Vergeleken met landen als Denemarken of Groot-Brittannië is België niet een land met een heel erg uitgebreid erfgoed op vlak van speakers. Philips was natuurlijk ooit een grote naam en het Kempense Ilumnia timmert aan de weg met z’n unieke high-end passieve weergevers. Maar dat er in de schoot van in het Oost-Vlaamse Basalte eveneens hard werd gewerkt aan speakerproducten, dat was ons eerlijk gezegd helemaal ontgaan. Wellicht wel omdat Basalte al sinds 2008 heel actief is in de wereld van smart home oplossingen en designproducten voor de slimme woning. Het is een bedrijf dat eerder de professionele ISE-beurs in Barcelona tot z’n habitat rekent dan een hifi-show. Gelukkig was er een Griekse collega die ons attent maakte op het bestaan van Aalto F5, wat uiteindelijk leidde tot een luistersessie in een fraaie meesterwoning die nu dubbelt als Concept House voor het merk.
Aalto betekent ‘golf’ in het Fins. Het klinkt als een toepasselijke naam voor een luidspreker die een slank design huwt met een uitgekiend audiodesign, om zo muziek in harmonie met de omgeving te produceren. Voor Belgisch smarthomebedrijf Basalte is het niet de eerste uitstap richting audio, maar wel een significante.
Ozark Henry
De Aalto F5 is het vlaggenschip van Basalte, relatief nieuw nog, hoewel de introductie formeel in 2024 gebeurde. De luidspreker werd binnenshuis ontworpen door een eigen team, en wordt net zoals de meeste Basalte-producten in België gebouwd. Beide zaken zijn opmerkelijk, want zelfs bekende hifi-merken werken met externe consultants (zoals Karl-Heinz Fink bijvoorbeeld) en toeleveranciers (het Poolse Diora pakweg bouwt kasten voor veel merken). Al houden grote namen de kennis wel in-house omdat het productaanbod op langer termijn consistenter blijft.
Voor Basalte is de Aalto F5 niet helemaal nieuw terrein. Het Belgische bedrijf bracht al eerder speakers uit, waaronder een aantal passieve opbouw- en inbouwmodellen, en bijhorende versterkers. De Aalto F5 is echter een actieve speaker, wat wil zeggen dat alles wat vereist is om muziek te maken reeds aan boord zit. Daarmee haakt Basalte in op nieuwere trends in de audiowereld, waar actieve luidsprekers aanvankelijk gezien werden als een oplossing die eerder thuishoort in een studio-omgeving. Merken als KEF, Kii Audio en Dutch & Dutch hebben echter bewezen dat actieve ontwerpen heel wat voordelen bieden aan muziekliefhebbers, ook in een thuisomgeving en als er kritisch geluisterd wordt. Veel ontwerpers zullen inmiddels openlijk toegeven dat met een actief design meer mogelijk is dan met een traditionele passieve speaker, onder andere omdat DSP-sturing toelaat om het signaal af te stemmen op de drivers en eigenschappen van de luidsprekerkast.
Om de Aalto F5 in de kijker te zetten, is Basalte een samenwerking aangegaan met Ozark Henry, waarmee de Belgische artiest als een uithangbord voor de Basalte-speaker fungeert. Dat dit verder gaat dan enkel een naam uitlenen om een product te promoten, dat valt ook te proeven in een lange video waarin Ozark Henry samen met Basalte-oprichter Klaas Arnout converseert over de ideeën achter z’n muziek en de speaker. Het bekijken waard, ook omdat je dan een stukje inzicht krijgt in hoe Basalte kijkt naar (audio)design en materialen. Het is anders dan bij een doorsnee hifi-bedrijf.
(Bijna) alles is mogelijk
Het woord ‘design’ valt vaak bij Basalte, onder andere als we bij het bedrijf een rondleiding kregen (zie elders in dit nummer). Ook de Aalto F5 vertrok vanuit een aantal industriële designprincipes die Basalte nauw aan het hart liggen. Dat leidde tot een heel slanke kolom die dankzij een heel platte voet bijna boven de grond lijkt te zweven. Het resultaat oogt zeker niet als een stereotypische luidspreker. Dat komt mede door visuele opdeling in verschillende vlakken, waarbij een metaalafwerking afgewisseld wordt met textielpanelen – een aan de bovenzijde aan de voorkant, een aan elke zijkant dicht aan de basis. Bij een klassieke speaker heb je roosters die voor de kast hangen, hier hebben die panelen een gelijkaardige functie maar zijn ze verzonken zodat de vlakken zonder niveauverschil in elkaar overgaan.
