LUTs – Creatieve formules voor cine-beeldbewerking

Het Engelse ‘Look Up Table’ valt te vertalen als opzoektabel. Praktisch gezien vervangt een LUT de op te nemen of al opgenomen RGB- e.a. filmwaarden door gegevens uit een specifieke tabel. Een ander betekenis van look up is verbeteren of mooier maken. Als het ware een nieuwe look aanbrengen. Dit valt onder meer goed te zien als de filmmaker of fotograaf een LUT over een vlak en kleurloos S-LOG- of RAW-beeld legt. In dit artikel kijken wij naar het toepassen en de mogelijkheden van LUTs.

Eerst nog even dit verschil. Kleurcorrectie betreft het verhelpen van ongewenste of verkeerde kleuren, een verkeerde belichting of de juiste huidtinten. Kleurgradatie gaat over het verbeteren van het beeldmateriaal of een bepaalde sfeer of filmische emotie te creëren. Bijvoorbeeld het verschil tussen een leuke comedy, spannende thriller, sprookjes-story, naargeestige SF-wereld of een verleidende commercial.

Wiskundige formule en algoritme

Een Look Up Table is een algoritme om de specifieke RGB-waarden uit het bronbeeld te wijzigen. Met andere woorden de LUT maakt nieuwe Rood, Groen, Blauw en desgewenst ook grijswaarden aan door het aanpassen van de tint, verzadiging en helderheid. Het gaat in principe niet om een filter of filmemulatie maar om een wiskundig grafische bewerkingsformule van een video- of fotobeeld waarover de LUT wordt gelegd. De videomaker kan een LUT al in de opnemende camera toepassen (pre of on the spot production) als achteraf bij het monteren (postproduction).

Je kunt als cineast de LUT zowel wetenschappelijk nauwkeurig als (meer) creatief inzetten. In het eerste geval zet de cameraman of colorist de sRGB-kleurruimte over naar DCI P3. Hier zit de hoge school van de exacte kleurbewerking of colourgrading. De creatieve filmaker zal echter meer geintereresseerd zijn in een bepaalde sfeer, stemmige kleuren of tinten, een specifieke helderheid, mooi zachte of juist wat hardere beelden en meer of minder ruis en korrel. We spreken dan van een bepaalde look. Bijvoorbeeld Bleach Bypass of het beeld een tintje geler laten worden als de camerabeelden naar meer zonnige regio’s afreizen. Ook kan je de analoge zwartwitfilm laten herleven.

Video-instellingen zijn belangrijk

Het komt regelmatig voor dat de informatie in een videobeeld te weinig is om er echt spetterende beelden mee te maken. Achteraf oplappen is dan lastig! Let goed op de volgende zaken: de Bitdiepte of kleurdiepte, is de hoeveelheid kleurinformatie die is opgeslagen in elke pixel van het videomateriaal. 8 Bit geeft slechts 256 tinten maar 10 Bit al 1024.

De Kleurruimte is het kleurenbereik dat kan worden weergegeven of vastgelegd in een videoframe. Bijvoorbeeld REC 709 voor HD videomateriaal. Hogere REC-waarden geven meer kleuren. Het fotoprofiel is een groep camera-instellingen die van invloed zijn op de manier waarop videobeelden worden vastgelegd en verwerkt. Het gaat daarbij voornamelijk om kleur, het contrast, de scherpte, de ruisonderdrukking en het dynamisch bereik. In de praktijk gebruik je fotoprofielen voor het aanbrengen van looks en stijlen en het verbeteren van de beeldkwaliteit onder bepaalde omstandigheden. Bekende profielen zijn S-Log, CineStyle en V-Log. Zit het er qua beeldinformatie eenmaal in dan kan een LUT daarmee optimaal aan de slag.

Waarom LUTs inzetten?

Daarvoor zijn er diverse redenen. Te beginnen met het consistent houden van de kleuren bij de opgenomen clips. Hoe het beeld, de verlichting, kleurval e.d. ook stonden, de LUT maakt het allemaal uniform. Als tweede een flinke tijdsbesparing. De filmmaker behoeft niet alles steeds meer opnieuw in te regelen. Handig als je meerdere presets gebruikt.

©Filmic LUT Support

De esthetische puristen zetten LUTs in voor het creëren van professionele cinematografische colourgrading. Bijvoorbeeld bepaalde filmstijlen, de bioscoop-look en vintage (oud, zwartwit, sepia e.d.).

Het standaardiseren van kleurrruimten. Geavanceerdere camcorders nemen naar keuze op in LOG  (S-, V- of CineStyle) en/of RAW. Dat is even schrikken voor de amateur die dan een vlak kleurloos videobeeld ziet. Maar leg hier de gewenste LUTs overheen en je krijgt precies de filmische look of uitstraling die je wenst. En uiteraard de creatieve kanten van de LUT. In de praktijk regelmatig gezien als het ultieme regelbare effectfilter. Dit zowel voor kleur als zwartwit en monochroom. In deze categorie vallen ook de al aan boord aanwezige of down te loaden LUTs voor videofilmende camera’s en die uit smartphone apps. Je kunt daarbij kiezen uit tal van filmstijlen, filmemulaties en cinematografische looks. Een ander voordeel is dat het werken met LUTs geen complexe leercurve zoals bij color grading vereist. AI helpt daar tegenwoordig al aardig bij doch het blijft een professioneel vak. Een LUT er overheen gaat veel eenvoudiger.

