Review: Atoll ST300 Signature, PR300 Evolution & AM300 – Vriendelijke en goed gemanierde fransozen

Ten tijde van de oprichting van Atoll in 1997 waren echte audiofiele hifi componenten niet alleen dun gezaaid, deze kwamen vaak met astronomische prijskaartjes waarmee deze enkel voor de vermogende muziekliefhebbers waren weggelegd. Eerlijk gezegd is het aantal fabrikanten de laatste decennia dan wel toegenomen, maar voor een audiofiele geluidskwaliteit tast je vandaag de dag nog steeds diep in de buidel. Hoe is dat bij Atoll? Ondanks dat Atoll exclusieve en geheel met de hand vervaardigde hifi componenten produceert, onderscheidt deze fabrikant zich na drie decennia nog steeds met verrassend betaalbare hifi componenten die er ook nog eens verzorgd uitzien. De bouwwijze is hoogstaand en bij de ontwikkeling van de circuits neemt de fabrikant ook geen geitenpaadjes. Alle Atoll audiocomponenten zijn geheel discreet, gebalanceerd en in dual-mono opgebouwd. Voor de best mogelijke muziekbeleving hanteert de fabrikant ook al decennia een minimaal feedback concept. Toch zul je ze niet snel betrappen op het uitschreeuwen van de gebruikte technieken, chique specificaties of het gebruik van mooie interne componenten zoals de hoogwaardige condensators van Mundorf. Hiermee positioneert de fabrikant zich (misschien te) stilletjes tussen de betere hifi en het high-end segment.

Op dit moment beschikt de fabrikant over een ruim leveringsprogramma waarmee je niet alleen een mooie eerste stap in het high-end audio segment kan maken, maar ook een startpunt van waar je stapsgewijs kunt uitbreiden naar nog betere prestaties. Hierbij groeien de bestaande Atoll componenten moeiteloos mee in het upgrade-pad. In deze review stel ik je voor aan drie interessante audiocomponenten waarmee je een mooie eerste stap in het high-end audiosegment maakt en op welke manier je kunt opwaarderen naar een droomconfiguratie. Het maakt niet uit welke route je kiest, het meest belangrijke is dat een hifi set van Atoll schaalbaar is conform jouw specifieke situatie en muziekwens. Om vast te stellen in hoeverre de Atoll componenten hoorbaar kunnen meegroeien, neem ik de proef op de som. Ik begin in deze review met de Atoll ST300 Signature netwerkspeler en de AM300 stereo eindversterker. Aangezien ik er ook een PR300 Evolution voorversterker bij heb ontvangen, maak ik vervolgens een upgradestap door deze tussen de netwerkspeler en de eindversterker in de keten op te nemen. Ik ben benieuwd hoe ver de prestaties toenemen met deze extra investering, maar eerst even een voorstelronde van de Atoll componenten.

Atoll ST300 Signature

De Atoll ST300 Signature is een hoogwaardige DAC met streaming functionaliteit en een ingebouwde voorversterker. De bediening geschiedt zowel via het frontpaneel, de meegeleverde Atoll IN100 remote of met de overzichtelijke Atoll Signature app voor iOS en Android. Heb je de afstandsbediening of je telefoon even niet bij de hand, dan kun je de streamer ook via het front bedienen. Via de navigatiebuttons links op het front navigeer je eenvoudig door de menustructuur en (online) muziekcollecties. Met de twee rechts van de display geplaatste knoppen regel je in heerlijk klikkende stapjes het volumeniveau. Via de Atoll Signature app stream je je eigen digitale muziekcollectie via een bekabelde netwerkverbinding, wifi of bluetooth. Hierbij ondersteunt de ST300 DLNA/UPnP streaming, de onlinemuziekdiensten Tidal, Qobuz, Spotify en Internetradio. De DAC kan in PCM een maximale resolutie van 24 bits-192 kHz en in DSD tot DSD128 (DSD 2X) verwerken. Ruim voldoende dus. De dynamiek en de signaal-ruisafstand bedragen beide maar liefst 132 decibel en de totale harmonische vervorming (met ruis) is slechts 0,0004 procent bij 22 kilohertz.