Zeker als je een wereldspeler als Basalte bent, kom je veel soorten interieurs tegen. Een of twee afwerkingen zou dan niet echt volstaan. Bovendien werkt Basalte via installateurs meestal met het soort klant dat graag zelf (of via een interieurarchitect) objecten selecteert die in een ruimer interieurconcept past. Om dat op te vangen, is de Aalto F5 in acht finishes beschikbaar. Een vijftal zijn een metallic-afwerking (waaronder een fraai groen), met bronze tone, satijnwit en geborsteld zwart als drie alternatieve afwerkingen. Als het gaat om de textielpanelen is er nog veel meer keuze. Waanzinnig veel zelfs, want Basalte heeft een menukaart waarop 36 stoffen van het Deense Kvadrat en 59 uit de Capture Collection van Gabriel uit Aalborg prijken. Beide namen kom je wel vaker tegen in de audiowereld, althans bij high-end merken. Maar ze zijn vooral bekend omdat designmeubelbouwers hun luxestoffen graag gebruiken. Naast dat de stofkeuzes de speaker persoonlijker maken, zou dit de Basalte-speakers makkelijker te combineren maken met meubelstukken en inrichting.
Scan-speak aan boord
Omdat de Aalto F5 een actieve luidspreker is, herbergen z’n slanke lijnen niet enkel versterking en een reeks drivers. Vijf om exact te zijn: aan de voorkant bevindt zich een 1-inch dometweeter en twee 4,7-inch midrange-drivers in een D’Appolito-opstelling, met twee woofers aan de zijkant. De 6,5-inch woofers zijn trouwens niet rug tegen rug gemonteerd, maar in wat klinkt als een isobaric-opstelling waarbij één hoger dan het andere is gemonteerd. Dit houdt steek, samen met de baspoort achteraan, om te zorgen dat die kleine woofers ook voldoende diep laag kunnen produceren. Drivers bouwt Basalte zelf niet, wat wellicht een wijze beslissing is. Het blijft een zeer gespecialiseerd vak, zeker als je mikt op het hoogste segment. Basalte koos daarom om met Scan-Speak in zee te gaan, een firma met een ijzersterke reputatie die aan high-endnamen als Bang & Olufsen en Magico onderdelen levert.
In de kast vind je klasse D-versterking geleverd door ICEPower, een spin-off van Bang & Olufsen. Het lijkt niet in de filosofie van Basalte te liggen om uitgebreid met specificaties te goochelen, wat ook niet zo ongewoon is in dit segment. Maar volgens het bedrijf kan die ingebouwde versterking 800 Watt leveren, een cijfer dat niet onredelijk klinkt rekening houden met de aanwezigheid van twee actieve woofers. Bij de versterking hoort ook een DSP, zoals wel vaker bij moderne actieve speakers. Die DSP kan immers het signaal manipuleren om bijvoorbeeld kastresonanties te omzeilen of cross-over-effecten te bestrijden.
Het gesprek ter plekke kregen met Wietse Ghijs, R&D Manager Software, en Arno Weymaere, product designer & manufacturing, maakte duidelijk dat de F5 met kennis van zaken ontworpen werd. Dat blijkt onder meer blijkt uit de solide overkomende kast, die ook tijdens het luisteren ‘stil’ overkwam. De luidspreker bleek opgetrokken uit HDF, de hoge densiteit-variant van het goedkopere MDF die vaak door luidsprekerbouwers wordt gebruikt. Hoewel materialenkeuze niet alles zegt, gaf dat wel een positieve indruk. Een vibratiearme kast die niet resoneert wanneer bepaalde tonen spelen blijkt toch een cruciaal element om een speaker zo zuiver mogelijk te laten klinken.
Coherentie beloond
Door hun aard is het niet voor de hand liggend om een paar Aalto F5’s in de eigen testruimte te testen, zoals we dat meestal doen met luidsprekers. Niet zozeer het actieve karakter is het probleem, wel dat deze speakers eigenlijk passen in een ruimer domoticaverhaal op basis van KNX en Basalte’s eigen softwareplatform.