N.B.: Log staat voor logaritmisch beeldmateriaal. Dit formaat legt tijdens de opname alle specificaties van de kleuren, hoge lichten, schaduwen, witten, het dynamisch bereik e.a. eigenschappen vast. De LUT kan daarna de opgeslagen informatie optimaal creatief ontginnen. Het standaard REC 709 HD opnameformaat heeft een aanmerkelijk kleinere ruimte dan een Log. RAW is een collectie beelddata die alle informatie bevat maar nog eerst in video(formaat) dient te worden ongezet.

Hoe werkt een LUT?

Je kunt een LUT bij video beschouwen als een regelbare over het beeld te leggen laag afkomstig uit vooraf gedefinieerde kleurwaarden. Die werkt het beste op neutraal of geheel vlak beeldmateriaal. Niettemin kan je LUTs ook over gewone opnamen heen leggen voor het bereiken van creatieve effecten.

N.B: Een LUT is geen preset, een reeks vaste instellingen voor de beeldparameters. De preset werkt sneller doch is veel minder op smaak regelbaar dan een LUT. Bij LUTs in de montagesoftware vindt de editor hen doorgaans in de menu’s effect of layer. Doorgaans heeft de NLE-suite zelf al een aantal LUTs aan boord. Je kunt hen ook van externe software-partij als plug-ins betrekken.

Er zijn verschillende typen Luts. Een 1D LUT is een simpele eendimensionale versie waaraan meestal alleen de verzadiging of gammacurve zijn in te stellen. In de praktijk voor het snelle werk om een kleinstukje color grading te fiksen. Weinig specifiek want het trekken aan een regelaar betreft meestal alle kleuren. De extensie van deze eenvoudige LUT is gewoon .lut.

Bij 3D LUTs zijn regelbaar de hue (tint), verzadiging en helderheid (HSB). Editors passen deze 3D LUTs toe op alle aanwezige afzonderlijke kleuren. Dat geeft een briljante weergave zoals bijvoorbeeld bij bioscoopfilms. Je herkent dit type LUT aan de toevoeging .cube.

Dan het verschil tussen input- en Look LUTS. De in-camera of input-LUT brengen hun beeldinformatie over naar de S-LOG footage zoals opgenomen door de camcorder of videofilmende systeemcamera. Vaak ter ondersteuning van verdere color grading. De Look LUTS zijn 1D en 3D versies voor de postproduction. Een conversie-LUT zet de ene kleurruimte over in de andere. Bijvoorbeeld LOG naar REC 709. Dan zijn er nog de Monitor LUTs bedoeld voor natuurgetrouw kalibratie van kleuren en de viewing LUT die de te verkrijgen Look nabootst.

Tip: Op YouTube zijn tal van films te vinden over het werken en de mogelijkheden van LUTs.

Nog even een waarschuwing: LUTs zijn geen wondermiddel. Het kan geen (totaal) verkeerd belichte, onjuist op kleur gecorrigeerde en niet bij elkaar passende shots redden! Beeldfouten corrigeren met een LUT maakt de zaak zelfs erger. In geval bij filmen met meerdere camera’s het materiaal in hetzelfde formaat aanleveren.

In de praktijk

Het snelst werken LUTs die je al tijdens de opname bij de camcorder of hybride systeemcamera toepast. Eenvoudig gesteld kies een LUT-optie uit het desbetreffende menu. Een goed voorbeeld is de Lumix Lab app van Panasonic. Daarmee zet de filmmaker comfortabel LUTs naar een compatibele camera (DC-S1RM2, DC-S9, DC-S5M2, DC-S5M2X, DC-G9M2, DC-GH7). Desgewenst kan deze app ook LUTs van derden of zelfgemaakte exemplaren naar de Lumix body overzetten. Bij het opnemen in een LOG-type ontstaat er zoals gezegd een vrij kleurloos vlak beeld dat later bij de NLE wordt omgezet in een briljante videofilm met de gewenste stijl, uitstraling en gevoel op smaak van de cineast.

Het toepassen van LUTS in de montagesuite of een module voor color grading biedt de meeste professionele en creatieve mogelijkheden. Vanuit het desbetreffende menu een LUT kiezen, aanbrengen op de clip, de parameters instellen en exporteren als videofilm. Davinci Resolve studio is hierbij een ware topper maar bij Adobe Premiere Pro, Vegas Pro en Final Cut X gaat het ook prima.

Het zelf maken van LUTs met de genoemde NLE-suites is niet moeilijk. Eerst een beeldbewerking aanmaken en dan bewaren als een LUT.