Cameradrones – een verrijking voor video en cinema

Drones zijn momenteel in. Menig videoproductie en fotoreportage kreeg hierdoor meer cachet, een ander filmische kijk en er ontstaat zelfs een nieuwe vorm van storytelling. Je kunt zelf aan de creatieve droneslag gaan of daarvoor een professionele dronepiloot inhuren. Technisch gezien staan video/foto-drones op een hoog niveau tegen een relatief gunstige prijs. Dit helaas mede ook ten gevolg van de oorlog in de Oekraïne.

Cameradrones worden breed toegepast. Voor onder andere vliegende filmische overzichten, het dynamisch volgen (tracken) van objecten, reportages, actiefilms, bruilofts- of bedrijfsreportages en zowel binnen als buitenshuis. Voor succesvolle shots zijn voor video een resolutie van 4 of 5K, rustige vloeiende beelden met de juiste sluitertijd en enige vliegervaring noodzakelijk. Het geluid voeg je bij voorkeur (veel betere kwaliteit) achteraf toe.

Wat is een drone?

Een cameradrone bestaat uit meerdere componenten. Als eerste het vliegende deel. In principe een soort minihelicopter met vier of meer roterende wieken. De elektromotoren hebben accu’s nodig en daar zit een beperking van het vliegbereik in. Om te kunnen vliegen is er besturende hardware en software plus GPS positiebepaling vereist. Dat de drone automatisch naar zijn thuisbasis terugkeert is heel handig. Veel drones bieden een eigen landings- en opstijgplatform.

Je bedient de cameradrone op afstand met een app op de smartphone, een aparte controller of laat deze voorgeprogrammeerd vliegen. De cameraman/vrouw houdt het beeld en instellingen in het oog met een viewerschermpje of speciale bril. Om botsingen en crashes te voorkomen is het ingebouwd detecteren van obstakels dringend gewenst. Dat voorkomt letsel aan personen, schade aan objecten en het vernielen van cameradrones.

Dan de camera. De eerste dronemodellen beschikten over slechts eenvoudige vast gemonteerde camera’s voor video en/of foto. Tegenwoordig hebben we het over UHD 4 of 5K. De camera is gemonteerd in een gimbal die de opnameapparatuur in de juiste positie en zoveel mogelijk trillingvrij houdt. Er is keuze uit drones met een ingebouwde of een apart te bevestigen camera. Sommige drones beschikken over twee camera’s voor verschillende beelduitsneden.

Een stukje geschiedenis

Zo’n 10 jaar geleden bereikte de drone de commerciële markt. Amateurs konden toen voor een vriendelijk prijsje een model bemachtigen. Deze toenmalige budgetdrone was eigenlijk niet meer dan een stukje speelgoed. Dit in tegenstelling tot de industriële en militaire drone die enorme bedragen kostten. Toch kon je met dergelijke speelgoeddrones nog best leuk opnamen van een wat filmisch niveau maken.

Het predicaat speelgoed heeft de cameradrone lang achtervolgd. Wiebelende lowres opnamen of matige scherpte bij foto en video. Tal van crashes waardoor de markt voor reserveonderdelen floreerde. De drones raakten regelmatig buiten bereik. Storten in een vijver, vlogen tegen objecten aan, bleven in bomen hangen, keerden domweg niet meer terug en de accu’s gingen maar kort mee. Ook ontbeerden deze modellen aanvankelijk een gimbal

Heden ten dage staat het er met de geëvolueerde dronetechniek geheel anders voor. De ingebouwde camera’s zijn HIRES 4 of 5K UHD met een vloeiende sluitertijd van een 50ste seconde op 25 fps. De gimbal houdt de camera recht en stabiel. Besturing op afstand is aanmerkelijk verbeterd. Cameradrones herkennen en ontwijken obstakels. De navigatie is nauwkeurig en behoorlijk feilloos. Er is een ruime keuze uit opnamemodi voor video en foto. En de materialen zijn een stuk degelijker. Bij de opslag moet je hoogwaardige SD- of mini-SD-geheugenkaarten te gebruiken.

Zelfs eenvoudigere cameradrones presteren al best goed. Er zijn modellen beneden de € 200,- die al voldoen voor amateurdoeleinden. Een middenklasser komt op € 400,- tot € 600,-. En een voor onze sector topmodel kost tussen de € 1.000,- en € 2.000,-.

