Review: Fezz Audio Luna – Niet je opa’s buizenversterker

Niets ouderwets aan

Fezz past de Evolution-designtaal heel consequent toe over heel het assortiment. Je vindt heel wat producten bij het bedrijf van de gebroeders Lachowski, waaronder een vijftal geïntegreerde versterkers, een drietal eindtrappen, en verschillende phono-voorversterkers en hoofdtelefoonversterkers. Er is zelfs een DAC ontworpen door Łukasz Fikus van Lampizator. Deze toestellen lijken allemaal heel sterk op elkaar, al zorgen de specifieke buizenconfiguraties aan de bovenkant van de apparaten altijd wel voor een uniek uiterlijk. De twee grote, bolle 2A3-buizen bij de Mira Ceti zien er heel anders uit dan de vier rechte EL34’s bij de Luna bijvoorbeeld. Overigens broedt Fezz nog op een high-end Magnetar-lijn die ook in Warschau werd getoond en zal uitpakken met een nog veel luxueuzer design – overigens met bijzondere glaselementen geproduceerd in Nederland.

Het chassis van de Luna is heel knap uit aluminium vervaardigd met een CNC-machine. Het is echt vakmanschap hoe die metalen voorkant sierlijk buigt naar de zijkant en doorloopt naar de achterzijde, en dat zonder een naad. Op de vlakke zwarte bovenplaat zijn er aansluitingen voorzien voor vier EL34-buizen (twee links, twee rechts), met drie kleinere 12AX7’s die netjes op een rij staan in het midden. Naar de achterkant toe zijn er drie grote, zwarte kolommen, waarin de transformatoren van de voeding huizen. Je kan de Luna zo laten, waarbij je wel moet zorgen dat je de buizen niet per ongeluk aanraakt. Het wordt allemaal best warm. In de doos vind je een metalen ‘kooi’ die je in een wip kunt installeren op de versterker die ongelukjes voorkomt. Ook dit onderdeel ziet er heel degelijk uit, en na plaatsing ziet de Luna er ook net anders uit. Je kunt nog verder vooraan een meegeleverd stuk plexiglas aanbrengen om het design compleet te maken.

Zeven kleuren voor dezelfde prijs

Dat alles maakt de Luna een buizenversterker die veel makkelijker in een modern interieur integreert dan een vintagemodel. Of het echt opgaat in het geheel, hangt een beetje van de gekozen kleur af. De drie klassiekere tinten – Black Ice, Republika (wit) of Moonlight (een metallic zilver) – zorgen wel voor een subtielere verschijning. Met helemaal aan de andere kant van het spectrum het ongelooflijk opvallende Burning Red. EverGreen (een donkergroen) en Big Calm (een bordeauxrood) zitten daar tussenin; onder meer in Warschau zag ik deze twee tinten en ik vond ze heel stijlvol. Het testtoestel dat voor deze review werd gebruikt was getooid in Sunlight – een heel schone champagne-goudkleur – met twee grote draaiknoppen in een metallic zilver. Prachtig! Een afwijkende kleur kost bij veel fabrikanten al gauw iets extra, maar niet bij Fezz. De zeven kleuren dragen precies hetzelfde prijskaartje.

De mini-afstandsbediening in de doos past er mooi bij. Het is een volledig metalen remote, met een bescheiden aantal knoppen. In de hand ligt het heel aangenaam, wat wel een belangrijke eigenschap is. Je moet wel het ding helemaal openschroeven om de batterij te vervangen, maar gelukkig is dat niet vaak aan de orde.

Klasse AB

Zoals vaker bij buizenversterkers moet je (of je dealer) de zeven buizen van de Luna zelf plaatsen. Omdat buizen van hetzelfde type behoorlijk kunnen verschillen qua karakteristieken, heeft Fezz ze vooraf getest en toegewezen aan een specifieke plaatsing op de versterker. Ingewikkeld is het niet, op het doosje van elke buis is er een nummer die overeenkomt met een cijfer op de behuizing. Zolang je rustig elke lamp in z’n sokkel aanbrengt, kan er niet veel fout gaan.

