Review: Soulnote A-1 ver.2 – Zinvolle evolutie naar de ziel van de muziek

Toch eerst een stukje historie en filosofie

Voor wie mijn review van de A-3 niet heeft gelezen geef ik toch even wat historische achtergrond. Soulnote werd in 2004 opgericht als onderdeel van CSR, een Japans bedrijf dat zich specialiseert in meetinstrumenten. De nieuwe afdeling wordt geleid door Norinaga Nakazawa, een voormalige directeur van Marantz Japan. Het designteam bestaat uit diverse door de wol geverfde veteranen uit de audio-industrie, met Hideki Kato als hoofdontwerper. Hij is verantwoordelijk voor de vele opmerkelijke keuzes die Soulnote maakt bij het ontwerpen van hifi. Hij ontwikkelde een onderzoeksmethode waarmee hij kon aantonen waarom ‘verbeteringen’ aan het signaal die hij onder statische omstandigheden duidelijk kon meten niet tot betere klankmatige resultaten leidden, of zelfs averechts werkten. Hieruit ontwikkelde hij zijn ‘Dynamic Performance’ methode, waarbij onder dynamische omstandigheden wordt gemeten, dus met een echt audiosignaal. Dat leverde belangrijke inzichten op die uiteindelijk leidden tot het niet meer toepassen van negatieve feedback in zijn versterkerontwerpen. Negatieve feedback wordt voornamelijk gebruikt om vervorming tegen te gaan, en daar kun je meettechnisch heel ver mee komen. duizendsten tot zelfs dienduizendsten van procenten, met lekker veel nullen achter de komma. Als je de specificaties van de A-1 ver.2 bekijkt zie je dat de harmonische vervorming bij volle uitsturing aan 8 ohm een naar hedendaagse maatstaven ‘povere’ 0,4% bedraagt. Maar wat in de brochure mooi staat zorgt in de praktijk voor een weergave die niet betrokken en muzikaal is. Wie dit niet gelooft moet maar eens lezen wat een ander hifi-icoon, namelijk Nelson Pass, hierover te vertellen heeft. Enfin, de bottom line is dus dat het bij Soulnote meer om de ziel van de muziek gaat (de naam is niet toevallig gekozen) dan om de meetresultaten.

Lossy constructie

Een ander opvallend verschil tussen Soulnote en bijna alle andere hifimerken is dat resonanties in zekere mate de vrije loop krijgen. Waar andere fabrikanten zware, gedempte constructies om hun schakelingen heen bouwen zoekt Soulnote het bij het bestrijden van de (hoorbare eigenschappen) van resonanties juist in een lossy constructie van de behuizingen, die van buiten afkomstige resonanties uitdoven vóór ze de elektronica binnenin bereiken. Zo zit de kap die de boven- en zijkanten afdekt niet muurvast aan de onderkant van de behuizing vast. Hij ‘zweeft’ op een speciaal polymeer dat ongewenste resonanties dempt. Ik wíst het, maar toch schrok ik ervan dat de kap hoorbaar en voelbaar meegaf toen ik de versterker stevig aan de zijkanten beetpakte om hem op zijn tijdelijke plekje neer te zetten. Ik dacht een halve seconde dat ik hem naar de eeuwige jachtvelden geknepen had, maar gelukkig viel dat reuze mee. Ook de inputs zitten niet muurvast aan het chassis vast, en zelfs de bodemplaat heeft een paar ‘lossy’ panelen. Waar wél een harde koppeling is, is direct onder de dikke ringkerntrafo die de A-1 ver.2 van sap voorziet. Eén van de drie pootjes onder de behuizing zit recht onder die trafo. Die pootjes zijn ook iets aparts trouwens. Die zijn klein (doorsnee iets meer dan een centimeter) en van metaal, en niet geveerd of gedempt. In de doos zitten twee varianten: met een platte onderkant, die ik gebruikte om krassen op mijn meubel te voorkomen, en met een spike als uiteinde. Volgens Soulnote geven die een nog betere focus van het geluidsbeeld, maar ik besloot om hen op hun woord te geloven omdat er geen onderlegschijfjes bij geleverd worden, en ik al mijn eigen exemplaren ooit heb weggedaan.

Uitrusting en specificaties

Bij Soulnote geloven ze niet in Super-Integrated versterkers. Ze hanteren een puristische benadering waarbij elk apparaat feitelijk maar één functie hoeft uit te voeren. Volgens hen zorgen ingebouwde phonotrappen en vooral digitale functies (streamers, converters en room-correction) voor onzuiverheden in het muzieksignaal. Daarom leveren ze voor de 1- en 2-serie losse da-converters en phonotrappen, en in de 3-serie ook een Netwerk Transport en een sacd-speler. De instaplijn (0-Serie) bestaat uit één enkele geïntegreerde versterker, die overigens wél kan dubbelen als voorversterker. De A-1 ver.2 (die op het front overigens nog gewoon A-1 heet, de aanvulling ‘ver.2’ vinden we op een klein stickertje op de achterzijde) leent technologie van het vlaggenschip A-3 om de weergave te verbeteren.