N.B.: let er of je een volledig pakket krijgt. Regelmatig dienen er nog extra accessoires te worden aangeschaft. Extra accu’s verdienen immer aanbeveling.

Vloeiend opnemen

Bij drone-opnamen is het geen zaak van het als een soort kamikazepiloot wat rond vliegen. In ieder geval dus geen wilde maar juist geplande geleidelijke vliegbewegingen uitvoeren. Anders ontstaat er onrust in het beeld dat de kijkers verwart en de storytelling zeker niet ten goede komt. Het kost de nodige oefening om als een echte camerapiloot met drones te vliegen doch de resultaten zijn er dan wel naar!

Een geheel ander punt vormt het aantal beelden per seconde en de correcte sluitertijd. Voor de cinemotion wordt doorgaans een beeldfrequentie van 24 frames per seconde toegepast. Dat geeft die fraaie filmische sensatie Een drone heeft daarvoor meestal 25 beelden (25P) in huis. Omdat het bij video om samengestelde halve beelden gaat heb je daarbij een sluitertijd van 1/50 seconde nodig. In de praktijk krijg je bij 1/50 seconde dikwijls overbelichte beelden. De remedie tegen teveel op de sensor vallend licht zijn diafragmeren en/of grijsfilters (ND). Als het kan een variabele ND-filter. Uitproberen wat de juiste grijsfactor is onder de desbetreffende lichtomstandigheden. N.B: Een aantal drones filmt met 30 beelden per seconde. Kies dan een sluitertijd van 1/60 seconde

Het klinkt verleidelijk om dan maar voor een snellere sluitertijd van 1/100 tot 1/200 seconde te kiezen. In de praktijk leidt zulks echter tot meer schokkerige beelden en weg vloeiend filmisch effect. Alleen te gebruiken voor slow motion e.d. Beter werkt het versnellen in de nabewerking (NLE) uit te voeren.

Tot slot de geheugenkaart. Voor 25 beelden per seconde op 4-5K UHD heb je toch echt een duurdere snelle SD- of mini-SD-kaart met voldoende opslagcapaciteit nodig. Haperingen in het wegschrijven geven geen vloeiende beelden. En het de cameradrone laten terugkeren omdat de geheugenkaart nu al vol zit is ongewenst.

Droneshots plannen

Om met droneshots de video- of cinefilm echt te verrijken is een gedegen planning nodig. Stel jezelf daarbij de volgende vragen: Welk type shots en camera-instellingen zijn daarbij nodig? Hoe zit het met de cameraroute voor het aanvliegen, rondcirkelen en weer terugvliegen? En vooral hoe vertel je het filmisch verhaal met de droneshots?

Het basisprincipe is, vertaal jouw filmische visie en ideeën naar droneshots. Dat betekent het vooraf uitwerken van de te schieten opnamen. In de praktijk met een af te werken shotlijst. Welke richting van de (ingebouwde) camera is daarbij nodig? Beginners kijken meestal alleen vooruit. Je hebt echter ook naar beneden (het vogelperspectief) en achteruitvliegen. En op welke hoogte schieten wij de video-opnamen? Een goed voorbeeld van het inplannen bij dronevideo is het programma Railaway. In het verleden werden voor de luchtopnamen helikopters ingezet. Droneshots bieden echter meer variatie en kosten een flink stuk minder. En met drones maak je echte ultieme slow-tv die ook wel de Zen voor het oog genoemd wordt. Neem gerust langere shots. Beter te veel dan straks te kort bij de montage.

Verschillende drone-opnamen

Zoals gezegd is de standaard opname van de cameradrone vooruit. Het toestel vliegt naar het stilstaande of aankomend onderwerp toe. Best een goede filmische techniek om het onderwerp fraai weergegeven en verkennend in beeld te brengen. Tevens een soort zoommethode.

Achteruitvliegen heeft het effect van filmisch uitzoomen. Het onderwerp wordt als het ware langzaam onthuld. Het meenemen van objecten in de voorgrond schept diepte. Daarmee komt het onderwerp los van de achtergrond. Een doorkijkje, de zogenaamde fly-through shot, neemt de kijkers mee op reis door de scene of het onderwerp. Een cinetechniek die heel professioneel oogt.

Het vogelperspectief, overzicht van bovenaf, geeft een goed inzicht in de locatie, grootsheid en massaliteit van activiteiten. Onder andere populair bij het vliegen over evenementen, magnifiek natuurschoon, menigten en nieuwsreportages. Wissel tijdens het vliegen af tussen actie en rust en creatief of gewoon. Let op de juiste witbalans en kleurprofiel. Een aantal drones beschikt over een D-log dat je later kunt nabewerken.

