Review: Sphinx Audio Element 3 – Een fenomenale brand revival van wereldklasse

De DNA van de Siltech Group

Wie Edwin van der Kley-Rijnveld, founding father van Siltech en Crystal Cable, beter kent, weet dat zijn huidige functienaam, CEO, eigenlijk maar voor een deel de lading dekt. Uitvinder, ondernemer, technisch ontdekkingsreiziger en altijd uiterst nieuwsgierig of het nog beter kan. Ooit schreef ik dat hij daarmee zijn marketeers wel eens tot wanhoop bracht, als hij voor de zoveelste keer een verbetering toevoegde aan zijn fenomenale Symphony luidsprekers, eigenlijk voor Edwin een permanent ontwikkelingslaboratorium. Tja, de verbeteringen moesten vervolgens opnieuw weer naar de markt worden gecommuniceerd.

Maar het geeft ook het DNA van de firma aan. Gedreven door research & development, nieuwsgierigheid en perfectie, maar ook door liefde voor muziek. Inmiddels wordt de Siltech Group geleid door zijn zoon Viktor, die ik dan ook regelmatig op allerlei plaatsen in de wereld bij belangrijke hifi-beurzen zie opduiken als Managing Director van de firma. Zoals gewoonlijk, een hartelijke ontvangst in Elst, en allebei ook aanwezig tijdens de review.

Revival van een merk

Het broeide al langer, het terugbrengen van het ooit zo roemruchte hifimerk Sphinx Audio. Achter de schermen werd al een aantal jaren gewerkt aan een nieuwe serie luidsprekers onder deze naam. Daarbij werd alle beschikbare kennis in huis, zoals over metallurgie, elektronica en akoestiek, optimaal gebundeld voor dit project. En als je er dan jonge, zeer getalenteerde wizz-kids op het gebied van elektronica op los laat, dan kan dat leiden tot heel bijzondere nieuwe producten. Binnen de Siltech Group is altijd veel geïnvesteerd in research & development, soms ook tijdrovend en kostbaar. Onderdeel daarvan was ook het in dienst nemen van deze jonge talenten. Zij maken, samen met gemotiveerde productiemedewerkers, dat de eerste producten van Sphinx Audio gelijk toonaangevend zijn qua techniek en design. Niet in vijf of zes productgeneraties groeien naar uiteindelijke topkwaliteit, maar gelijk bij de introductie al ontzettend goed. Zo doen ze dat in Elst.

De Sphinx Audio Element 3

Ik begin eigenlijk nooit met het uiterlijk, maar nu wel: beeldschoon. Een sculptuur waarin ik elementen herken van de grote Siltech Symphony, maar ook van de geweldige kleine Crystal Cable Minissimo Forte standluidspreker, die mij ooit versteld deed staan van de grote basweergave. De Element 3 is 108 cm hoog, 28 cm breed, 37 cm diep en weegt maar liefst 56,4 kilo per stuk. Hoe dat kan, dat enorme gewicht, dat wordt zometeen verklaard. De kast heeft de vorm van een harp en de kop lijkt wel iets op die van een Sphinx. Het geraamte van die kast is vervaardigd van CNC gefreesde MFD-lagen, die al flink wat gewicht meebrengen.

Foto rechts: Edwin van der Kleij (links) en Viktor de Leeuw (rechts)

Topdesign

Ik ben helemaal gevallen voor de witte versie, die beschikt over een synthetische steenlook met marmermotief. Als je met je hand erover heen wrijft, voelt het ook echt aan als marmer. Afgewerkt met goudkleurige elementen mogen we hier wel spreken over topdesign, maar ook van een fraai staaltje van marketing, de associatie met het oeroude Egypte en de merknaam. De Element 3 heeft geen grille. Er is ook een zwarte versie met goud, deze is bekleed met donker micro leder en maakt een ongelofelijk luxe indruk. Maar voor de witte ben ik als een blok gevallen. Ik heb Viktor maar vast voorspeld dat dit qua design zeker een meervoudige prijswinnaar gaat worden. Op de achterzijde zit ook nog een switch, waarmee je de basweergave nog enigszins aan de kamer-akoestiek kunt aanpassen, de keuze tussen neutraal of +3 dB. In de basis is een aluminium plaat verwerkt en een heatsink voor de inwendige elektronica.

