Review: Complete nieuwe Reference lijn van JK Acoustics in ‘t-Harde – Nieuwsgierigheid, enthousiasme, in vervoering

Eigenlijk wist ik niet eens wat hij van plan was op het moment dat ik de 93 kilometer lange rit vanuit mijn Noord-Brabantse woonplaats naar ’t Harde ondernam. Maar eenmaal daar aangekomen werden mijn verwachtingen ruimschoots overtroffen. Het merk JK Acoustics, met pal daaronder hun winkel Ketelaar hifi, is zo’n muziekbolwerk dat je tussen het nationale merken- en winkelgeweld gemakkelijk over het hoofd zou kunnen zien. Geen fancy of gelikte presentatie, maar nog altijd dezelfde insteek waarmee Johan en zijn vrouw Hennie Ketelaar hun winkel in de omgebouwde supermarkt in 1977 zijn gestart. Uiteraard zijn de ontwerpen allang niet meer dezelfde en is ook dit kleine maar trotse merk volledig met zijn tijd meegegaan. Wie JK Acoustics kent, weet dat het merk zich sinds de beginjaren heeft ontwikkeld tot een naam met een volstrekt duidelijke eigen signatuur. Hoewel Johan nog regelmatig betrokken is (samen iets ontwikkelen blijft nu eenmaal leuk), is het assortiment niet alleen opvallend diep en breed voor zo’n kleine fabrikant, maar ook allesomvattend. En belangrijker: de geluidskwaliteit ligt structureel (veel) hoger dan men misschien op voorhand zou verwachten.

Johan Ketelaar op avontuur

Bij binnenkomst in de winkel waar ik sinds de jaren tachtig inmiddels al vast zo’n honderd keer ben binnengelopen, voelt alles nog altijd heel vertrouwd. De toonbank en winkelinrichting staan nog altijd op dezelfde plek en rond de twee vertrouwde zitbanken, zie ik in gedachten weer de grote schare aan bezoekers. Mensen die massaal afkomen op regelmatig terugkerende evenementen zoals bijvoorbeeld de jaarlijkse pick-up dagen. Doordat het vandaag een normale doordeweekse dag is, is het op een paar klanten na rustig in de winkel en heb ik samen met Marthijn het rijk alleen. Althans dat dacht ik. Want zodra ik de winkel binnenkom en als vertrouweling automatisch achter de toonbank de aanpalende werkplaats binnenloop, zit daar alsof hij nooit is weggeweest, Johan Ketelaar in eigen persoon. De legendarische man achter dit illustere merk zit volkomen ontspannen in alle rust aandachtig aan een reusachtig elektronisch object te werken. Duidelijk wetende dat ik vandaag zou komen, kijkt hij op en is de begroeting zoals altijd hartelijk. “Weet je wat ik hier aan het maken ben Werner?” Ik bekijk de creatie meer aandachtig en zie hardwiring en na nog wat beter kijken, de achterkant van een aantal buisvoeten. Het is een buizenversterker – zeg ik met enige trots, en krijg weer het blozende gevoel alsof ik mijn vinger heb opgestoken in de eerste klas van de basisschool en een compliment van de juf krijg. “Ja, dat klopt” zegt Johan bezwerend, maar zegt OTL jou iets?” Jazeker, want OTL staat voor Output TransformerLess. Dat wil zeggen dat er geen uitgangstransformator tussen de buizen en de luidsprekers zit. Dit heeft op papier de voordelen van een zeer open en snelle weergave, veel detail en transparantie en geen trafo kleuring. Johan gromt tevreden en gaat verder met: “Ik ben hem voor mijzelf aan het bouwen en het ontwerp is dus niet bedoeld als toekomstig JK Acoustics product. Maar ik vind het gewoon een heel mooi en uitdagend principe om het helemaal goed te krijgen”. Johan staat op, rommelt wat op een plank boven de werkbank en laat mij het volgende moment trots een kwartet Russische 6C33C eindbuizen zien. Het is een heel herkenbaar model en ik ken hem uit de Italiaanse Graaf GM-20 eindversterker. “Ik denk dat ik op basis van deze ‘jongens’ straks in de OTL set-up een heel mooi ontwerp kan maken.” Dit soort dingen typeren precies de geest achter JK Acoustics: altijd op zoek, altijd nieuwsgierig – en precies die mentaliteit hoor je terug in de nieuwe Reference lijn.