Het door drones opgenomen geluid (als dat al mogelijk is) is vrijwel altijd slecht. Het achteraf tijdens de montage toevoegen werk aanzienlijk beter! Zoek naar de juiste stemmige achtergrondmuziek en bijpassende geluidseffecten. Een warme commentaarstem/voice-over doet wonderen. Luister voor de sfeer versterkende soundtrack ook weer eens naar hoe Railaway dat realiseert.

De shottypen voor cine

Uiteraard is er een complete lijst met allerlei cinematografische opnametechnieken met drones. Wij loodsen jou kort door een aantal Engelse termen heen:

De Tilt-down Reveal onthult door de gimbal naar beneden te kantelen het overzicht vanaf boven. Een goede manier om een scene of onderwerp te introduceren. Daarnaast het al eerder genoemde vogelperspectief, Birds Eye. De Comming Into shot een dronevariatie van de Point of Interest (POI) opname waarbij het onderwerp centraal inzoomend in de opname komt.

De Tracking shot is een belangrijke cinetechniek. Daarbij blijft de drone met behulp van ingebouwde automatische tracking het onderwerp nauwkeurig volgen. Bij de zogenaamde Daisy Cutter vliegt de drone in plaats van hoog juist laag over de grond. Dat kan fraai  geslaagde dynamische en actieshots geven. In ieder geval een heel origineel perspectief.

Bij de Camera Curve vliegt de drone niet volgens een rechte lijn maar maakt een panaromatische verkenningsvlucht over de scene. Veel drones hebben deze optie standaard al ingebouwd.

Dan enkele verassingseffecten. Bij de zogenaamde Slider komt de drone achter een gebouw, boom, muur of ander object tevoorschijn om het onderwerp in beeld te nemen. De Surprise is een combinatie van naar het onderwerp toe bewegen en bij de montage de snelheid in het middenstuk van de videoclip te veranderen. Dat geeft een dramatisch effect. Een ander boeiend effect is om bij de Parallax de voor- en achtergrond op verschillende snelheden te laten bewegen. Dat geeft een interessante dieptesensatie.

Het kantelen van de gimbal schept een aantal interessante creatieve cinematografische mogelijkheden. Bij de Look Up voeg je al kantelend de voorgrond toe. De Tilt Reveal is een techniek waarbij de gimbal van beneden naar boven draait. Tevens beschikbaar de bekende Tilt en Pan. Bij de Rocket, het raketeffect, kantelt de camera naar beneden terwijl de drone steeds hoger gaat vliegen. Bij de Walk Under vlieg je met het onderwerp in beeld langzaam naar boven terwijl dit dichterbij komt. Zo lijkt het voor de kijkers thuis net of het onderwerp er onder loopt. Een reis over het onderwerp heen maak je met de Take Over. Daarbij focust de camera op het beeld achter het onderwerp. Een dolly-effect bereik je met de Vertigo (Dolly Zoom). De dronecamera vliegt naar voren of achteren terwijl deze met dezelfde snelheid inzoomt.

Vliegmodi

Even iets over de verschillende vliegmodi van cameradrones. Je kunt vrij met de handbediening vliegen of een automatische vaste route inplannen. Bij de Focus Track houdt de drone het onderwerp nauwkeurig in het volgvizier. Er is keuze uit Active Track (in het midden van het beeld), bij Spotlight ook midden in beeld maar zelf sturen en Point of Interest (de drone vliegt zelfstandig om het interessante onderwerp heen).

Bij de Quickshots voorgeprogrammeerde vliegopties. Bijvoorbeeld cirkel, raket, helix of dronie (= achteruit vliegen en stijgen). De zogenaamde mastershots voeren een compleet aantal voorgeprogrammeerde cinematografische opnamen uit. Bij de montage kies je dan welke te gebruiken. Met WayPoints voer je een aantal vaste te bezoeken routepunten in.

Cruise Control is heel handig. Jij geeft de richting aan. De drone doet de rest. Fraai werkt de Cinematic mode voor het rustig vliegen en het geleidelijk afremmen of versnellen. En met Hyperlaps maak je een timelaps video. Verder het automatisch terugkeren met Home Lock en het zelf omkeren (Turtle Loock) van een drone die op zijn rug is gevallen.