‘Next-Gen’ Transmission Line

Gezien het grote gewicht, de stroomaansluiting op de achterzijde en de aanwezigheid van drie ingebouwde Hypex klasse-D versterkers, ligt het voor de hand dat je denkt dat de Element 3 een actieve luidspreker is. Nee dus. De technische configuratie, zo zal blijken, is heel bijzonder en niet alledaags. Allereerst is de Element 3 een transmission line. Dit principe bestaat al heel lang en mijn ervaring is dat transmission line luidsprekers heel goed kunnen klinken, maar je toch vaak minieme fase-afwijkingen aan de voorzijde van de luidspreker kunt waarnemen. Het ontwerpteam wilde eerst de nieuwe serie Sphinx luidsprekers baseren op het basisontwerp van de Siltech Symphony, kleinere versies daarvan. Uiteindelijk werd echter besloten om helemaal opnieuw aan de tekentafel te beginnen. Wat heet, de Siltech Group beschikt tegenwoordig over ultramoderne en geavanceerde computerprogramma’s die het technisch ontwerp ondersteunen.

Ruim de tijd voor ontwikkeling

Ik sprak hierover met Marko Ličanin, Senior Research & Development Engineer bij de Siltech Group, en lid van het ontwikkelingsteam. “Een echt heel goede transmission line bouwen is nog helemaal niet zo eenvoudig en daarom hebben wij eerst nog eens uitgebreid de gehele historie van de transmission line bestudeerd en geanalyseerd. Onze conclusie was dat op het vlak van technisch ontwerp en uitvoering veel te verbeteren viel. We wilden niet alleen een zuiver fasegedrag, maar eigenlijk ook de meest optimale beheersing van de interne en externe akoestiek van de luidspreker. Dat is ons gelukt, maar wel door buiten kaders te denken”. Marko gaf aan dat dit best wel tijd kostte, wel twee jaar. “Maar dat is niet uniek bij Edwin”, verklaarde Marko. “Je krijgt van hem de ruimte. Hij snapt dat dit soms nodig is om bovengemiddeld goede resultaten te bereiken. En we denken dat dit met de Element 3 en 5, en in de toekomst ook de 7, is gelukt”.

De Element 3 nader bekeken

De Sphinx Audio element 3 is een 3-wegsysteem met een frequentiebereik van 23 Hz tot 38 kHz, een gevoeligheid van 98 dB en met een impedantie van 16 ohm. Dat kom je niet vaak tegen, de Element 3 is dan ook zeer gemakkelijk door vele versterkers aan te sturen. Zero Gravity Bass architectuur zorgt ondanks het bescheiden formaat van de Element 3 voor een diepere en schone basweergave. Bijzonder is de aanwezigheid van een geheel gebalanceerd uitgevoerd Passive Active Crossover (PAC) met lage impedantie, een concept, afgeleid van de Symphony. De instellingen zijn voor woofer/midrange op 170 Hz en 1,85 kHz voor midrange tweeter. De omvang van de drivers is eigenlijk bescheiden. We zien een 20 mm tweeter, een midrange driver van 120 mm (gemonteerd in een eigen gesloten kamer) en een woofer van 150 mm. Het PAC netwerk combineert actieve en passieve principes voor een optimaal fasegedrag, met actieve signaalbuffers per driver, en voedt rechtstreeks per driver een Hypex klasse-D versterker. Je zou kunnen zeggen dat door deze bijzondere constructie de weergave uiterst strak in control wordt gehouden. Inwendig is alles afgewerkt – hoe kan het ook anders – met de fijnste zilver/goud verbindingen.