Update JK Reference CD-Transport

Marthijn: “De aanvraag vanuit Music Emotion overviel mij een beetje, zeker omdat we hier samen onlangs ook al een uitgebreide sessie voor een ander medium over hebben gedaan. Maar ik heb naar aanleiding van jouw opmerking dat het leuk is om in real time producten te kunnen vergelijken, een opstelling gemaakt van dit keer de complete JK Reference lijn. Dus echt met alles wat er op dit moment van bestaat. Met als heuse primeur, een prachtige nieuwe update die we hebben ontwikkeld voor de bezitters van het JK Reference (cd) Transport. Want na een periode van neergang is cd weer springlevend. Voor ons een goede reden om de productie van dit bijzondere transport opnieuw op te schalen. Om begrijpelijk uit te leggen wat deze noviteit inhoudt moet ik wel even de techniek in. Deze Philips-units maken intern gebruik van I²S (Inter-IC Sound), een digitale audiobus die bedoeld is voor communicatie tussen geïntegreerde schakelingen, zoals de cd-decoder en de DAC. Het signaal bestaat uit ruwe PCM-data, maakt gebruik van gescheiden kloklijnen en vormt daarmee een zeer directe en pure vorm van digitale overdracht. Normaal gesproken blijft dit volledige proces binnen om dit geval de Pro2-unit zelf. Wat wij nu hebben gedaan, is dit signaal al direct bij de bron aftakken. Vervolgens wordt het geleid door een speciaal ontworpen circuit waarin voeding, signaalintegriteit en kloksignaal tot in detail zijn geoptimaliseerd. Doel van de oefening was om jitter te minimaliseren en de datastroom zo stabiel als maar mogelijk te maken.

Daarna wordt het signaal geconverteerd en via S/PDIF naar de DAC geleid. Als kastje hebben we een nette maar vrij standaard behuizing genomen. We hebben het vooral gemaakt voor mensen die al over een JK Reference Transport beschikken en voor relatief weinig geld nog een forse stap in geluidskwaliteit willen maken.

JK Reference Stereo en Mono Amp

Om de aantrekkelijkheid van deze uitgebreide belevingssessie nog verder op te voeren heeft Marthijn ook een directe confrontatie tussen de meer compacte en meer voordelige JK Reference Stereo (30 cm breed, 11 cm hoog en 30 cm diep) en de meer uitgebreide, krachtiger en duurdere JK Mono Amps bedacht. De benjamin van deze test is een stereo eindversterker met een uitgangsvermogen van ‘slechts’ 2 x 60 watt aan 8 ohm, maar is met een piekvermogen van meer dan 200 watt aan 2 ohm wel degelijk capabel om ook lastiger speakers zijn wil op te leggen. De gebruikte elco’s zijn speciaal geselecteerd op klank, terwijl de versterker geheel gescheiden is opgebouwd. Dit zorgt voor een zeer goede kanaalscheiding. Zoals het een JK Acoustics ontwerp betaamt, is het totale versterkerontwerp DC-geregeld. Dit houdt in, dat er geen condensatoren in de signaalweg voorkomen en een optimale signaaloverdracht kan worden bereikt. Wanneer we naar de Reference mono eindversterkers gaan, blijken deze bij dezelfde afmetingen als extra met een uitgangsvermogensmeter te zijn uitgerust. De stereovariant moet het enkel met een groene LED aan de voorzijde doen. Een ander verschil is dat logischerwijs het vermogen nagenoeg is verdubbeld, de dempingsfactor van 300 naar 500 stijgt en de signaal-/ruisverhouding toeneemt van meer dan 90 voor de stereo naar meer dan 120 dB voor de mono’s.