De uitrusting

Uiteraard te beginnen met de cameradrone zelf, afgestemd op de eigen filmische behoeften. Die zijn er in alle soorten en maten van doelmatig en eenvoudig tot hightech geavanceerd. Pak meteen de juiste reserveonderdelen mee. Als er een rotortje of iets dergelijks sneuvelt hoef je niet te wachten tot het vervangende onderdeel per post arriveert.

Extra accu’s zijn gewoon een must. De gebruikersduur varieert van 15 tot circa 45 minuten. Doch in de praktijk is dat meestal te kort. Er is een extern laadapparaat nodig.

Genoemd zijn al de grijs/ND-filters. Bij water- en luchtvlakten kan tevens een polarisatiefilter van pas komen. Je bedient de drone op afstand. Eenvoudig en relatief minder ergonomisch is een smartphone met drone-besturingsapp. Die smartphone is dan meteen ook het viewerschermpje om de vlucht te controleren en de beeldcompositie van het onderwerp te bepalen. Veelzijdiger en vaak beter in de hand liggend zijn controllers met joysticks voor de verschillende bewegingsrichtingen en het regelen van de snelheid. In het veld komt een eigen platformpje voor het opstijgen en weer landen van pas. En tot slot nog een draagtas of koffertje om alle spulletjes netjes en veilig bij elkaar te houden.

Bediening en besturing

Een cameradrone zonder bediening en besturing kan niet veel. Meer dan aanzetten en ingebouwde vliegprogramma’s zit er dan niet in. Het besturen kan op meerdere wijzen: Met een app op de smartphone, met een losse controler en bij enkele typen ook via handgebaren (gesture control). Besturen met AI-brillen is in ontwikkeling.

Een goede losse controller is regelmatig aan de prijs doch je kan er vrij veel mee en de verbindingen zijn betrouwbaar. Over hoe de joystick-pookjes te bedienen zijn de meningen verdeeld. De een doet het met zijn of haar duimen. De ander houdt de pookjes tussen twee vingers en weer een ander duwt op de bovenkant. De joysticks bedienen omhoog/omlaag, links/rechts, het draaien om de as en camera op/neer. Wenselijk is dat een drone op dezelfde plek en hoogte stil kan blijven hangen. Dat wil zeggen automatisch compenseert voor afdrijven en windvlagen.

Koopadvies

Drones zijn er in alle prijsklassen. Die van een paar tientjes zijn echt speelgoed of voor de fun. Voor de amateur voldoet een wat eenvoudiger model voor rond de € 200,- dikwijls al goed. Wie meer wil in resolutie en mogelijkheden pakt een middenklasser. Topklasse drones zijn meestal niet nodig, duur en lastiger om alles onder de vliegknie te krijgen. Bij fotografie vallen opnamen in RAW aan te raden. Daar kan dan achteraf nog alles uithalen.

Alvorens een drone aan te schaffen eerst een aantal vragen: Als eerste de opnamekwaliteit. Voor social media en eenvoudiger amateurfilms is Full HD goedkoper en vaak meer dan voldoende. Voor echt UHD ga je naar 4 of 5K. Bij de beeldstabilisatie gaat de voorkeur uit naar 3-assig. Wie minder nauwkeurig kijkt heeft voldoende aan tweeassig. Het bereik van de drone hangt af van het type draadloze afstandsbediening en de accucapaciteit. Bij het buiten bereik raken, dreigende onbestuurbaarheid, crashes en ergens anders landen.

Aandachtspunten zijn de aanwezigheid van een gimbal met beeldstabilisatie, het kunnen scherpstellen en diafragmeren van het camera-objectief.

Bij de fysieke eigenschappen de omvang en het gewicht van de drones. Wil je een drone in de rugzak meenemen? Of met zwaardere externe camera’s inzetten? Het gewicht bepaalt ook, wel of geen brevet nodig. Verder zijn zwaardere drones minder gevoelig voor wind.

Obstakeldetectie met meerdere sensoren voorkomt crashes en het raken van mensen of dieren. N.B. Houdt drones uit de buurt van dieren. Die kunnen in paniek raken! Hoe meer sensoren op meerdere plaatsen des te beter.

Over welke functionaliteit dient de drone filmisch gezien te beschikken? Let op de eerder genoemde opnametechnieken, het automatisch terugkeren naar het landingsplatform bij lege accu’s (Go Home), GPS, het mijden van verboden vliegzones en active tracking. Zorg voor voldoende opslagcapaciteit met snelle SD-kaarten. Tot slot de al eerder besproken afstandsbediening en een viewerschermpje.