Twee kamers

Maar ook het ontwerp van die transmission line is geweldig mooi uitgevoerd.
Een transmission line beschikt doorgaans over één kamer. De Element 3 heeft er twee, elk met een eigen taak en inwendig zwaar uitgevoerd. De eerste kamer is voorzien van dempingsmateriaal, conventioneel, bedoeld om achterwaartse inwendige output van de woofer terug te geleiden naar de poort aan de voorzijde, met als doel dit in perfecte fase te brengen met de output aan de voorzijde van de luidspreker en de bas te versterken. De tweede kamer is afgestemd om ongewenste harmonismen, die in de transmission line altijd wel ontstaan, te elimineren. De luidspreker kent inwendig geen compressie.

De luistertest

Voor de luistertest stond wel een installatie klaar van een wel heel bijzonder zwaar en goed kaliber: allereerst de volledige Siltech Saga-lijn (Structureel Amplifier Gain Architecture), met de signaal-, spannings- en stroomversterking in drie aparte units en een klasse-A buizenvoorversterker, een set met een vermogen bij 8 ohm van 380 watt per kanaal. Voor deze gelegenheid was deze uitgebreid met de Esoteric topline Grandioso K1X sacd/cd-speler. Dat kwam goed uit, want ik had thuis met een van mijn eigen referentiemachines, de Esoteric K-03 Special Edition, het bronmateriaal voor deze review uitgezocht.

Slagwerk Den Haag

De Chorale van Anthony Fiumara is een slagwerkcompositie die de eigenschappen van cross-overs vernietigend weergeeft. Het muzieksignaal is complex binnen een breed frequentiespectrum en bestaat uit flinke klappen op zilveren, koperen, glazen en bronzen bellen en klokken, trommen en buisklokken met bas, elk met een verschillend transientgedrag en soms tegelijkertijd aangeslagen. We luisteren naar een perfecte uitvoering van dit werk door Slagwerk Den Haag, op hun album ‘Vitreous body’ (OMM163). De bassen klinken dieper en cleaner dan ooit, zeer vol, maar niet vet, eigenlijk volledig volgens de werkelijkheid. De bellen, klokken en buisklokken worden uiterst perfect weergegeven met een heel rijke en heldere weergave van boventonen in vele herkenbare klanklagen. Ook bij harde klappen op meerdere instrumenten tegelijkertijd blijft alles per instrument tot in de kleinste nuances volgbaar. Wat een geweldig goede en perfecte cross-over! Beter kan niet! Ook de toegepaste tweeter is van topklasse.

Anna Lapwood

De track Firedove, van het gelijknamige album van organiste en koordirigente Anna Lapwood (Sony 19802809272) is met de Element 3 een ware audiofiele belevenis. Ook hier is het geluidsbeeld complex, van pianissimo tot fortissimo, de gelijktijdige combinatie van zeer lage en zeer hoge frequenties met soms veel dynamiek. De lage orgelbassen worden zo geweldig diep en vol door deze luidspreker van 108 cm hoog en een woofer van 150 mm weergegeven, het is gewoon ongelofelijk. De Element 3 brengt de lucht in de luisterruimte in beweging, je voelt de luchtdruk van de bas op je borst. Het ontwikkelingsteam heeft het principe van de perfecte transmission line opnieuw uitgevonden, dit is echt een referentie statement.