JK Reference Pre (Mk II)

Gevat in een behuizing gebouwd met dezelfde vormgeving, materialen en afmetingen als alle overige Reference componenten, is de nieuwe Reference Pre Mk II een bijzonder product dat technisch gezien meer gemeen heeft met de duurdere Ultimate3 Pre dan je zou verwachten. Onderhuids gaat het hier het een volledig analoge voorversterker die volgens de puristische JK-filosofie is opgebouwd en 5 line ingangen bezit waaronder 1 phono (MM of MC). De schakeling is grotendeels discreet en de ingangen worden via luchtdichte relais geschakeld om het signaalpad zo kort en schoon mogelijk te houden. De volumeregeling gebeurt met een hoogwaardige Alps-potentiometer. Een keuze die vooral wordt gemaakt in ontwerpen waar maximale transparantie vooropstaat. Ook de voeding is zorgvuldig uitgewerkt met een stille R-core transformator en een royale capaciteit. Specificaties zoals een bandbreedte van 1 Hz tot 100 kHz, een signaal-ruisverhouding van meer dan 100 dB en een lage vervorming wijzen volgens het JK team op een open, natuurlijk en ongekleurd klankbeeld.

JK Reference DAC Mk II

Voor digitale bronnen biedt JK Acoustics de Reference DAC Mk II aan. Een D/A-converter die is ontworpen met maximale zuiverheid en transparantie als uitgangspunt en die over meerdere digitale ingangen beschikt. Hieronder USB, AES/EBU, coaxiaal en optisch.

Centraal wordt van een Burr Brown PCM1795 DAC-chip gebruikgemaakt. Een exemplaar wat vervolgens wordt aangestuurd door een AK4118-ingangs-IC die op zijn beurt S/PDIF omzet naar I2S. Bijzonder en typisch JK is de wijze waarop hoogfrequente vervuiling wordt aangepakt. De stroom uit de DAC-chips wordt namelijk softwarematig tot meer dan 120 dB onderdrukt voordat deze naar spanning wordt omgezet. In combinatie met een nieuw ontworpen lijnversterker met discrete opamps resulteert dit in een extreem schoon audiosignaal en volgens Marthijn een presentatie met veel lucht, een fraai gelaagd 3D-beeld en een volledig ontbreken van scherpte of agressie.

JK Reference 1 mk 2 luidsprekers

Na de opwaardering van de JK Reference III en Reference III Junior luidsprekers is het als laatste in dit vergelijk de beurt aan de hagelnieuwe JK Reference 1 monitor in zijn Mk II uitvoering. Het nieuwe is dat de kast nu in dezelfde stijl en materiaalgebruik is uitgevoerd als de eerdergenoemde vloerstaanders. Ook anders is de implementatie van een iets grotere (Seas) mid-/woofer van de laatste generatie en verschillende aanpassingen en verbeteringen in het wisselfilter. Omdat ze betaalbaar zijn (€ 199,95 per paar!) en zo voordelig dat Marthijn het er niet voor kan laten maken, gebruikt hij als stands de HiVi Swan DIVA. Fraai bewerkte uit MDF vervaardigde sculpturen, die er niet alleen supermooi uitzien, maar later ook prachtig klankmatig op de weergave van de Reference 1 Mk II monitoren passen. Als luidsprekerkabels gebruikt Marthijn geen eigen JK-kabels, maar Cardas Clear Sky X4 exemplaren. Mooie neutraal, open en zonder opsmuk reagerende kabels die volgens hem verrassend goed bij deze setting passen en verrassend veel van de ‘echte’ Clear-prestaties bieden maar dan zonder de hoge(re) prijs en high-end opsmuk.

