De interviews met musici, bands en ensembles vormen een serie. Een zoektocht naar het innerlijk van de musicus. Waarom en hoe zijn deze artiesten met muziek bezig? Wat beweegt ze? Hoe is het leven als artiest? Hoe krijg je bekendheid? Kun je daarvan bestaan? Hoe ga je om met het publiek? Waar komt die diepe liefde voor muziek vandaan? In deel 22 maken we kennis met jazz-pianiste Atzko Kohashi die al twintig jaar in ons land woont en werkt.
Sommige mensen om je heen ken je al heel lang, maar je komt ze slechts af en toe tegen. Uw auteur kent Atzko Kohashi al heel lang. Toevallig kwamen we elkaar tegen bij Yuja Wang in Amsterdam. Een uitnodiging voor een concert dat zij zou geven volgde en daarna het idee voor een interview. Je ontdekt dan onder meer dat Atzko en ondergetekende ook collega’s zijn. Zij schrijft over jazz in Japanse bladen en voor websites (https://www.allaboutjazz.com/tag-atzko-kohashi). Zoals bekend is Japan het grootste audiofiele land in de wereld, maar ook de liefde voor jazz is er ongekend. Dat wordt allemaal uitgebracht op kostbaar vinyl met een hoge geluidskwaliteit en op cd. Tokyo heeft de meeste platenwinkels in de wereld, gevolgd door Berlijn en London. In Japan en met name in Tokyo heb je ook zogenaamde music bars of listening bars die ontstonden net na de Tweede Wereldoorlog in de vorm van old-school coffee shops waar platen werden gedraaid (de zogenaamde traditionele kissaten en dat staat voor tea-drinking-shops). Deze shops zijn de laatste jaren weer immens populair geworden door de terugkeer naar analoog en de wens om dat in een retro omgeving te kunnen beleven. De huidige listening bars hebben vaak een zeldzame en kostbare collectie vinyl, die dan gedraaid wordt op geluidsapparatuur van hoge kwaliteit. In Tokyo vind je ook een flinke hoeveelheid hifi-winkels. Je kunt er alles vinden, van de meest geavanceerde elektronische gimmicks tot vintage hifi. Hoeveel platenwinkels en hifi-shops hebben we uiteindelijk in Amsterdam? Kun je daar elke plaat vinden die je zoekt?
Een van de misschien meest opmerkelijke albums die Atzko, samen met Eddy Koopman, maakte is ‘Sketches of Seasons’. De opname en productie waren in handen van Frans de Rond, Harry van Dalen en Michael van Polen. De sacd-mastering werd gedaan door Bert van der Wolf. Het album is ook op vinyl verschenen. Het is uitgegroeid tot een waar audiofiel item dat ook in Amerika enorm wordt gewaardeerd. Los daarvan is de muziek natuurlijk geweldig. Laten we in ieder geval nu het woord geven aan Atzko en bewegen langs de grenslijnen van onze verschillende culturen.
Atzko, jij komt uit Japan, woonde in de VS en nu in Europa. Hoe beleef jij het verblijf in heel andere culturen?
“Voor mij is het niet een groot verschil. Het systeem, de cultuur en de geschiedenis zijn in Japan heel anders, maar gezien vanuit de muziek zijn de verschillen niet groot. Het sociale systeem, de manier van leven en de opvattingen zijn in Amerika en Nederland totaal anders maar voor mij is het niet zo moeilijk om me aan te passen aan een andere cultuur. Ik geniet zelfs van die verschillen.” Ruud: “Zou je terug kunnen naar Japan gezien de bijzondere positie die vrouwen daar hebben?” Atzko: “Dat is een grote uitdaging en erg moeilijk.”
Waarom kwam je vanuit Japan naar de Verenigde Staten en naar Europa?
“De belangrijkste reden had te maken met het werk van mijn echtgenoot. Hij werd overgeplaatst van het Japanse kantoor naar New York. Ik moest dus enkele keren mijn leven opnieuw starten in een nieuwe omgeving. Dat is best een groot ding, maar het bracht ook grote voordelen. New York is het mekka voor de jazz dus het was enorm opwindend om daar te mogen leven. Ik had het geluk om daar veel goede musici te ontmoeten.” Ruud: “Je had natuurlijk familie en vrienden in Japan.” Atzko, “Ja, maar ik ontdekte ook een heel nieuw leven en dat alles was verbonden met mijn muziek.”
