Review: Argon Audio Berlin 10 – Subwoofer met subtiliteit

Een kunstige houtkubus

De Berlin 10 en Berlin 12 bevatten een enkele woofer die naar beneden is gericht. Dat is een interessante keuze waarmee Argon afwijkt van menige sub die ervoor kiest de woofer zichtbaar vooraan te plaatsen. Aan de pluszijde van deze opstelling is dat je visueel een strakkere kubus krijgt, zonder opvallende driver. Hij is bijna niet te herkennen als een subwoofer. Bij de Berlin 10 en Berlin 12 is dat echt het geval, in welke van de drie afwerkingen je de toestellen ook binnenhaalt. Het is in elk geval fijn dat je keuze krijgt; veel fabrikanten bieden subwoofers enkel in het zwart aan, hier heb je ook de keuze voor matzwart, wit (wat af en toe voorkomt) of walnoot. Die laatste optie is heel uitzonderlijk voor een subwoofer. Dat andere fabrikanten ongelijk hebben om zo’n afwerking links te laten liggen, bewijst Argon hier toch wel. Omdat nagenoeg elk vlak van de Berlins helemaal strak is, lijkt de subwoofer met deze fraaie finish eerder op een kunstig blok hout in je interieur.

Alle aansluitingen zitten in een nis aan de achterkant. Zet je het toestel tegen een muur, dan kun je hierdoor eenvoudig de kabels wegwerken. Dat werkt de illusie van de subtiele sub nog meer in de hand.

Superklein zijn de Berlin 10 en Berlin 12 niet, zeker als je ze vergelijkt met compacte subwoofers als de SVS 3000 Micro R|Evolution of zelfs de KEF KC62. Het zijn echter ook geen giganten, gewoon kubussen die net iets hoger zijn dan breed en diep.

De pro’s en contra’s

Er is nog een voordeel aan een naar onderen gerichte woofer. In sommige gevallen levert deze opstelling minder interactie met een muur of hoek op. Dat is ook zo bij de Berlins, die naast de naar onderen gerichte woofer beschikken over een gesloten design. Een basreflex-opening die potentieel wolligheid introduceert omdat het geluid uit die poort tegen de wand botst, is er ook al niet. Toegegeven, er zijn voor- en tegenstanders van zowel open als gesloten behuizingen voor subwoofers; voor elk type valt wel iets te zeggen. Gesloten subwoofers klinken doorgaans net wat strakker en gecontroleerder, wel duiken ze doorgaans niet naar de allerlaagste frequenties. Daar is zo’n open design dan weer beter in. Een gesloten model vind ik zelf vaak wel beter samenwerken met stereospeakers voor muziek; in een thuisbioscoop waar het echt moet knallen, is een grote geventileerde subwoofer dan net weer machtiger.

Wat je wel weer hebt, is dat een neerwaarts gerichte woofer minder geschikt is om op een dik tapijt of een andere absorberende ondergrond te plaatsen. Iets wat ik ook merkte toen ik de Berlin 10 even uitprobeerde op de wollige mat die in de testruimte voor de speakers ligt. Dat klonk niet echt indrukwekkend, reden genoeg om hem snel te verhuizen naar een positie tussen de twee speakers.

Het blijft nu eenmaal belangrijk dat de subwoofer onderaan kan ‘ademen’. Om dat mogelijk te maken zonder vibraties aan de vloer door te geven, staan de Berlin-subwoofers op grote, dempende voeten. Wel slim: ze buigen naar binnen waardoor je ze amper ziet. De sub lijkt daardoor boven de vloer te zweven, een cool effect.

Drukken en draaien

Het instellen van de Berlin-subwoofers doe je via een paneel achterop. Argon heeft hier goed over nagedacht, dat merk je aan verschillende details. Zo helt het bedieningspaneel met daaronder de aansluitingen naar binnen. Dat maakt het makkelijker om de controls te bereiken als de Berlin tegen een muur geparkeerd wordt. Je hoeft ook geen kleine opschriften bij minuscule knopjes te ontcijferen. Er is één grote draaiknop die je eveneens kunt indrukken, met daarnaast een helder display. Door te drukken en te draaien doorloop je op dit scherm verschillende menuopties. Moeilijk te lezen als de sub is opgesteld? Niet echt, in het menu kun je de scherminhoud omdraaien. Dat is echt handig als je voor de sub staat en over het toestel heen buigt.