We luisteren bovendien in een fraaie ruimte die zeker niet slecht klinkt, maar door zijn vorm wel wat akoestische minpunten heeft. Bij het beluisteren van sommige tracks, zoals het plechtige ‘War Anthem’ van Max Richter of de dolle latin vibes van ‘Victory Dance’ van Ezra Collective, duikt er hierdoor eens een aangedikte basnoot op. Maar langs de andere kant: de meeste woonkamers zijn nu eenmaal niet akoestisch perfect. Zo kun je ook argumenteren dat zo’n ruimte net heel real-life is. Kwestie van dus over dergelijke zaken heen te kijken, al kleurt het altijd wel een oordeel.
Hoe de ‘sound’ van de Basalte-speaker karakteriseren? Na het beluisteren van enkele tracks toonden de Aalto F5’s zich als luidsprekers met controle en een vol geluid, waar de nadruk eerder lag op een coherent geheel presenteren dan audiofiels deconstrueren. ‘Where There is Smoke’ van Dominique Fils-Aimé – volgend jaar ambassadeur van High End Wenen – kwam als eerste luistertrack sterk binnen op de Aalto F5’s. De stem van de Canadese verscheen heel tastbaar en dichtbij, rijk aan textuur, en precies gebracht voor maximale emotionele connectie. Maar evenzeer wist de Basalte-speaker de complexere lagen van backing vocals, geklap en verdwaalde percussieslag mooi te positioneren in de ruimte. Het uitte zich niet als een speaker die streeft naar het ultraheldere, vederlichte dat vaak gepaard gaat met een zeker afstandelijk karakter. Wél een weergever die sterk stond als het gaat om diepte en breedte, terwijl het geluidsbeeld toch fascinerend omhullend blijft.
Niet enkel bij Fils-Aimé, maar even goed bij een steengoede Bowie-track die later langskwam toonde Aalto F5 zich heel capabel in het neerzetten van alle nuances in stemmen. Zang (en heel wat instrumenten) zit in een stukje frequentiebereik dat het menselijk oor net meer prikkelt, de indruk is dat de Basalte-ontwerpers hier expliciet op mikten. Dat doen wel meer luidsprekerbouwers, maar het is wel positief te merken dat zang bij de Aalto F5 artificieel uit de mix gelicht wordt. Het is bleef weelderig met detail en textuur. Achteraf gezien was er wel spijt dat we niet een track van Leonard Cohen of zelfs Rag ’n Bone Man in de playlist gooiden, dat had vast ook goed geklonken.
De Aalto F5’s passen ook in een ruimer systeemverhaal. Dat maakt de muziekinterface die de Basalte Home-software aanreikte relevant om te vermelden, want het een hoort bij het andere. Niet dat we de software helemaal hebben uitgespit, maar eerste gebruikservaringen waren wel positief. Er is ondersteuning voor verschillende streamingdiensten, incluis complete integratie van Spotify in de Basalte-omgeving zelf. Bijzonder, want de laatste jaren heeft de streamingdienst alle vragen van derden om Spotify in te bouwen in hun apps resoluut afgeblokt en werd geëist dat fabrikanten de Spotify Connect-functie integreerden. Hoe dan ook, het opzoeken van artiesten en nummers verliep vlot, terwijl de presentatie van meta-informatie en muziek niet te kort schoot.
Conclusie
De Aalto F5-speakers passen in een ruimer Basalta-domoticaverhaal, wat ze niet bepaald vergelijkbaar met de typische luidsprekers die vaker in FWD Magazine langskomen. Maar als we dat aspect even opzijschuiven, dan horen we vooral speakers die sterk zijn in een coherente presentatie. Met een lichte neiging om laidback te zijn en met een vleugje warmte kwamen de Aalto F5’s over als luidsprekers die zeker een sterke connectie met muziek opbouwen – en in het bijzonder vocale artiesten. De nadruk ligt op ontspannen en lang luisteren, waarbij ze moeiteloos schakelen van mooi achtergrondweergevers tot speakers die kritisch luisteren belonen als de volumeschakelaaar wordt opengedraaid. Fijn luisteren dus in alle modi.
Reacties (1)