Luisteren - JK Stereo Amp

Hoewel de monoblokken verleidelijk lonken met hun fraai verlichte wijzerplaat, besluit ik daarin niet mee te gaan en ‘gewoon’ te starten met de JK Reference stereo eindversterker. Veel valt daar niet aan te zien. Gewoon een nette kast met een groene LED linksboven. Meer valt er te zeggen over de laatste versie van de JK Reference 1 luidsprekers. Ze zien er niet alleen mooi in lijn met de rest van het gamma uit, maar klinken geplaatst op de visueel fraai bijpassende HiVi Swan DIVA stands, echt enorm goed. Wat ik onder goed versta? Dieper en meer sonoor laag (de woofer komt uit de prestigieuze SEAS Excel serie) dan je uit zo’n basreflex monitor (met de baspoort gelukkig aan de achterzijde) zou verwachten. Ook is het middengebied prachtig naturel zonder kaal of juist oververzadigd te worden en sluit het hoog van de softdome SEAS-tweeter hier naadloos op aan. Maar de kwaliteiten gaan nog verder en blijken tot mijn vreugde ook over de typerende natuurlijk ademende openheid en snelheid te beschikken. Kenmerken die ik vooral ken van hele goede en vaak kostbare tweeters. Combineer dit met het elegant vloeiende van een softdome en er staat een echt goed en volwaardig luidsprekersysteem voor mij te spelen. De ruimtelijkheid vind ik trouwens ook fraai en los, maar gedraagt zich door de 3^e orde filtering wel wat anders dan bijvoorbeeld een 1^e orde keuze. Maar het is ook maar waar je op let en wat je uitgangspunten zijn als ontwerper. De Reference 1 blijkt in ieder geval uitstekend in staat om de verschillen tussen de twee modellen eindversterkers te laten horen. Aangestuurd door de voor zijn prijs bizar goede JK Reference Pre en DAC en als bron de Eversolo T8 transport streamer, speelt de stereo eindversterker vanaf het allereerste moment verbazingwekkend goed! Heel snel, open, lichtvoetig, ademend en zelfs echt realistisch en naturel. Die laatste twee termen bezig ik niet zo snel voor elektronica. Dit omdat er altijd snel sprake is voor een meteen herkenbare signatuur. Bij de JK Reference Stereo Amp, blijkt deze gebruikmakend van de bekende dunne JK interlink type II en de JK Powercord, opvallend ver weg te zijn. Iets wat ik merk doordat ik snel naar de muziek ga luisteren en de techniek naar de achtergrond verschuift. Nu hoort dat ook zo, maar ik ervaar het ook anno 2026 nog opvallend zelden.

Luisteren - JK Mono Amp

Met het omschakelen naar de mono eindversterkers zou je verwachten dat je een soort van sprong omhoog maakt toch? Nu vindt dat ook wel deels inderdaad plaats, maar anders dan je zou verwachten. Ja, het stereobeeld wordt zoals verwacht door de volledig gescheiden kanalen, nog wat breder en iets dieper. Ook speelt het nog iets gemakkelijker en zullen lastige luidsprekers met nog wat meer overtuiging kunnen worden aangestuurd. Maar die fijne ‘douche’ van hele fijne details, de voor de prijs extreem goede samenhang en dat hele fraaie volstrekt neutrale karakter, wordt bij de mono eindversterkers toch wat anders ingevuld. Hun signatuur is namelijk een tikje ronder, de tonaliteit ietsje rijker en het karakter is net wat meer op rust dan op muzikale spanning geënt. Nu vertelde Marthijn dat de stereo eindversterker minder uren heeft gemaakt en dat kan zeker invloed op mijn waarneming hebben. Maar dat soort verschillen blijf je altijd houden wanneer je verschillende producten naast elkaar hoort en beoordeeld. Maar waar het mij in deze om gaat, is dat je de stereo amp zeker voor het geld, niet zomaar aan de kant moet schuiven. Minder uren gespeeld of niet, de onderlinge samenhang en “magie” vond ik erg aantrekkelijk en supernieuws voor de kleinere beurs.