De zeven buizen van de Luna trekken de aandacht, maar de echte fundering van de Fezz-versterkers is de voeding. Eigenlijk bevinden daar zelfs de ware roots van het bedrijf. Fezz Audio is immers een soort familie spin-off van Toroidy, een Poolse bouwer van transformatoren die al dertig jaar aan de weg timmert en opgericht werd door de vader van de gebroeders Lachowski. Toroidy is onder meer in de industrie bekend vanwege hun Air Gap Toroidal Core Technology, wat heel goed presterende, zuivere ringkerntransformatoren oplevert. Die achtergrond en de technische opleiding van de twee Lachowski’s maakt Fezz Audio ook een echt ‘ingenieursbedrijf, waar techniek een heel belangrijke rol speelt.

Upgraden kan

Een pluspunt aan de Luna is dat je naast de aanwezige drie analoge cinch-paren ook een HT-ingang krijgt. Die omzeilt de volumecontrole en gebruik je wellicht in een surroundopstelling waar de Fezz-versterker de stereokanalen aanstuurt. De AV-receiver die alles in goede banen leidt, regelt dan het volume. Er is een sub-uitgang, die je kunt gebruiken om een 2.1-systeem te bouwen.

Interessant is dat je het aanbod van analoge inputs kunt aanvullen door een optionele module achterin de Luna te steken. Op deze manier kun je een phono-ingang (voor MM-elementen), Bluetooth-streaming of een DAC met een paar digitale ingangen toevoegen aan de Luna. Die laatste kies je als je bijvoorbeeld je televisie aan de Luna wil hangen. Een module met HDMI-ARC was natuurlijk nog handiger geweest, maar met de optische ingang op de DAC-module raak je er ook wel.

Dynamisch

Dankzij die EL34-eindbuizen (de 12AX7’s leveren de voorversterking) is de Fezz Audio Luna voor een buizenversterker betrekkelijk krachtig, met name in de ultralineair-modus. Met 40 watt kun je wel iets doen. Toch moet je kijken naar welke luidsprekers je aan de Fezz-versterker hangt. Iets geweldig ongevoelig of met een diep impedantiedal zal wellicht niet helemaal juist klinken. Maar dat beperkt de mogelijkheden niet echt. Mijn luisterwerk deed ik bijvoorbeeld met de EPIKORE 3 van DALI, behoorlijke high-end standmounts die de lat hoog leggen. Maar heel taai om aan te sturen zijn ze weer niet. Buizen moet je de tijd geven om in te spelen, dus vooraleer echt kritisch te luisteren speelde de Luna een 20-tal uur, verspreid over verschillende dagen. Sowieso was het wel een beetje een cultuurshock om meteen na het reviewen van de NAD M33 V2 klasse D-vlaggenschip aan de slag te gaan met dit apparaat van Fezz. Het zijn aardige uitersten, waarbij de Luna met z’n opwarmmodus die even enkele minuten het Fezz-logo rood laat gloeien terwijl de EL34’s en 12AX7’s op temperatuur worden gebracht. Aanzetten en luisteren is het dus niet, maar deze tussenstap verlengt wel de levensduur van de buizen, zegt Fezz.

Het verschil tussen de triode en de ultralineaire modus is toch wel aanmerkelijk. Die laatste was bijvoorbeeld echt wel de betere keuze voor het ‘Scorched Earth’-album van Harakiri for the Sky. Stevige post-black-metal uit Oostenrijk die met dit album een plek heeft veroverd op metalfestivals van de komende zomer, en ook een genre dat je niet meteen associeert met luisteren via een buizenversterker. En toch, via de Luna kwam Heal Me en Without You I’m Just A Sad Song geweldig uit de speakers rollen. Dynamisch, snedig en helemaal niet sloom, het mocht én kon gerust luid. In deze modus is de kleuring die stereotypisch aan buizen wordt toegeschreven er minder. De combinatie Fezz en DALI leverde deze heftige nummers massief aan, wel met veel definitie in de gitaren en met de kwiekheid om die dubbele basdrumslagen ook echt te laten doorklinken. De afsluitende cover van Radioheads Street Spirit flirt met iets clichématig, maar de Fezz leverde wat mij betreft het wél met veel drive aan. Gedempte gitaarakkoorden heb je natuurlijk heel veel met deze soort nummers, maar hier zijn ook een aantal open akkoorden die heerlijk mogen uitdeinen. Ook sterk in deze modus was de strakke playblack van Sound in a Dark Room van Telefon Tel Aviv, waar de vele bliepjes en samples bovendien heel fraai op een expansieve soundstage verschenen. Net zoals hoe de gitaren daarvoor met rijke textuur klonken, zijn er hier elektronische klanken die uit de mix sprongen en hierdoor de diepteperceptie leken te vergroten. Het lag niet enkel een die ene track, ook het dreunende Bienvenue van Irène Drésel werd op dezelfde manier neergezet. Omhullend? Zeker, een saai tweedimensionaal beeld was het absoluut niet.