Dronebrevet

In principe mag je met een cameradrone met een gewicht van minder dan 250 gram inclusief accu best wel aardig rondvliegen. Verboden zijn de vliegzones van andere luchtvoertuigen, militaire objecten, situaties die mens of dier in gevaar brengen en het schenden van de privacy. De no-fly zones zijn voorgeprogrammeerd of staan uitgebreider op speciale kaarten. Moderne cameradrones hebben een CE-label waarop precies staat wat het model wel en niet mag.

Boven de 250 gram heb je een dronebrevet nodig. Er zijn vliegbewijzen voor vluchten met een laag en hoger risico. Voor het halen van brevet zijn (korte) lessen nodig en de aanvraag gaat via de RDW. Zie verder www.rijksoverheid.nl – zoek op vliegbewijs drone. In het buitenland gelden doorgaan dezelfde Europese regels, maar dit kan afwijken.

Praktijk

Het vliegen met cameradrones biedt echt een hele verrijking bij het videofilmen en cinematografie. Hetzelfde geldt bij het fotograferen. Van een eenvoudig ander kijkje op hoogte of perspectief tot adembenemende bewegingen en effectopnamen. In principe kan iedereen zonder twee linker vlieghanden het leren. Dronevliegen is geen kwestie van een accu en een geheugenkaartje er in steken en vliegen maar. Enige kennis vooraf en een goede voorbereiding zijn echt een must. Het valt dringend aan te bevelen om op een aantal van de vele instructiefilmpjes over de dronebediening, wijze van vliegen en het aanbrengen van cine-effecten te bekijken. Ben je nog onervaren koop dan een eenvoudiger cameradrone. Drones van rond de € 200,- van de betere merken presteren best goed voor de amateur. Voor de gevorderden en pro-gebruikers loont een investering van veel honderden euro’s tot € 1.000,- en meer.

Welke cameradrone?

Er zijn nog al wat cameradrones op de markt wij geven een korte bloemlezing van de betere modellen:
– De DJI Mini 4 Pro is een goed aangeschreven middenklasser. Onder andere met 4K 60 fps, botsingsensoren rondom, slimme (AI) vliegpatronen, 200 fps slow motion en net onder de 250 gram.
– De DJI AIR 3S heeft een schakelbare zoom 4K 60 fps, 50 MP cameraresolutie en haalt wel 75 km per uur met een reikwijdte van 20 km. Vanwege het gewicht is een brevet vereist.
– De Hover Air 1 wijst zich grotendeels zelf. Vrijwel iedereen kan er zelf mee aan de slag. De rotoren draaien binnen een veiligheidskooi. De drone volgt automatisch zijn baasje terwijl deze opneemt. Laat zich handig opvouwen.
– De DJI Flip is een echt beginnersmodel. Opvouwbaar, 48MP, 4K 60 FPS, batterijlading 31 minuten, 13 km bereik, RAW voor de fotograaf en weegt minder dan 250 gram.
– De DJI Mavic Pro/Pro Cine is een echte professionele cameradrone. Hier bereik je de ware bioscoopervaring mee. Met 1 kg behoorlijk zwaar (brevet) en de nodige leertijd om alles onder de knie te krijgen. Deze camera drone haalt 68 km per uur, heeft een bereik van 15 km en de accu gaat 45 minuten mee. De sensor is MFT, uitstekende 60 fps live feedback en er is een triple camera systeem voor telezoom en groothoek aan boord.
– De Autel Evo Lite+ is een veelzijdige lichtgewicht met instelbaar diafragma. Zowel 4 als 5,4K op 60fps. Haalt 65 km per uur en reikt 12 km en de batterij haalt 38 minuten. Ook is er een speciale nachtmodus.
– De Aerium R 96X 4K dual camera GPS is lekker voordelig. Vliegt vaste routes. Heeft geen botsdetectoren. Wel automatische scherpstelling, keert vanzelf terug naar huis en is licht van gewicht. Films maakt deze drone in Full HD en foto’s op 4K.
– Ook de KFPLAN KF110 GPS 4K drone is relatief voordelig. Er is een prima geïntegreerde gimbal, hoogwaardige camera met 4K resolutie. Verder een gebruiksvriendelijke bediening het automatisch vliegen langs een vaste route en terugkeer naar huis dankzij GPS.