Luisteren - JK Reference transport en I2S > S/DIF reclocker

Niet te verwarren met het minder dure JK Reference CD loopwerk, die ook nog in het assortiment is. Maar waar het hier om gaat is natuurlijk het nieuwe ‘magische kastje’ wat dit toch al mooie transport naar nog grotere hoogte zou katapulteren. Als DAC wordt weer net zoals bij gebruik van de Eversolo als bron, de JK Reference DAC Mk II ingezet. Vanaf het eerste moment laat het JK Reference Transport mij meteen weer herkennen waarom cd  momenteel zo’n opleving ondergaat. Het is een fysiek medium en dus leuk om plaatjes te verzamelen, waarbij de weergave de voor het medium zo specifieke organische flow bezit. Dat samen met de afwezigheid van het gebruik van telefoon en/of tablet voor de bediening, sta je veel meer ‘uit’. Je bent als het ware sneller één met de muziek en minder gevoelig voor verstorende externe invloeden. Tot zover de bezielende en mooie klank van het transport zonder het I²S > S/DIF reclocker kastje. Zodra Marthijn de reclocker ertussen plaatst, zijn de voordelen meteen zeer goed waarneembaar. Betere timing, nog schonere en meer transparante weergave. Maar ook meer ambiance, meer rust en een duidelijk nog hoger prestatieniveau. Zonder valt er uiteraard nog steeds goed naar het transport te luisteren, maar met de ‘reclocker’ is het geluid zowel beter als ook ‘moderner’. Maar wel met behoud met de typerende charme en aantrekkingskracht die het medium cd altijd zo heeft getypeerd.

Conclusie

Als ik zeg ‘homerun’ heb ik eigenlijk alles al in één passende term gezegd. Want dit is precies wat er deze middag met mij in ’t Harde is gebeurd. Mijn introtekst heeft het iets vollediger verwoord. Eerst was er bij mij de nieuwsgierigheid. Want tot welk niveau en hoogte zou de hier compleet geportretteerde JK Reference serie kunnen komen. Als volgende fase ontstond bij mij het enthousiasme. Want op de één of andere manier raak ik altijd blij en enthousiast wat de heren Ketelaar weten te bedenken. Met aan het eind dit keer, echte vervoering over zo’n hoge geluidskwaliteit voorzien van zoveel mooie kernwaarden, tegen zo’n scherpe prijsstelling. Want laten we eerlijk zijn. Ook het JK-team moet natuurlijk een bepaalde winst maken om te overleven en te kunnen voortbestaan. Maar ondanks dit gegeven is hun prijsstelling zo veel meer empathisch en eerlijk dan veel buitenlandse producten, dat het wederom mijn wenkbrauwen fronst. Dus kunt u tegen de meer basale maar wel degelijk keurig nette vormgeving die is gespeend van ‘beroemde’ buitenlandse merknamen, maar houdt u wel van voortreffelijke ‘underdog’ kwaliteit. Dan zijn dit de spullen waar u misschien al heel lang naar heeft gezocht en tot nu toe nooit gevonden.

Prijzen

JK Reference 1 Mk II luidsprekers € 5.750,- per paar (€ 6.000,- in Esdoorn)
JK Reference Pre Amp Mk II voorversterker € 3.250,-
JK Reference DAC Mk II € 3.250,-
JK Reference Stereo Amp € 3.750,-
JK Reference Mono Amp € 3.000,- per stuk
JK Reference Transport € 5.750,-
JK I2S > S/PDIF reclocker € 750,-

JK Acoustics, tel: +31 (0)525-652639, email: info@jkacoustics.nl, www.jkacoustics.com