Hoe kan ik al die verschillende culturele invloeden herkennen als ik jou hoor spelen?
(Lange pauze) “Het is best moeilijk om naar mezelf te kijken. Sommige musici zeggen dat ze niet veel spelen maar alleen geselecteerde noten en met veel tussenruimte in hun muziek. In het begin had ik dat voor mijzelf niet zo in de gaten. Waarschijnlijk komt dat vanuit de Japanse cultuur. Nu denk ik zekerder te weten dat dit voor een groot deel voortkomt uit de Japanse invloed. Toen ik in Amerika was kwamen er veel vragen over waarom Japanners zo van jazz houden en dat ook begrijpen. Mijn antwoord was dat de Japanse cultuur en jazz iets gemeenschappelijks hebben. Bijvoorbeeld veel ruimte zoals je ook ziet in de Japanse kunst. Maar ook wat Eric Dolphy heeft gezegd dat de muziek die hij speelt meteen daarna verdwenen is in de lucht.” (When you hear music, after it’s over, it’s gone, in the air. You can never capture it again.)
(Japanners leven in het moment. Dat geldt ook voor jazz. Wat Dolphy aangaf raakt het door Zen geïnspireerde concept van de Ichigo-Ichie dat staat voor one time, one meeting. Waardeer elk moment, want het komt nooit meer terug. Jazz improvisatie is een once-in-a-lifetime beleving)
Je startte op vijfjarige leeftijd met het spelen van klassieke muziek op de piano. Kun je dat nog steeds?
“Zeker, ik houd erg van klassieke muziek en af en toe speel ik dat nog.” Ruud: “Wat was de trigger om over te schakelen naar jazz?” Atzko: “Rond mijn zeventiende jaar startte ik op de universiteit, maar ik veranderde van richting. Ik hield van klassiek, maar het is voor mij lastig om dezelfde tune steeds opnieuw te spelen. Jazz lijkt meer op reizen zonder kaart en ik houd van wandelen zonder die kaart. Ook houd ik van het samenspelen. Improvisatie is de essentie van jazz. Je kunt niet twee keer hetzelfde spelen.”
Wat kun je vandaag de dag doen om een loopbaan op te bouwen in de muziek? Had jij een strategie?
“In 2005 verhuisde ik naar Amsterdam. Ik kende hier helemaal niemand en weinig kans om andere musici te ontmoeten. Als ik na mijn komst naar Nederland zou gaan studeren aan het conservatorium in Amsterdam, zou dat eenvoudiger zijn geweest om de muziekwereld hier te ontdekken. Ik werkte ook in het vertaal- en schrijversvak. Ik schreef over de muziekwereld in Nederland en maakte artikelen en interviews voor Japanse muziekbladen en verzorgde ook periodieke bijdragen aan websites. Langzamerhand bouwde ik toen contacten op met musici. Het duurde zo’n vijf jaar om mijn loopbaan opnieuw te starten. Voordat ik hier kwam maakte ik al een opname met Japanse musici die uitgebracht werd door een Japans label. Zij vroegen waarom ik geen nieuwe opname maakte met Nederlandse musici. Ik begon dus serieus te luisteren naar Nederlandse musici. Frans van der Hoeven werd de bassist voor mijn eerste cd hier en zo startte het (Atzko Kohashi Trio – Lujon).”
Je werd vervolgens uitgenodigd voor projecten?
“Dat is niet zo simpel. Toch maakte ik sinds die tijd dertien albums, dat is best veel. In 2009 maakte ik die opname met Frans van der Hoeven voor mijn eerste album in Nederland. Dat gebeurde bij Abma Studio in Amsterdam (Ruurd Abma). We vroegen vervolgens Frans de Rond om de mix te maken. Zo begon die connectie. Het is altijd mooi om een wisselwerking te hebben. Het is een soort cultuurbestuiving via de muziek. Ik heb veel Nederlanders ontmoet met verschillende achtergronden. Als je een album maakt gaat het niet alleen om de muziek. Ik organiseerde de studio en we hadden een repetitie. Je maakt dan afspraken met de eigenaar van de studio, de soundengineer, de fotograaf en de grafische ontwerper voor het artwork. Op weg naar het maken van een album heb ik veel mensen ontmoet. Zij waarderen en respecteren mijn Japanse achtergrond. Zelf respecteer ik de geluidskwaliteit in Nederland.”