Intern is de ST300 Signature uitgerust met een voedingssectie waarbij de digitale voeding en de voeding voor de analoge signaalwegen per kanaal gescheiden zijn uitgevoerd. De gehele signaalweg is dual-mono opgebouwd en start per kanaal met een fijne Burr Brown PCM1792 DAC-chip waarna de feedbackvrije analoge signaalweg geheel discreet en in klasse A is opgebouwd voor een optimale kanaalscheiding en de best mogelijke muziekbeleving. Zelfs de elektronisch geregelde volumeregeling wordt via een fraai R-2R laddernetwerk geregeld, zodat de gehele signaalverwerking echt van begin tot het einde analoog verloopt. De ST300 beschikt over zowel een analoge RCA- en een gebalanceerde XLR-lijnuitgang. Ook is de voorversterkersectie van deze DAC voorzien van twee analoge RCA-lijningangen en beschikt deze over een 3,5 mm hoofdtelefoonuitgang. Digitaal is de ST300 Signature DAC voorzien van tweemaal USB-audio in, twee optische Toslink ingangen, twee coaxiale S/PDIF ingangen, een optische Toslink uitgang en een coaxiale S/PDIF uitgang. Tenslotte heeft de DAC nog een 12V triggeraansluiting om de eindversterker in- of uit te schakelen. Dit alles is dus niet gering.

Atoll PR300 Evolution & AM300

Waar de ST300 Signature feitelijk een streaming DAC met een voorversterkerfunctie is, is de PR300 een hoogwaardige analoge voorversterker. De bediening geschiedt met twee zwaar uitgevoerde metalen druk/draaiknoppen die zijn voorzien van heerlijke klikjes. Alle instellingen worden goed zichtbaar op de centraal geplaatste display getoond. Links bevindt zich de knop voor de bronkeuze en menuselectie. Rechts de digitaal geregelde analoge volumeregeling met stand-by schakelaar. Met behulp van de 12 Volt trigger aansluiting schakelt ook de eindversterker synchroon in en uit. Deze discreet en dual-mono in klasse A opgebouwde voorversterker biedt met vijf RCA-ingangen, een tape out en twee pre-out uitgangen ook een gebalanceerde XLR in- en uitgang. Hiermee beschikt deze voorversterker over meer aansluitingen dan je ooit zult gebruiken. Het frequentiebereik start bij 5 hertz en loopt op tot 100 kilohertz waarbij de vervorming 0,005% bij 1 kilohertz bedraagt. Niet gering voor een voorversterker in dit prijssegment. De voorversterker kun je vervolgens met betaalbare DAC of phono modules verder uitbreiden. Dit maakt deze PR300 Evolution van Atoll Electronique ook een interessante keuze om jouw hifi-avontuur mee te starten.

De AM300 eindversterker is eveneens een veelzijdig hifi component. Wanneer ik de achterzijde bekijk kan ik met twee drukknoppen omschakelen van RCA naar XLR-ingang en kan ik de versterker in zowel stereo of in mono schakelen. Naast een RCA-ingang beschikt de eindversterker nog over twee RCA-lijnuitgangen waarop je naar wens twee actieve subwoofers aan kan sluiten en heeft deze een 12 Volt trigger aansluiting waarmee deze via de ST300 of PR300 Evo voorversterker kan worden in- en uitgeschakeld. Ja, het ontwerp is ook weer symmetrisch en discreet van opbouw. De klasse AB eindversterking levert een uitgangsvermogen van 150 watt aan 8 ohm, 240 watt aan 4 ohm en in bridge geschakeld levert deze stereo eindversterker maar liefst 500 watt aan 8 ohm. Het frequentiebereik loopt van 5 hertz tot maar liefst tweehonderd kilohertz. De totale harmonische vervorming bedraagt 0,005% bij 1 kilohertz en de signaal-ruis verhouding is 100 decibel. Mooi. Heel mooi.

Speciaal voor deze review heeft Viertron importeur Omera benaderd om de kabels in deze review te verzorgen. Ricable is een van de goed ontvangen nieuwkomers op de Nederlandse kabelmarkt en onderscheidt zich met een fraaie optiek, kwalitatief goede bouwwijze en een uiterst soepele bekabeling. Omera adviseert met deze set van Atoll de Dedalus speaker Elite luidsprekerkabels, de Dedalus power Elite stroomkabels en de Dedalus XLR interlinks. De geheel in Noord-Italië vervaardigde stroomkabels hebben zelfs uit puur aluminium gedraaide chassisdelen en voelen loeizwaar aan. Een interessante kabelkeuze voor een set in deze prijsklasse en hierbij komt het totale investeringsbedrag aan bekabeling net boven de vierduizend euro uit.