In het menu ontdek je de gewoonlijke opties, zoals het cross-overpunt en de fase. Er is zelfs een equalizer ingebouwd. Dit is wel iets wat nét handiger in te stellen is via een app, maar de draaiknop en scherm-combo maakt het op de Berlin wel doenbaar.

Werkt beter samen met vrienden

In het menu komen we Speakermatch tegen, een handige extra als je al in het Lyngdorf-universum vertoeft. De Berlin 10 en Berlin 12 kun je met elke luidspreker gebruiken, waarbij je in dit menu desgewenst kunt kiezen tussen Vented Box, Closed Box of Passive Radiator.

Wanneer je een paar weergevers van Argon of zustermerk Radiant Acoustics in huis hebt, kun je het specifieke model selecteren om een preset van de sub te activeren. We komen zo de Clarity 4.2 en 6.2 tegen, maar ook de grote Clarity 66-vloerstaanders en de actieve Forte-speakers van Argon Audio. Wanneer zo’n preset geactiveerd wordt, wordt de Low Pass Filter-setting buitenspel gezet. De subwoofer neemt dan een waarde over die de fabrikant bepaald heeft om de beste integratie met dat speakermodel te krijgen.

Draadloos in de toekomst

Qua connectiviteit bieden de Berlins meer flexibiliteit dan gewoonlijk in dit segment. Een versterker of AV-receiver kan zowel via cinch (je sluit enkel links aan als je puur voor LFE gaat) als via XLR. Wil je meerdere subwoofers gebruiken en bezit je AV-receiver niet meerdere sub-uitgangen, dan kun je de line-uitgang op een Berlin gebruiken om door te lussen naar een volgend toestel. Spijtig dat dit niet met een XLR-kabel kan, maar een dealbreaker is het niet.

Later krijg je met de Berlin trouwens een draadloze optie. In de sub zit al een MATRIX-ontvanger die signalen kan ontvangen van een MATRIX-zender, een product dat binnenkort op de markt komt. We hebben deze technologie dus nog niet kunnen testen, maar het klinkt wel nuttig voor situaties waarbij je geen lange kabel kunt (of wilt) leggen in de kamer. Logisch om dit aan te bieden; ook andere subwooferbouwers bieden een draadloze optie, maar meestal zit de zender niet in de sub zelf ingebouwd.

Perfecte timing en roll-off

Je kunt de Berlins gerust gebruiken in een surroundopstelling met een AV-receiver. Die optie was er zeker, in combinatie met de Denon AVC-A1H en de 5.x.4 DALI Rubicon-opstelling in de testruimte. Onder meer bij de gelikte remake die Halo: Campaign Evolved op de Xbox Series X is, toonde de Berlin 10 zich, ondanks zijn relatief kleine formaat, potent genoeg om de explosies tijdens de evacuatie van het UNSC Pillar of Autumn-ruimteschip echt massa te geven. Het overheerste ook niet, wat ik zelf fijner vind om langere speelsessies net wat aangenamer te geven.

Bij de gebruikelijke filmfragmenten, zoals de spectaculaire race in Ready Player One en het vuurgevecht in het Witte Huis in Civil War, leverde de sub bassen strak en goed getimed aan. De nadruk lag hierbij eerder op een cleane bas, goed omlijnd, dan op het massieve cinematische, wat hem een breder profiel geeft dan pure thuisbioscoopsubs. Een positieve eigenschap als je epische soundtracks – denk aan de Hans Zimmer-werken voor de Dune-films – graag met veel laag opgediend krijgt, zonder dat het onnatuurlijk klinkt. De Berlin 12 kon op dat vlak wel net iets meer spektakel leveren. Hoewel de specs op papier elkaar niet enorm ontlopen, was meteen te merken dat de grotere Berlin meer slam en diepgang kon leveren.