Fausto Mesollella

Het met een Nagra recorder op high speed tape opgenomen nummer Pavane laat de wereldberoemde gitarist Fausto Mesollella live op zijn allerbest horen. De tape is op sacd overgezet voor het album ‘Madama Terra’ (Fonè SACD201) en wordt door de Element 3 met een ongekende diepte, breedte en zuiverheid in de luisterruimte gebracht, het is alsof de muziek om je heen zweeft. Nergens verkleuring, een prachtige neutraliteit van het geluidsbeeld, maar uiterst levendig, vol kleuren. Het verschuiven van de vingertoppen van Mesollella op de snaren is bijna tastbaar, zijn accordeon klinken diep en vol, rijk en vol nuances. De Element 3 is razendsnel in het verwerken van geluidspieken en ook zeer goed in de weergave van pianissimo geluidsfragmenten, met behoud van detaillering.

Bach Cellosonates

Als we dan ook nog eens luisteren naar de Ruggerie cello uit 1690 van Henrik Dam Thomsen in een fragment van de ‘Suite no.1’ voor solo cello (OUR Recordings 8226921) dan beleven we dat de cellist letterlijk voor ons zit te spelen, de hele akoestiek van de opnamelocatie, een houten kerkje, om ons heen. Ademend, zwevend, zoveel te beleven als luisteraar. Geweldig gewoon. Het brede stereobeeld blijft ook in stand als je niet in het midden zit, maar jezelf naar links of rechts verplaatst. Een complexe luidspreker qua design, maar uiterst gemakkelijk in plaatsing. De Element 3 brengt ook rust tijdens het luisteren.

Conclusie

Een complex, geniaal en uiterst muzikaal luidsprekerontwerp, waarbij het ontwikkelingsteam werkelijk alles op het gebied van research & development uit de kast heeft gehaald en de moed heeft gehad om de transmission line opnieuw uit te vinden, nu in een perfecte vorm. Het resultaat is een qua formaat bescheiden luidspreker in een oogverblindend mooi design die in vrijwel elke huiskamer past, en met een weergave die van elke huiskamer een concertzaal, muziekarena, jazzclub of kathedraal maakt, zoals u nooit tevoren heeft beleefd. Een ruimtelijke neutrale 3D-weergave, snel, zeer gedetailleerd in het weergeven van muzieklagen en met een prachtig breed en diep stereobeeld. Een nieuwe high-end referentie voor standluidsprekers van dit formaat.

En daarna: de reviewer in vertwijfeling

Ik was zeer onder de indruk van de Sphinx audio Element 3 luidsprekers. In de luisterruimte stond ook nog een paar Element 5 luidsprekers in een prachtige zwarte uitvoering, die Edwin en Viktor toch nog maar even op de Saga hebben aangesloten. Met een hoogte van bijna 136 cm, 28 cm breed, 42,5 diep en een gewicht van ruim 66 kg per stuk duidelijk een maat groter en ook nog geavanceerder, met onder meer aan beide zijden gemonteerde drivers, die samenwerken met de transmission line. De frequentieweergave gaat vanaf 22 Hz, maar klinkt in de praktijk voor het gevoel nog iets lager.

Nog even luisteren naar de Element 5

We luisterden ter vergelijking opnieuw naar Slagwerk Den Haag en Anna Lapwood. Mijn verse beeld van de referentie luidspreker werd in één klap naar een nog hogere dimensie getild, het is bijna niet te bevatten. Edwin en Viktor glimlachten alleen maar bij mijn reacties. Toen ik daarna samen met hen nog even mocht kijken in de nieuwe productiehal voor Sphinx in Elst en daar de zojuist gearriveerde basis voor de nog in ontwikkeling zijnde manshoge Element 7 zag staan, herkende ik zo weer de filosofie van de Symphony. Dus nog maar eens een aanvullende conclusie ter afsluiting: De Siltech Group herdefinieert met de nieuwe Sphinx Element-line de totale high-end luidsprekermarkt. Een lijn van absolute wereldklasse. Geniaal gewoon. Ze klinken geweldig. U moet ze horen.

Prijzen

Sphinx Audio Element 3 € 45.000,- per paar
Sphinx Audio Element 5 € 80.000,- per paar
Sphinx Audio, https://sphinxaudio.com
Siltech Group, www.siltechgroup.com