Luistersessie

Wanneer ik de luistersessie start met Comfortably Numb van het album ‘The Lockdown Sessions’ van Roger Waters via Qobuz, ervaar ik een aangename en evenwichtige muziekweergave en met een hoog oplossend vermogen. Dankzij de coherente klankbalans wordt het laag in deze opnames niet als een sloopkogel tegen mijn scheenbenen aangeworpen. Knap, want juist dit album heeft een overvloed aan diep laag. Waar ik dit soms als heerlijk ervaar, kan het na langere tijd ook vermoeiend gaan werken. In combinatie met de kritische Usher Mini Dancer 2 die vrij krachtig is in de midrange, klinkt de combinatie toch zijdezacht en uiterst vloeiend. De Ushers kunnen een diep en zeer krachtig laag leveren en in plaats van een alles overheersende laagweergave in dit nummer levert de set nu een mooie, niet vermoeiende push in de midbas waarmee de basdrum zowel de klopper als de klank uit de ketel laat horen.

Bij het Without Your Love van Roger Daltrey neemt zang een passende, wat terughoudende plek op het denkbeeldige podium in. De snaarinstrumenten worden weids en sprankelend neergezet. De midrange wordt mooi omlijnd weergegeven en heeft hierbij een vergevend karakter. Houtklanken hebben een echte houtklank en ik kan de verschillende instrumenten in dit complexe gebied één voor één van elkaar onderscheiden. De hoge tonen worden vooral met snelheid en minder met volume weergegeven en hierbij is nooit sprake van een schril of hard hoog. Cymbalen hebben een koperen warmte over zich en sprankelende details dringen zich zelden op. In plaats daarvan vullen deze details het geluidsbeeld prachtig gelaagd op. Het geluidsbeeld zelf wordt in de breedte en diepte weergegeven. Hierbij tilt deze bij in QSound opgenomen albums de muziek tot over de schouders van de luisteraar, maar in het algemeen staat het spektakel juist een paar pasjes van de luisteraar af. Vanaf hier bouwt deze een mooi gelaagd geluidsbeeld op met een indrukwekkende geluidsdiepte.

Bij Darker Side Of Night van het album ‘Rarities Oxhumed Volume One’ van John Entwistle wordt ook weer een heel overzichtelijk maar complex geluidsbeeld neergezet. Hierbij wordt de in de topend repeterende elektronische melodie met intensiteit weergegeven, maar zonder dat dit een trommelvlies scheurend effect op me heeft. Verder worden alle individuele elementen met een mooie scheiding aan me gepresenteerd. Bij het nummer Back On The Road is het een feest om het pianospel met een eerlijke, volle natuurlijkheid te beluisteren. De basgitaar wordt met overtuiging en een duidelijke pluk weergegeven. Cymbalen sprankelen me via links en rechts tegemoet, maar dit zonder de scherpte of hardheid zoals dit bij sommige sets ook kan overkomen. Alles klinkt rond, warm en met een heerlijk lange uitsterftijd.

Oordeel

De door mij ontvangen Atoll set met streamer, voorversterker en eindversterker laat me mijn muziekalbums beleven met rust, vloeiend karakter en een soort van ‘natuurlijke vergeving’. Dit heeft niet enkel met de gebruikte bekabeling van Ricable te maken, het is bovenal het snelle karakter van deze audiocomponenten. Denk alleen niet dat het geluid hier helemaal mee wordt gladgestreken. Vrouwenstemmen kunnen nog steeds hetzelfde effect hebben als wanneer je grote liefde je weer eens een uitbrander geeft en ook een saxofoon levert bij een hoger volume fluitende gehoorgangen op wanneer je het volume maar ver genoeg opendraait. Welk album ik tijdens de reviewperiode ook opzet, de muziek spettert geregeld van de drivers af, maar hierbij gebeurt het maar zelden dat, bijvoorbeeld, de Cello met zijn harde pootje op schoot springt. Dit is natuurlijk ook best indrukwekkend, dat kan ik niet ontkennen. Toch vind ik het ook fijn dat ik uren achtereen naar muziek kan luisteren zonder dat de oren gaan protesteren. En deze set biedt juist dit.