De Berlin-subwoofers zijn volgens Argon ontworpen om ook in stereo-opstellingen thuis te horen, iets wat je niet van elke sub kunt stellen. Reden genoeg om de Berlin 10 en Berlin 12 afwisselend te koppelen met een Lyngdorf TDAI-3400 en een paar Radiant Acoustics Clarity 6.2-speakers. Geen toevallig samengesteld systeem, natuurlijk. Alle componenten komen min of meer uit dezelfde Lyngdorf-stal én bovendien bezitten de Berlin-subwoofers via Speakermatch preset-instellingen voor de Clarity 6.2-monitors. Een bijkomende troef van de Lyngdorf-versterker is dat hij over ongekend uitgebreide controls beschikt voor sub-integratie. Waar je bij de meeste versterkers op z’n best een cross-over-frequentie kunt instellen en misschien een apart level voor de subwoofer, kun je bij de TDAI-3400 via een webinterface voor zowel de speakers als de sub een (virtueel) filtertype én de afstanden per speaker instellen. Een 2.1-opstelling bouwen die feilloos op elkaar is afgestemd, wordt zo heel wat eenvoudiger. Desgewenst kun je daarna ook RoomPerfect op alles loslaten en zo een perfect resultaat bekomen. Dat laatste deed ik echter niet voor deze test, omdat RoomPerfect nu eenmaal enkel beschikbaar is op de Lyngdorf-versterkers.

Eén ding heb je wel met een combinatie van twee Clarity 6.2-speakers en een subwoofer in de kamer: er zijn veel woofers. Elke Radiant-luidspreker heeft er immers drie, waarvan twee passief. Dat betekent wel dat je qua plaatsing iets beter moet opletten. De ‘ideale’ plaatsing die Argon in deze situatie aanraadt, is tussen de twee speakers in, waardoor timingverschillen tussen de speakers en subwoofer beperkt blijven. In de testruimte kon dat, maar in veel woonkamers wordt dat lastig. Er valt niet aan te ontsnappen: als je een subwoofer goed wilt integreren met je speakers, moet je de tijd nemen om de juiste plaats te vinden en experimenteren met instellingen. Speakermatch hielp in dit geval wel om sneller die integratie te bereiken.

De hiphopklassieker ‘Blow Your Headphones’ van The Herbalizer staat bol van tracks waar beats en baslijnen zorgen voor snappy ritmes, waardoor je snel merkt of er qua timing iets niet klopt. Het was even zoeken naar het juiste level voor de subwoofer, maar toen dat eenmaal gevonden was, maakte de Berlin 10 indruk door mooi naar de achtergrond te verdwijnen. Omdat de sub geen spoor van wolligheid of lag vertoonde, werd het laag gewoon heel mooi deel van het geheel. En ook de dreunende basmelodie uit Alive van Kx5 en The Moth & The Flame transformeerde met de Berlin 10 – en met de Berlin 12 al helemáál – tot een gigantische en haast fysieke ervaring. Bij verfijnder werk, zoals de heftige percussie die bij War Anthem WO I-artillerie in de verte moet evoceren, deed het Argon-duo het heel mooi, inclusief een zacht uitdoven. Sommige subwoofers leveren deze tonen wel knallend, maar breken ze te hard af. De Berlin 10 en Berlin 12 laten de percussie echter zoals het hoort natrillen. Dat levensechte is precies wat je als muziekliefhebber wil.

Conclusie

Voor veel subfanaten zullen de Berlin 10 en Berlin 12 een onverwachte inzending in dit segment zijn. Argon Audio is immers niet een merk dat je meteen associeert met subwoofers die de ambitie hebben om met de beste aardschokopwekkers te wedijveren. Dat wordt voor hen dus even aanpassen, want dit basduo speelt zeker in de topklasse mee. Hun gecontroleerde, gedetailleerde bassen maken de Berlins in het bijzonder interessant als aanvulling op een stereosysteem. Ze zijn ijzersterk als je echt helder diepe tonen bij je muziek wilt, zonder dat je de aanwezigheid van een subwoofer meteen opmerkt. Bij een thuisbioscoop is de Berlin 12 de betere keuze, want die duikt toch significant lager.