De belangrijkste verbetering die uit de A-3 komt is de nieuwe bias-regeling, die een veel betere signaal/ruis verhouding heeft als de LED-gebaseerde basregeling in de oorspronkelijke A-1. Daarnaast wordt een andere voedingstrafo gebruikt. De versie in de A-1 ver. 2 is niet geïmpregneerd en werkt met een verlaagde secundaire uitgangsspanning. Daardoor neemt het vermogen om stroom te leveren toe, wat beter werkt met lastig aanstuurbare luidsprekers. In dat opzicht lijkt het gespecificeerde uitgangsvermogen van 40 watt bij 8 ohm een stevige achteruitgang ten opzichte van de vorige A-1 (die daar 80 watt levert), maar kenners weten dat de voeding bepaalt hoe krachtig een versterker klinkt, en niet het uitgangsvermogen. Waar de oude A-1 aan 4 ohm 120 watt leverde (+50%) verdubbelt de A-1 ver.2 het uitgangsvermogen bij 4 ohm naar 80 watt. In 95% van alle luistersituaties heb je die 40 watt niet eens nodig, maar levert de verdubbeling bij 4 ohm wel degelijk een krachtigere en stabielere weergave, óók wanneer het wél even hard moet.

Als we aan de buitenkant eerst naar de achterzijde van de A-1 ver.2 kijken vinden we daar de geaarde net-entree, één paar luidsprekerklemmen (minimaal 4 ohm staat daar bij, maar dat mag als ‘nominaal’ worden beschouwd) en ‘slechts’ vier analoge input, twee single ended, twee gebalanceerd. Spartaans? Ik zou zeggen: voldoende en dan uiteraard wel van topkwaliteit. Aan de voorkant zitten de aan/uit knop, de draaiknoppen van de bronkeuzeschakelaar en de volumeregeling (die heerlijk solide aanvoelen en zeer ‘smooth’ bedienen) met daar tussenin het van rode 7-segments LEDs voorziene display dat de gekozen input en de volumestand weergeeft. In tegenstelling tot het front van de vorige A-1 heeft de A-1 ver.2 niet meer de kenmerkende sleuven die horizontaal over het front liepen. Dat was weliswaar een zeer herkenbaar design, maar het nieuwe front (waarbij het display in een iets verdiept vlak in het midden zit) biedt een veel rustigere aanblik. Het volume wordt in de A-1 ver.2, net als bij de A-3, bediend via een relais-gestuurd netwerk van extreem hoogwaardige MELF weerstanden, die zeer stabiel opereren, en een voorbeeldig temperatuurgedrag (voor een constante impedantie) en zeer nauwe toleranties hebben.

Tijd om te luisteren

De Soulnote A-1 ver.2 mocht de plek innemen van mijn PrimaLuna EVO 400 buizen voorversterker, en de PrimaLuna EVO 300 Hybrid eindversterker bleef dientengevolge uit gedurende de testperiode. Als digitale bron diende mijn AURALiC Altair G2.2, en analoge klanken werden verzorgd door mijn Technics SL-1300G met Sumiko Ame-

thyst MM element, en de hier ter test neergestreken Thorens TD404DD met het eigen TAS 1600 MC element. Beide via mijn PrimaLuna EVO 100 Tube Phono Preamplifier. De signaalbekabeling was van AudioQuest, The Chord Company en Sommer Cable, de stroombekabeling van AudioQuest en Supra, en de luidsprekerbekabeling naar mijn Kharma Céramique prototype luidsprekers was van Duelund.

De aftrap was voor de Maastrichtse indierockband Bawrence of Aralia, die op hun korte maar geweldige album ‘Nine Pieces of Insecurity Pie’ een fris en dynamisch geluid laten horen. De Soulnote verraste met een iets helderdere tonale balans dan mijn PrimaLuna set, maar vertoonde geen spoor van scherpte. De plaatsing was iets meer laid-back dan met de PrimaLuna’s, dat wil zeggen dat het beeld wat verder naar achteren stond, maar wel zeer fraai holografisch was. De luidsprekers verdwenen uit beeld, en de stage strekte zich tot naast, vóór én áchter de luidsprekers uit. Zeer prettig luisteren in elk geval, het geluid deed me – is dat een verrassing gezien de achtergrond van de directeur – aan de klankmatige signatuur van de topmodellen van het oude Marantz denken. Warm maar toch transparant, Ken Ishiwata zou er dol op zijn geweest. Hoewel pure elektronica niets zegt over de natuurlijkheid van het geluid kun je er wel heel goed de grenzen van het haalbare mee verkennen. Op hoog volume deed het nieuwe album van Boards Of Canada me huiveren van genot. Wat een ontzettend gaaf album, en hoe gemakkelijk deed de A-1 ver.2 een stapje achteruit om de muziek voor zichzelf te laten spreken. Ook op een redelijk laag volume was de tonale balans heel netjes. Iets softer in het laag en iets terughoudender in het hoog, maar zo heel groot waren de verschillen tussen hoog en laag luistervolume niet.