Wanneer ik het verschil met en zonder tussenkomst van de PR300 Evolution voorversterker moet beschrijven dan hoef ik hier niet veel moeite voor te doen. Met de PR300 transformeert het geluidsbeeld direct. Met tussenkomst van de voorversterker neemt de kracht in de midrange af en wordt het geheel meer coherent, vloeiend en genuanceerder. Ik ervaar een muziekbeleving die buiten de kaders van het denkbeeldige podium treedt. Waar de geluidsdiepte bij effecten al uiterst ruimtelijk is, worden deze effecten met de voorversterker beter gelaagd in het geluidsbeeld geplaatst. Zang, zoals die van Daltrey, krijgt waar nodig meer energie en wordt beter gebundeld op het podium geplaatst. Hierbij voegt de voorversterker dat kleine beetje aan extra emotie toe waarmee de zang zelfs wat meer timide op me overkomt. Bij de weergave van slagwerk en cymbalen ervaar ik meer gevoel en een lichte toename van energie uit dat specifieke punt in het geluidsbeeld. Dit is overigens iets dat ik vaker heb ervaren. Een goede voorversterker zoals deze Atoll PR300 voegt een vleugje magie aan de weergave toe in de vorm van energie, articulatie, detail, gelaagdheid en gevoel. De toevoeging van de PR300 Evolution aan het geheel is dus een hele interessante eerste upgrade.

Wanneer je een start maakt met de streamer en eindversterker is het beslist vanaf dag één genieten. Voeg hier later de voorversterker aan toe en hoor duidelijk datgene waarin je zojuist hebt geïnvesteerd. Wil je daarna nog verder, voeg hier dan een tweede eindversterker aan toe. Ga daarna eens experimenteren met horizontaal en verticaal bi-ampen of deze in mono te schakelen voor een compleet gescheiden aansturing. Vergeet de bekabeling hierbij niet. Ik heb deze set ontvangen met bekabeling van het Italiaanse Ricable en deze is medebepalend voor de muziekbeleving tijdens deze review. Gebruik je al een ander kabelmerk, dan zul je hier vergelijkbare verschillen beluisteren. De door mij gebruikte combinatie zorgt in elk geval voor een heerlijk vloeiende muziekbeleving en tilt deze de klankbalans en het geluidsbeeld gevoelsmatig net even een trede hoger. Wanneer ik vergelijkend terugschakel naar de meegeleverde OEM-netsnoeren en normale upgrade bekabeling dan wordt alles een fractie rauwer en directer, maar beslist niet onaangenaam. Het is vooral belangrijk om te melden dat de Atoll componenten deze verschillen laten horen zodat elke upgrade een sprongetje in muziekbeleving maakt. En dat binnen dit prijssegment…

Conclusie

Atoll heeft al vele jaren een uitstekende reputatie onder muziekliefhebbers. Dit is niet voor niets. De componenten zien er aantrekkelijk uit, de bediening is eenvoudig en de geluidskwaliteit past eigenlijk niet bij het bescheiden prijskaartje dat eraan hangt. Desondanks zijn het toch geheel met de hand gebouwde audiocomponenten die volledig in Frankrijk zijn vervaardigd. De door mij ontvangen PR300 Evolution en AM300 vooreind combinatie inclusief de veelzijdige ST300 Signature netwerkspeler presteren op een significant hoger niveau dan ik voor dit geringe investeringsbedrag had kunnen voorspellen.

Prijs

Atoll Electronique ST300 signature € 3.000,-
Atoll Electronique AM300 € 2.600,-
Atoll Electronique PR300 Evolution € 1.600,-
P50 MM-phono € 100,- (optioneel)
P100 MM/MC € 150,- (optioneel)
DA100 S/PDIF board € 250,- (optioneel)
DA200 DAC board € 450,- (optioneel)
Ricable bekabeling € 4.114,-
Dedalus power elite € 780,-
Dedalus xlr € 475,-
Dedalus speaker elite € 827,-
Viertron, www.viertron.nl