De moeite waard

Naar de triode-modus overschakelen vanuit UL doe je gewoon door een schuifknop achterop van positie te veranderen. De Fezz Audio Luna wordt op dat moment niet opeens een andere versterker, maar de veranderingen zijn er wel. Je doet een stap achteruit in vermogen (van 40 naar 20 watt per kanaal), maar je wint wel op vlak van detaillering. Je kunt wellicht wel raden dat je eerder op basis van het gekozen luistervoer gaat overschakelen dan omdat je de UL-modus fijner vindt klinken dan de Triode-stand (of omgekeerd). Of toch, zo zou ik het doen. Een mooi voorbeeld van een album waarbij de knop naar Triode verschuiven de moeite bleek, was bij ‘Lives Outgrown’ van Beth Gibbons – meteen herkenbaar als de stem van triptopiconen Portishead. Stilistisch past deze release bijna naadloos bij het oeuvre van die groep, alleen wordt er veel minder met elektronische instrumenten gewerkt. Terwijl ik hiervoor nog luisterde via de Eversolo DMP-A8 (met zijn uitstekende AKM-DAC), vond ik het ingetogen album van Gibbons ditmaal beter tot zijn recht komen op vinyl. Aangezien de Luna niet voorzien was van de optionele phono-module, kwam er een Primare R15-phonovoorversterker aan te pas om de muziek komende van een Technics SL-1200GR2 (met Nagaoka MP-700-element) op het juiste niveau aan te leveren. Een heel mooi maar ook wat triest nummer op de A-kant is Burden of Life, dat door de Fezz-versterker vloeiend werd afgespeeld, met heel veel delicate detailnuance in de zachte percussie in de achtergrond. Lees dat niet als overheersend treble, wel dat het zacht getokkel op een akoestische gitaar tijdens het eerdere Floating on a Moment een heel compleet karakter had en dat de soms dissonante strijkers bij Burden of Life mooi afgerond werden geplaatst. In de triodemodus leek bij dit album het totaalbeeld iets compacter dan bij ultralineair, maar wel meer organisch en pakkender. Kortom, echt wel de moeite waard om te vergelijken, sowieso fijn luisteren.

Conclusie

Dankzij een geslaagde designtaal en een kleurenkaart die buizenversterkers weer helemaal hip maakt, zal de Fezz Audio Luna misschien mensen overtuigen om deze ‘oude’ technologie toch eens serieus te onderzoeken. Dat zal zeker niet teleurstellen. Ze zullen dan een geïntegreerde versterker ontmoeten met niet enkel een fraaie afwerking die een veel duurder toestel niet zou misstaan. De Luna heeft het vermogen om doorsnee luidsprekers vaardig aan te sturen, en biedt via de twee gebruiksmodi bovendien extra keuze qua weergavestijl. In UL-modus is de Fezz een gecontroleerde, dynamische versterker die ook minder optimale opnames knap neerzet, schuif je de knop naar de triode-stand dan geniet je van een heerlijk vloeiende, warmere klank. Wat je ook kiest, de Fezz Audio Luna klinkt altijd even mooi. Zelfs iemand die normaliter niet voor buizenversterking valt, zal hier toch even van opkijken.