ is een sterk staaltje van z’n kunnen, een mooie gelegenheid voor de EPIKORE 7’s om eens écht uit te pakken. Soundstaging is geweldig bij deze werken, die naast Maalouf en co ook het Paris Symphonic Orchestrion en het Maîtrise de Hauts-de-Seine-koor betrekken. Echt scoren doen de DALI’s bij Movement 6. Hier heb je een repetitieve analoge synthesizer en virtuoze percussionist die door de speakers uiterst vinnig worden neergezet, de snelheid van dit nummer wordt perfect overgebracht. Als Maalouf uiteindelijk zijn bijdrage levert, komen die warme trompetklanken heel smooth uit de EPIKORE gerold. Als je werk beluistert, zorg dan dat gapless playback aanstaat, zodat de overgang naar het koor van Theme 5 maximaal impact bezit.

Over snelheid gesproken: Diablo Rojo is een geweldig voorbeeld van een Rodrigo y Gabriela-nummer waar enorm veel vaart in zit. Het succesrecept van het duo zit hem in klassieke Spaanse gitaren te plaatsen in moderne, uptempo composities, en daarbij uitpakken met hun vingervlugheid. Heel opwindend om naar te luisteren, vooral op deze speakers (en met een versterker die ze niet in de steek laat). De snelheid is er zeker, daar heeft de EVO-K hybride tweetermodule helemaal geen problemen mee. Wat het luisteren hier nog meeslepender maakt, is dat ook elke kleine nuance aanwezig is. De ‘gespannen’ klank als er heel hoge noten op de arm worden gespeeld, de bijgeluiden van over een fret te glijden, het getik op de kast van de gitaar… Er zit verrassend veel rijkdom in deze opnames, iets dat niet altijd opvalt op een kleinere, minder capabele weergever. Alles onthullen op een gebalanceerde en tegelijkertijd boeiende wijze, dat doen deze speakers treffelijk.

Conclusie

De EPIKORE 7 is als kleinste vloerstaander, samen met de EPIKORE 3-standmount, wellicht een zinvolle keuze voor een typische woonkamer in onze contreien. Klein is natuurlijk héél relatief als je het vergelijkt met een gigant zoals de EPIKORE 11, en vooral: de prestaties zijn allesbehalve bescheiden. Dankzij een krachtig én gedetailleerd laag, een heerlijk rijk midden en een vermogen om microdetail te presenteren, is deze DALI een triomf op luidsprekervlak. Aansturing is zoals altijd in dit segment heel belangrijk, maar toch is de EPIKORE 7 op dat vlak niet de meest kritische. Dat kan je ook stellen over z’n bereik. Waar bepaalde concurrenten mogelijk op sommige vlakken iets beter kunnen, zijn ze vaak beperkt qua genres en stijlen. De EPIKORE 7 is een high-end speaker die op dat vlak geen grenzen kent. Zelfs een iets mindere opnamekwaliteit is niet onoverkomelijk, al zijn er wel grenzen. Het is een geweldige speaker die een bijhorend systeem verdient.