Het deels akoestische, deels elektronische album ‘Lithic’ van de Britse saxofonist, zangeres en producer Laura Mitch is van en ongelooflijke schoonheid, en de A-1 ver.2 rafelde de complexe en gelaagde mix uiteen alsof het niets was. Opnieuw viel de grote transparantie op, de fijne tonale balans en de gemakkelijke ‘flow’ van de muziek. Kracht is er genoeg, ik heb op geen enkel moment het idee gehad dat de A-1 ver.2 in ademnood kwam, maar echt luid spelen was ook eigenlijk niet nodig om de muziek tot me te laten spreken. Het was een weergave die uitnodigde om méér naar muziek te luisteren, om de TV eerder uit te zetten en om te laat naar bed te gaan omdat je dit nog wilde horen, en dat nog…

Ongegeneerd muzikaal

Met de jongste editie (Volume 25) uit de ‘Chemical Playschool’ reeks van mijn favoriete band The Legendary Pink Dots op het draaiplateau van de Thorens TD404DD was het heerlijk wegzweven geblazen. De psychedelische capriolen van deze Brits/Nederlandse band zijn op hun reguliere albums vaak al behoorlijk intens, maar het écht weirde spul bewaren voor de chemische peuterspeelzaal. De muziek klonk groots en dreigend, hoog en breed, en diep… heel erg diep. Het valt niet mee om aantekeningen te maken als je zo knetterhard de muziek ingezogen wordt, maar ik kreeg in elk geval nog de woorden ‘meeslepend’ en ‘verontrustend’ op het scherm van mijn iPad getypt. Precies wat het album moet doen, dus met de muzikale communicatie zit het wel snor. De A-1 ver.2 klonk iets lichtvoetiger dan ik gewend ben van mijn hybride voor- en eindcombinatie, maar als er zoiets als ‘buizenklank’ mag worden toegeschreven aan solid state versterkers dan komt deze Soulnote absoluut in aanmerking.

Ik weet dat het woord ‘muzikaal’ een menselijke eigenschap beschrijft, en dat we het daarom ‘dus’ niet mogen gebruiken voor hifi-apparatuur, maar ik doe dat lekker toch. De Soulnote A-1 ver.2 is ongegeneerd muzikaal, in zijn dynamiek, in zijn detailweergave, in zijn tonale balans, in zijn zorgvuldige weergave van texturen en in de manier waarop je als luisteraar wordt meegenomen in de muziek. Het maakte ook niet uit welk genre ik beluisterde. Zowel de vettige stonerrock van Robot God (op hun weergaloze album ‘Onto The Afterlife’), de verfijnde neoklassieke elektronica van Martin Kohlstedt (‘Kluft’) of de opwindende big-band jazz op Jimmy Smith’s album ‘The Cat’ klonken precies zoals ik het diep van binnen verwachtte.

Wat resteert...

…is een groot respect voor de ontwerpfilosofie van Hideki Kato en de moed van Norinaga Nakazawa om hem zijn gang te laten gaan. Door verder te kijken (en vooral te luisteren) dan traditionele meet- en ontwerpmethodes hebben ze met de Soulnote A-1 ver.2 een fantastisch klinkend product neergezet dat je, de merknaam indachtig, inderdaad de ziel van de muziek laat horen. Aanraken bijna… Zijn er minpunten? Als je wil zeuren over het gebrek aan digitale ingangen of een phonotrap misschien wel, maar ik kan me werkelijk niet voorstellen dat die bezwaren standhouden als je de A-1 ver.2 een kans geeft om zijn kunnen te bewijzen. Het is een puur analoge geïntegreerde versterker die achter zijn strakke, eenvoudige uiterlijk een veelkleurige wereld aan muziek herbergt, en die zijn bescheiden specificaties volledig naar de achtergrond laat verdwijnen wanneer hij je bij je muzikale lurven pakt.

Prijs

Soulnote A-1 ver.2 € 4490,-
Quad-raad.nl / Theo Wubbolts (+31 6 22443587)
Soulnote, www.soulnote.audio/soulnote-nl