Heb je naast concerten nog andere muzikale activiteiten?
“Niet veel, momenteel heb ik een student die ik les geef. Daarnaast schrijf ik veel voor jazz magazines.”
Hifi en het verzamelen van vinyl en cd’s is enorm populair in Japan. Hoe doe jij dat?
“Daar ben ik ook mee bezig maar niet op het niveau zoals Harry (Rhapsody) dat doet. Ik ben een fan van Linn-apparatuur. Ik luister naar vinyl met de Linn Sondek, maar dat doe ik in Japan. In Nederland luister ik vooral naar cd’s en digitaal (streaming). Dat laatste is handig, maar ik prefereer cd’s omdat ik weet hoe die gemaakt worden, ze klinken beter en ik lees altijd uitgebreid in detail de liner notes over de muziek, de engineer, de opname en de mixing engineer. Dat is allemaal belangrijk. Niet voor mijzelf, maar ik ben altijd heel nieuwsgierig naar dat soort dingen.”
Jij geeft ook workshops in Japan?
“In 2024 was er een tour in Japan, samen met Tony Overwater en Sebastiaan Kaptein. We gaven concerten op vijf verschillende locaties. Een van die concerten was in Hokaido, het grootste en noordelijkste eiland. Ze stelden daar een band met jongeren uit het basisonderwijs samen. Ze vroegen ons om daar workshops voor te organiseren. Dat was erg leuk. Ze speelden muziek van Wayne Shorter en Chick Corea. Dat was voor ons een verrassing.”
Wat is de droom voor de toekomst?
“Ik luister altijd naar grote jazzmusici. De meeste bivakkeren nu in de hemel en ik voel dat ze nu te ver van mij vandaan zijn. Het waren geweldige musici en ik realiseer me steeds meer hoe getalenteerd ze waren.” Ruud: “Wil je hun niveau bereiken?” Atzko: “Nee, ik wil mezelf blijven, gewoon zoals ik ben.”
Dat is een goed idee. Al die musici zijn beroemd geworden omdat ze hun eigen stijl hadden. Als ik naar je luister dan vind ik dat je een duidelijke eigen stijl hebt.
“Dat is goed om te weten.” Ruud: “Toen je laatst speelde probeerde ik je stijl te analyseren. Je begint doorgaans met zo’n mooie chord sequence, bestaande uit typische jazz-akkoorden die vaak de basis vormen van een melodie. Dan wat korte noten met de rechterhand of een melodie. Veel ruimte en rust. Ook gevoelig en subtiel. Heel anders dan bijvoorbeeld Oscar Peterson, die honderdtwintig noten per minuut speelt.” Atzko: “Ik probeer steeds meer om uniek te zijn. In Japan zeggen we altijd ‘niet teveel en niet te weinig’ (Dat is de Zen-filosofie van balans). Geen enorme dynamische contrasten. Ik realiseer me nu dat mijn Japanse achtergrond hier invloed heeft op mijn stijl.”
De toekomst van jazz?
“Sommigen zeggen dat jazz ophoudt te bestaan. Dat denk ik niet. Het is zoals met een zaadje. De wind komt, het zaadje beweegt mee, komt ergens terecht en bloeit opnieuw. Het gaat nooit verloren.
Terug naar 2005, toen ik in Amsterdam arriveerde, was ik zo verbaasd dat ik elke dag wel vijf verschillende talen hoorde. Dat gebeurt nooit in Japan. Het is een eiland en alleen toeristen spreken verschillende talen. In Nederland worden al die talen gesproken door mensen die er wonen. Voor de muziek is het erg belangrijk dat die culturele connecties en verbindingen er zijn. Ik weet niet hoe de toekomst van jazz is, maar zolang we muziek hebben….”
Shu-Ha-Ri is een oud Japans concept. Het stamt uit de veertiende eeuw en beschrijft de weg naar meesterschap. Tijdens die reis leer je eerst de regels. Vervolgens daag je die uit. Uiteindelijk kom je er boven te staan. Het is iets dat jazzmusici doen. Het is ook op andere terreinen herkenbaar in Japan. Wie denkt aan Japanse producten weet dat deze een buitengewoon hoge kwaliteit hebben. Atzko volgt ook deze weg en dat heeft geresulteerd in een aantal buitengewone opnames.
Fotografie: Ruud Jonker
Reacties (0)